ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਲਬ੍ਧੇਨੈਵ ਚ ਦੇਹੇਨ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਦੁष੍ਕृਤੇ । ਵਾਯੁਰੂਪੋ ਭ੍ਰਮਤ੍ਯੇਵ ਵਾਯੁਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਹੜਾ ਸਰੀਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਆਤਮਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਸ਼ਾਹਕਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਯਾ ਕੁਟੀ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨਵਕੈਃ षੋਡਸ਼ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਹਿ ਕੁਟੀਂ ਨਰਃ ॥ ੨,੩੪.

ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਕ ਝੋਪੜੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨੌਂ ਜਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਝੋਪੜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਿਲੈਰ੍ਦਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੁਟੀ ਧਾਤੁਮਯੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਯੇਨ ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਝੋਪੜੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰਤਨ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਪੁष੍ਪਂ ਪ੍ਰਨष੍ਟਂ ਹਿ ਤਦਾ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਆਦਰਾਚ੍ਚ ਤਤੋ ਭੂਮੌ ਤਿਲਦਰ੍ਭਾਨ੍ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਫੁੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਸ਼ੁਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵੇ ਚ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸ ਜਾਯਤੇ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਨ੍ਤੁਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਭੇਟ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਧਨ੍ਵਿਨਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਾਣਸ੍ਤਦਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਯਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕृਤਂ ਤਸ੍ਯੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਵੇਂ ਤੀਰੰਦਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੀਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੱਕ ਉਹ ਭੇਟ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਾਵਨ੍ਨੋਤ੍ਪਾਦਿਤੋ ਦੇਹਸ੍ਤਾਵਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੈਰ੍ਨ ਪ੍ਰੀਣਨਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿਭ੍ਰਮਮਾਪਨ੍ਨੋ ਦਸ਼ਾਹੇਨ ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦ ਤੱਕ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਂ ਨ ਯਸ੍ਯਾਭੂਦਾਕਾਸ਼ੇ ਭ੍ਰਮਤੇ ਤੁ ਸਃ । ਦਿਨਤ੍ਰਯਂ ਵਸਂਸ੍ਤੋਯੇ ਅਗ੍ਨਾਵਪਿ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਆਕਾਸ਼ੇ ਵਸਤੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦਿਨਮੇਕਨ੍ਤੁ ਵਾਸਕੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਦਗ੍ਧੇ ਦੇਹੇ ਚ ਵਹ੍ਨੌ ਚ ਜਲੇਨੈਵ ਤੁ ਤਰ੍ਪਿਤਃ । ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਨਾਨਂ ਜਲੇਨੈਵ ਪੂਪਕੈਃ ਕृਸ਼ਰੈਰ੍ਗृਹੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਤੇ ਖੀਚੜੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਤृਤੀਯੇ ਚ ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਪ੍ਤਮੇऽਪਿ ਵਾ । ਨਵਮੈਕਾਦਸ਼ੇ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨਵਕਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ, ਤੀਜੇ, ਪੰਜਵੇਂ, ਸੱਤਵੇਂ, ਨੌਵੇਂ ਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਜੇੜਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨੌ-ਰੂਪ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗृਹਦ੍ਵਾਰੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਦੇਵਾਲਯੇऽਪਿ ਵਾ । ਯਤ੍ਰਾਦ੍ਯੋ ਦੀਯਤੇ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਚਿਤਾ ਘਾਟ ਤੇ, ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ—ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮੇਕਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਆਮ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ਾਹਞ੍ਚ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਯਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵਾਂ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ; ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਭਵੇਤ੍ਯਦਾ ਸ ਗੋਤ੍ਰੋ ਪਰੋऽਪਿ ਵਿਧਿਮਾਚਰੇਤ੍ । ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਾ ਪੁਰੁषਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੁष੍ਟਸ਼੍ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੇ ਕੁਟੰਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਰਾਇਆ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਪਤਨੀ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਜੋ ਮਨੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡੋ ਦੀਯਤੇ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਨ ਚ ਤੇਨੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

ਅਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕਾਰਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਾਹਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਤਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤਨ੍ਤੁ ਯੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤਾਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਵਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਦਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਿਨਾ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ।

ਅਸਗੋਤ੍ਰਃ ਸਗੋਤ੍ਰੋ ਵਾ ਯਦਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯਦਿ ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਦਸ਼ਾਹਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਦ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਸ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।

ਜੀਵਸ੍ਯ ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੈਰ੍ਦੇਹੋ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਮਾਸੈਰ੍ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਆਸ਼ੌਚਂ ਯਾਵਦੇਤਸ੍ਯ ਤਾਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮੇष ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸੁਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨਾ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਾਸ਼ੌਚਂ ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਚਤੁਰਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਤृਤੀਯੇ ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੨,੩੪.

ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਸੁਤਕ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਚਾਰ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਤਿੰਨ।

ਪृਥਕ੍ਸ਼ਰਾਵਯੋਰ੍ਦਦ੍ਯਾਦੇਕਾਹਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਮ੍ਬੁ ਚ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਇਕੋ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤੇਨ ਮੂਰ੍ਧਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਞ੍ਚ ਨਾਸਾ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਿੱਤਾ ਪਿੰਡ ਸਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਗਣ੍ਡੌ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਗ੍ਰੀਵਾ ਤृਤੀਯੇऽਹਨਿ ਜਾਯਤੇ । ਹृਦਯਂ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰੁਦਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਹਿ ॥ ੨,੩੪.

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਗਲ੍ਹਾਂ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਗਲ੍ਹ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦਿਲ, ਪਾਸਲੀਆਂ ਤੇ ਪੇਟ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਕਟਿਪृष੍ਠਂ ਗੁਦਞ੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਚਮੇऽਹਨਿ ਜਾਯਤੇ । षष੍ਠੇ ਊਰੂ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਗੁਲ੍ਫਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਕਮਰ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਗੁਦਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ رانਾਂ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਟਖਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਅष੍ਟਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਜਙ੍ਘੇ ਚ ਭਵਤੋऽਣ੍ਡਜ । ਪਾਦੌ ਚ ਨਵਮੇ ਜ੍ਞੇਯੌ ਦਸ਼ਮੇ ਬਲਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ॥ ੨,੩੪.

ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਪੈਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਭਾਰੀ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਮਿषੇਣ ਤੁ । ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕृਸ਼ਰਾਃ ਪੂਪਕਾਃ ਪਯਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਚਰਣਾਵਰ੍ਘ੍ਯਂ ਧੂਪਞ੍ਚ ਦੀਪਕ੍ਰਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਖੀਰ, ਪੂੜੇ ਤੇ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ; ਧੋ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਾ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੇ ਤਥਾ । ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚਾਪਿ षਣ੍ਮਾਸੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਚ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੩੪.

ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ, ਫੇਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਤੇ ਕੁੱਲ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿ ਮਾਸਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮृਤਾਹੇ ਯਾ ਤਿਥਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਜ੍ਞੇਯ ਇਤਿ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ ੨,੩੪.

ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਵਹਸ੍ਤੇ ਚ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਮृਤਿਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਜਾਸਨੇ । ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦੇਕਾਦਸ਼ੇऽਹਨਿ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਰਾਧ ਹੈ; ਇਹ ਗ्यार੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।