ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯੇ ਚ ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਕੁਠਾਰੇਣਾਵਕਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਤਃ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਹੋਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਰੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਦ੍ਗੁਡਮਯੈਃ ਪਾਕੈਸ੍ਤੈਲਪਾਕੈਸ੍ਤਥਾ ਪਰੇ । ਪੀਡ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਪਿष੍ਠਾਃ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਨਰਾਃ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਲੋਕ ਗੁੜ ਦੇ ਪਾਕ ਨਾਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਲ ਦੇ ਪਾਕ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਖੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ਣਾਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਦੇਹਿਦੇਹੀਤਿ ਕੋਟਿਸ਼ਃ । ਯਮਲੋਕੇ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਮਸ੍ਵਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਹੋਰ ਪਲ ਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ' ਮੰਗਦੇ ਹਨ; ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਮੈਂ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਤੂੰ ਖਾ ਲਿਆ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਰਕਾਃ ਪਾਪਿਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਭਾषਿਤੈਃ । ਦਾਨੋਪਕਾਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਕਸ਼, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੩੪ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮ੍ਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਨॄਣਾਮਗ੍ਰੇ ਧਾਵਤਿ ਧਾਵਤਾਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤਾਰਕਸ਼, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਸੁਣ। ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਕृਤੇ ਤਪਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨਸਾਧਨਮ੍ । ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਦਾਨੇ ਚ ਦਾਨਮੇਕਂ ਕਲੌ ਯੁਗੇ ॥ ੨,੩੪.

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਰ੍ਮ ਉਤ੍ਤਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਿ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਰੋਪਿਤੋ ਯੇਨ ਖਨਿਕੂਪਜਲਾਸ਼ਯਾਃ । ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਸੁਖਂ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਜਤੋ ਨਿਤਰਾਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੂਹ, ਤਲਾਬ, ਜਲਾਸ਼ਏ ਖੋਦਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਤਾਪਪ੍ਰਦਾਤਾਰੇ ਯੈਃ ਸ਼ੀਤਪੀਡਿਤੇ ਦ੍ਵਿਜੇ । ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸੁਖਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵ ਕਾਮੈਃ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਦਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਦਤ੍ਤਂ ਯੇਨ ਦਤ੍ਤਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਸੋਨਾ, ਮੋਤੀ, ਰਤਨ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨਿਯਾਨਿ ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵੈਃ । ਯਮਲੋਕਪਥੇ ਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯੇषਾਂ ਸਮੀਪਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੀਵ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਦਦਾਤਿ ਵਿਧਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤੇ ਤਦੁ ਪਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਮਸਾਲੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਾ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਯਮਾਲਯੇ । ਤਾਰਯੇਤ੍ਪਿਤਰਂ ਘੋਰਾਤ੍ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ 'ਪੁੱਤਰ' ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ 'ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤੋ ਦੇਯਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਜੀ ਵਿਤਾਵਧਿ । ਅਤਿਵਾਹਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭੋਗਾਨ੍ ਵੈ ਲਭਤੇ ਹਿ ਸਃ ॥ ੨,੩੪.

ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਜਨੈਰ੍ਯੋ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਦੀਯਤੇ ਪ੍ਰੇਤਰੂਪੋऽਸੌ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਾਤਿ ਯਮਾਲਯੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਕ੍ਵੇ ਮृਨ੍ਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦਤ੍ਤਂ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਕਾष੍ਠਤ੍ਰਯਂ ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਤੁष੍ਪਥੇ ॥ ੨,੩੪.

ਕੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚ ਤृਤੀਯੇ ਚ ਤਥਾ ਖਗ । ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਥਂ ਪਿਬੇਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਤੋ ਵਾਯੁਵਪੁਰ੍ਧਰਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਞ੍ਚਯਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਚਤੁਰ੍ਥੇ?ਵਾਪਿ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ । ਅਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਪਾਞ੍ਜਲਿਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨਾਲ। ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਨੇ ਨ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਨਾਪਰਾਹ੍ਨੇ ਨ ਸਨ੍ਧਿषੁ । ਯਾਤੇ ਪ੍ਰਥਮਯਾਮੇ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਦਾਪਜਲਾਞ੍ਜਂਲੀਨ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਨਾ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ, ਨਾ ਦੁਪਹਿਰ, ਨਾ ਸ਼ਾਮ, ਨਾ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਰ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਪਾਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਤ੍ਤੇ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਗੋਤ੍ਰਿਣੋ ਹਿਤਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਸ੍ਵਜਾਤ੍ਯੈਃ ਪਰਜਾਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦੇਯੋ ਨਦ੍ਯਾਂ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕੁਟੰਬੀ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਲਾਭ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨੈਵ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਦਾਤੁਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਦਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਲੋਕਾਚਾਰਃ ਸਦਾਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਦਾ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਞ੍ਚ ਗਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇ ਯਃ ਕਾष੍ਠਂ ਨਯਤੇ ਚਿਤਾਮ੍ । ਅਨੁਵ੍ਰਜੇਦ੍ਯਦਾ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਮਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਣੇ ਨਦੀਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਘृਤਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾਵੇ, ਸੌ ਵਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੇ ਤੇ ਘਿਉਂ ਖਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪਰਃ । ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਵੀਯਵਰ੍ਣੇषੁ ਦਾਤੁਂ ਪ੍ਰੇਤੇ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਸ਼ੂਦਰ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਵੈਸ਼ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਦੂਜੀਆਂ ਦੋ ਜਾਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਤ੍ਤੇ ਜਲਾਞ੍ਜਲੌ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍ । ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਗੋਤ੍ਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਨਾਨਿ ਨਵ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਨੌਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਂ ਤਥਾ ਦਾਤੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਨੇ ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਅਧ੍ਵਨ੍ਯਪਿ ਗृਹੇऽਪਿ ਵਾ । ਵਿਸ਼੍ਲੇषਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਨ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਹਿਤੋ ਬੁਧੈਃ ॥ ੨,੩੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਸ਼੍ਚਾਗ੍ਰਤੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪृष੍ਠਤੋ ਨਵਸਞ੍ਚਯਃ । ਆਚਮਨਂ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਪਾषਾਣੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੈਃ ॥ ੨,੩੪.

ਔਰਤਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਸੋਗ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਿੱਛੇ; ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍षਪਾਨ੍ ਦੂਰ੍ਵਾਃ ਪੂਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਲੋਕਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਨ੍ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਪੂਰੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਜੌ, ਸਰੋਂ ਤੇ ਦੁੱਬ ਦੀ ਘਾਸ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚੱਬਣੇ ਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੋਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗृਹਾਨ੍ਨਞ੍ਚ ਨ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਮृਨ੍ਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਉਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਲਟਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।