ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰ੍ਭਵਾਸੇ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਯੋਨਿਜਮ੍ । ਜਾਤਸ੍ਯ ਬਾਲਭਾਵੇऽਪਿ ਵृਦ੍ਧਤ੍ਵੇ ਦੁਃਖਮੇਵ ਚ ॥ ੨,੩੨.

ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਬਚਪਨ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮੇਰ੍ष੍ਯਾਕ੍ਰੋਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਦ੍ਯੌਵਨੇऽਪਿ ਚ ਦੁਃ ਸਹਮ੍ । ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਯਾ ਵृਦ੍ਧਤਾ ਚ ਮਰਣੇ ਦੁਃਖਮੁਤ੍ਕਟਮ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਕਾਮ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਢਾਪਾ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृष੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਯਾਮ੍ਯੈਃ ਸ ਨਰਕੇऽਪਿ ਚ ਯਾਤ੍ਯਧਃ । ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਭਾਜ੍ਜਨ੍ਮ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਰਣਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੩੨.

ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਨੀਵੇਂ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੁੜ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਜ੍ਜਨ੍ਤਵੋ ਘਟਯਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ । ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੈਰ੍ਬਧੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾ ਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਾਸਕृਤ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਚੱਕੀ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਸੁਖਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਦੁਃ ਖਸ਼ਤਾਕੁਲੇ । ਵਿਨਤਾਸੁਤ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਯਤਿਤਵ੍ਯਂ ਤਤੋ ਨਰੈਃ ॥ ੨,੩੨.

ਜਿੱਥੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਕਥਯਾਮਿ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਸ਼੍ਰਂ ਪृष੍ਟਂ ਵਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸ੍ਪृਹਾ ॥ ੨,੩੨.

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਮਧ੍ਯੇ ਕृਤਮਹਾਪ੍ਰਸ਼੍ਨਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਮਯੋਤ੍ਤਰਮ੍ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ੍ਯਾਪਿ ਤृਤੀਯਸ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਂ ਚ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਹਾਡੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਯਮਿਤਿ ਤ੍ਵਂ ਪृष੍ਟਵਾਨਸਿ । ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਂ ਤੂਕ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਿ ਸਮਾਸਤਃ ॥ ੨,੩੨.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਆਸਨ੍ਨਮਰਣਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਤਤਃ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਗੋਮਯਸੁਮृਤ੍ਤੀਰ੍ਥੋਦਕਕੁਸ਼ੋਦਕੈਃ ॥ ੨,੩੨.

ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਉਮੂਤਰ, ਗਉਮਯ, ਸੁੱਚੀ ਮਿੱਟੀ, ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਾਸਸੀ ਪਰਿਧਾਰ੍ਯਾਥ ਧੌਤੇ ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਨੀ ਸ਼ੁਭੇ । ਦਰ੍ਭਾਣ੍ਯਾਦੌ ਸਮਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਰਾਨ੍ਵਿਕੀਰ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੩੨.

ਫਿਰ, ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਧੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਘਾਸ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਵਿਛਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਿਲਾਨ੍ ਗੋਮਯਲਿਪ੍ਤਾਯਾਂ ਭੂਮੌ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਗਉਮਯ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਥੇ ਤਿਲ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਗੁਦਕ੍ਸ਼ਿਰਸਂ ਵਾਪਿ ਮੁਖੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ੇਪੇਤ੍ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾ ਤਤ੍ਰ ਤੁਲਸੀ ਚ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੩੨.

ਸਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਹੇ ਖਗਪਤੀ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਧੇਯਾ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਯੇਤ੍ਪੁਨਃ । ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯੇਤਿ ਜਪਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੩੨.

ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਇਆ' ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਦੌ ਤੁ ਪ੍ਰਣਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਦਾਨੇ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤੇ । ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦਿਭਿਸ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੩੨.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਓਮ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਤੇ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੈਃ ਸ੍ਤਵੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਧ੍ਯਾ ਨਯੋਗੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦੀਨਾਨਾਥੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ ॥ ੨,੩੨.

