ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵੋਪਹਾਰਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਪਦਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ । ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਮृਤਸ੍ਯੇਹ ਜੀਵਨ੍ਨਪ੍ਯਾਤ੍ਮਹੇਤਵੇ । ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ਮਹਾਮਾਰ੍ਗੇ ਮਹਾਕष੍ਟਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ ੨,੩੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਤੀਹਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਵਾਲੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਆਸਨਂ ਭਾਜਨਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਦੀਯਤੇ ਯਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਯਤੇ । ਸੁਖੇ ਨ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦੇਨ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਲਂ ਪਥਿ ॥ ੨,੩੧.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਆਸਨ, ਭਾਂਡਾ ਤੇ ਭੋਜਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਨਾ ਖਾਏ, ਪਰ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਕਮਣ੍ਡਲੁਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਤृषਿਤਃ ਪਿਬਤੇ ਜਲਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਕਮੰਡਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਿਆਸਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਜਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਨਞ੍ਚ ਕੁਸੁਮਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲੀਯਕਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਾ ਹੇ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਤੋਦ੍ਧਰਣਹੇਤਵੇ ॥ ੨,੩੧.

ਭਾਂਡਾ, ਕਪੜਾ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਉਂਗਲੀ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ — ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਉੱਤਾਰ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਪਦਾਨੀਤ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾ । ਦਾਤਵ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੇਤੋऽਸੌ ਪ੍ਰੀਣਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਹਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਭੋਜਨਾ ਨਿ ਤਿਲਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਉਦਕੁਮ੍ਭਾਂਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ । ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮਞ੍ਚ ਤਯਾ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਜੋ ਭੋਜਨ, ਤਿਲ, ਤੇਰਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਅੰਗੂਠੀ ਅਤੇ ਦੋ ਜੋੜੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋऽਸ਼੍ਵਂ ਨਾਵਂ ਗਜਂ ਵਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯੇਤ੍ । ਸ ਮਹਿਮ੍ਨੋऽਨੁਸਾਰੇਣ ਤਤ੍ਤਤ੍ਸੁਖਮੁਪਾਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ ੨,੩੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਘੋੜਾ, ਨੌਕਾ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਲੋਕਾਨ੍ ਵਿਚਰਤਿ ਮਹਿषੀਞ੍ਚ ਦਦਾਤਿ ਯਃ । ਯਮਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਾ ਮਾਤਾ ਮਹਿषੀ ਸੁਗਤਿਪ੍ਰਦਾ ॥ ੨,੩੧.

ਜੋ ਭੈਂਸਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਜਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਭੈਂਸ ਵਜੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਗਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਕੁਸੁਮਂ ਦੇਯਂ ਯਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਹਰ੍षਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਤੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰੀਣਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ॥ ੨,੩੧.

ਤਾਂਬੂਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਜਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਗੋਭੂਤਿਲਹਿਰਣ੍ਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨ੍ਯਾਹੁਃ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੩੧.

ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸੋਨਾ — ਇਹ ਦਾਨ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਮृਤੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਯੋ ਯਦ੍ਯਾਜ੍ਜਲਪਾਤ੍ਰਞ੍ਚ ਮृਨ੍ਮਯਮ੍ । ਉਦਪਾਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੩੧.

ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਦੂਤਾ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਾਃ ਕਰਾਲਾਃ ਕृष੍ਣਪਿਙ੍ਗਲਾਃ । ਨ ਭੀषਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਯਾਮ੍ਯਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਨੇ ਕृਤੇ ਸਤਿ ॥ ੨,੩੧.

ਜਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ-ਪੀਲੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡਰਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਲਈ ਜਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਮਾਰ੍ਗੇ ਹਿ ਗਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤृष੍ਣਾਰ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਮਪੀਡਿਤਃ । ਘਟਾਨ੍ਨਦਾਨਯੋਗੇਨ ਸੁਖੀ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਆਯੁਧਾਮ੍ਬਰਸਂਯੁਤਾ । ