ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਮਯੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਆਸਨੇ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤੇ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਗਣਯਤ੍ਯਾਯੁਰ੍ਮਾਨੁषੇष੍ਵਿਤਰੇषੁ ਚ ॥ ੨,੩੩.

ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ ਸੁਕृਤੇ ਦੁष੍ਕृਤੇऽਪਿ ਵਾ । ਯਦ੍ਯੇਨੋਪਾਰ੍ਜਿਤਂ ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਦ੍ਵੈ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ॥ ੨,੩੩.

ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ਾष੍ਟਦੋषਰਹਿਤਂ ਕृਤ ਕਰ੍ਮ ਲਿਖਤ੍ਯਸੌ । ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਾਲਯਾਤਾਚ੍ਯਾਂ ਜ੍ਵਰਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਮਹਾਗृਹਮ੍ ॥ ੨,੩੩.

ਉਹ ਦਸ ਤੇ ਅਠ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਲਿਖਦਾ ਹੈ; ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਲ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਪਿ ਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਲਤਾਵਿਸ੍ਫੋਟਕਸ੍ਯ ਚ । ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਕਾਲ ਪਾਸ਼ਸ੍ਯ ਅਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯਾਰੁਚੇਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੩੩.

ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸ਼ੂਲ ਤੇ ਲਤਾ-ਫਟਣ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਹਨ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਾਲ ਦੀ ਫਾਹੀ, ਅਜੀਰਨ ਤੇ ਭੁੱਖ ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਹਾਲ ਹਨ।

ਮਧ੍ਯਪੀਠੋਤ੍ਤਰੇ ਜ੍ਞੇਯੋ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਵਿषਚਿਕਾ । ਐਸ਼ਨ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸ਼ਿਰੋऽਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਮृਕਤਾ ॥ ੨,੩੩.

ਮੱਧਲੇ ਆਸਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਿਸ਼-ਜਵਰ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ; ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਨੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੋੜ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ।

ਅਤਿਸਾਰਸ਼੍ਚ ਨੈਰृਤ੍ਯਾਂ ਵਾਯਵ੍ਯਾਂ ਦਾਹਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਏਭਿਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੩੩.

ਨੈਰਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਸਤ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ, ਵਾਯੁ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਲਖਤ੍ਯਸੌ । ਧਰ੍ਮਰਾਜਗृਹਦ੍ਵਾਰਿ ਦੂਤਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਥਾ ਨਿਸ਼ਿ । ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਃ ਪਚ੍ਯਮਾਨਾ ਨਰਾਧਮਾਃ ॥ ੨,੩੩.

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਲਿਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਤਾਰਕਸ਼ ਦੇ ਦੂਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪਕ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਯਮਦੂਤੈਰ੍ਮਹਾਪਾਸ਼ੈਰ੍ਹਨ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦ੍ਗਰੈਃ । ਵਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪਾਪੈਃ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਕृਤੈਰ੍ਨਰਾਃ ॥ ੨,੩੩.

ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਵੱਡੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨਾਨਾਪ੍ਰਹਾਰਣਾਗ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਨਾਨਾਯਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤਥਾ ਪਰੇ । ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਃ ਕ੍ਰਕਚੈਃ ਕਾष੍ਠਵਦ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਰਕਚ (ਆਰੀ) ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਦੋ-ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਯੇ ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਰਙ੍ਗਾਰੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤਾਃ ਪਰਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਧ੍ਮਾਯਨ੍ਤੇ ਲੋਹਪਿਣ੍ਡਵਤ੍ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਲੋਕ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਜਲਦੇ ਕੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫੂਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯੇ ਚ ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਕੁਠਾਰੇਣਾਵਕਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਤਃ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਹੋਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਰੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਦ੍ਗੁਡਮਯੈਃ ਪਾਕੈਸ੍ਤੈਲਪਾਕੈਸ੍ਤਥਾ ਪਰੇ । ਪੀਡ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਪਿष੍ਠਾਃ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਨਰਾਃ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਲੋਕ ਗੁੜ ਦੇ ਪਾਕ ਨਾਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਲ ਦੇ ਪਾਕ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਖੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਸ਼ਣਾਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਦੇਹਿਦੇਹੀਤਿ ਕੋਟਿਸ਼ਃ । ਯਮਲੋਕੇ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਮਸ੍ਵਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ॥ ੨,੩੩.

ਕਈ ਹੋਰ ਪਲ ਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ' ਮੰਗਦੇ ਹਨ; ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਮੈਂ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਤੂੰ ਖਾ ਲਿਆ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਰਕਾਃ ਪਾਪਿਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਭਾषਿਤੈਃ । ਦਾਨੋਪਕਾਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਕਸ਼, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੩੪ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮ੍ਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਨॄਣਾਮਗ੍ਰੇ ਧਾਵਤਿ ਧਾਵਤਾਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤਾਰਕਸ਼, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਸੁਣ। ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮ, ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਕृਤੇ ਤਪਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨਸਾਧਨਮ੍ । ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਦਾਨੇ ਚ ਦਾਨਮੇਕਂ ਕਲੌ ਯੁਗੇ ॥ ੨,੩੪.

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਰ੍ਮ ਉਤ੍ਤਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਿ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਰੋਪਿਤੋ ਯੇਨ ਖਨਿਕੂਪਜਲਾਸ਼ਯਾਃ । ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਸੁਖਂ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਜਤੋ ਨਿਤਰਾਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੂਹ, ਤਲਾਬ, ਜਲਾਸ਼ਏ ਖੋਦਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਤਾਪਪ੍ਰਦਾਤਾਰੇ ਯੈਃ ਸ਼ੀਤਪੀਡਿਤੇ ਦ੍ਵਿਜੇ । ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸੁਖਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵ ਕਾਮੈਃ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਦਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਦਤ੍ਤਂ ਯੇਨ ਦਤ੍ਤਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ॥ ੨,੩੪.

ਜੋ ਸੋਨਾ, ਮੋਤੀ, ਰਤਨ, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨਿਯਾਨਿ ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵੈਃ । ਯਮਲੋਕਪਥੇ ਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯੇषਾਂ ਸਮੀਪਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੀਵ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਜੀਵ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਦਦਾਤਿ ਵਿਧਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤੇ ਤਦੁ ਪਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੩੪.

ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਮਸਾਲੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਾ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਨਾਮਾਸ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਯਮਾਲਯੇ । ਤਾਰਯੇਤ੍ਪਿਤਰਂ ਘੋਰਾਤ੍ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੪.

ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ 'ਪੁੱਤਰ' ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ 'ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤੋ ਦੇਯਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਜੀ ਵਿਤਾਵਧਿ । ਅਤਿਵਾਹਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭੋਗਾਨ੍ ਵੈ ਲਭਤੇ ਹਿ ਸਃ ॥ ੨,੩੪.

ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਦਹ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਜਨੈਰ੍ਯੋ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਦੀਯਤੇ ਪ੍ਰੇਤਰੂਪੋऽਸੌ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਾਤਿ ਯਮਾਲਯੇ ॥ ੨,੩੪.

ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਕ੍ਵੇ ਮृਨ੍ਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦਤ੍ਤਂ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਕਾष੍ਠਤ੍ਰਯਂ ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਤੁष੍ਪਥੇ ॥ ੨,੩੪.

ਕੱਚੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚ ਤृਤੀਯੇ ਚ ਤਥਾ ਖਗ । ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਥਂ ਪਿਬੇਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਤੋ ਵਾਯੁਵਪੁਰ੍ਧਰਃ ॥ ੨,੩੪.

ਪਹਿਲੇ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਞ੍ਚਯਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਚਤੁਰ੍ਥੇ?ਵਾਪਿ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ । ਅਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਪਾਞ੍ਜਲਿਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੩੪.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨਾਲ। ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਨੇ ਨ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਨਾਪਰਾਹ੍ਨੇ ਨ ਸਨ੍ਧਿषੁ । ਯਾਤੇ ਪ੍ਰਥਮਯਾਮੇ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਦਾਪਜਲਾਞ੍ਜਂਲੀਨ੍ ॥ ੨,੩੪.

ਨਾ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ, ਨਾ ਦੁਪਹਿਰ, ਨਾ ਸ਼ਾਮ, ਨਾ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਰ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਪਾਣੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।