ਨਮਸਕਾਰ, ਭਜਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਗਾ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਲਾਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇ ਮਿਤ੍ਰੇ ਕਲਤ੍ਰੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਧਾਨ੍ਯਧਨਾਦਿषੁ । ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਨ੍ਮਮਤ੍ਵਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਾਦੌ ਹृਦਿ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਖੇਤ, ਅਨਾਜ, ਧਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਉਚ੍ਚੈਃ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤਂ ਚ ਯਦਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਪਦਸ੍ਤਦਾ । ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਪਠੇਯੁਸ੍ਤੇ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਨਿਜੇ ਜਨੇ ॥ ੨,੩੨.

ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਜਣੇ ਲਈ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਨ।

ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯਾਵੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਫਲਮਪ੍ਯਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ੍ਯ ਸਮਾਸਾਤ੍ਤੇ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਸ਼ੁਚਿਤਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਪਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਹृਤਿਸ੍ਤਤਃ । ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵਫਲਪ੍ਰਦਾ ॥ ੨,੩੨.

ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਦਰ੍ਭਤੂਲੀ ਨਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਤੁਰਂ ਤੁ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਿਲੈਰ੍ਦਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕ੍ਰਤੁਮਯਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਦਰਭਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਯਜਨਾ ਵਰਗਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਮਣ੍ਡਲੇ ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਅੱਗ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਗੁਦਗ੍ਵਾ ਕृਤੇਨੇਹ ਸ਼ਿਰਸਾ ਲੋਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵ੍ਰਜਤੇ ਯਦਿ ਪਾਪਸ੍ਯਾਲ੍ਪਤ੍ਵਂ ਪੁਂਸੋ ਭਵੇਤ੍ਖਗ ॥ ੨,੩੨.

ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਗ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨੇ ਮੁਖੇ ਮੁਕ੍ਤੇ ਜਿਵੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ । ਤੁਲਸੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਗਾਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਕਾਦਸ਼ੀ ਖਗ ॥ ੨,੩੨.

ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰਤਨ, ਮੋਤੀ ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਤੁਲਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਖਗ।

ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਵਹਣਾਨ੍ਯੇਵ ਭਵਾਬ੍ਧੌ ਮਜ੍ਜਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰੇਕਾਦਸ਼ੀ ਗੀਤਾ ਤੁਲਸੀ ਵਿਪ੍ਰਧੇਨਵਃ ॥ ੨,੩੨.

ਜੋ ਲੋਕ ਭਵ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਨੁ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਗੀਤਾ, ਤੁਲਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਗਾਂ।

ਅਸਾਰੇ ਦੁਰ੍ਗਸਂਸਾਰੇ षਟ੍ਪਦੀ ਭਕ੍ਤਿਦਾਯਿਨੀ । ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯੇਤਿ ਜਪਨ੍ਨਰਃ ॥ ੨,੩੨.

ਇਸ ਅਸਾਰ ਤੇ ਔਖੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਛੇ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਲੋਕ ਭਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਇਆ' ਜਪਦਾ ਹੈ—

ਓਙ੍ਕਾਰਪੂਰ੍ਵਂ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਪੂਜਯਾਪਿ ਚ ਮਲ੍ਲੋਕਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਾਰਾਦ੍ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਪਣ ਵਾਲਾ ਨਿਸਚਿਤ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਲੋਕ ਤੇ ਜਲਦੀ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਨ੍ਧਾਭਾਵੇ ਮਮਤ੍ਵੇਤੁ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤਤਃ । ਯਸ੍ਯਯਸ੍ਯਾਧਿਕਤ੍ਵਂ ਤੁ ਸਾਧਨੇष੍ਵੇषੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੩੨.

ਜਦੋਂ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਮਤਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਾਸ਼ਯਪ, ਜਿੰਨੀ ਵਧੀਕ ਸਾਧਨਾ, ਉਤਨਾ ਵਧੀਕ ਫਲ—

ਤਤ੍ਤਤ੍ਫਲਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯਵਧਾਰਯ । ਦਾਤਵ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੀਤੋऽਸੌ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੨.

ਉਸ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਵਧੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇਗਾ।

ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿषੁ ਫਲਂ ਮਯਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਯੇ ਗੁਣਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੨.

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਦੇ ਫਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।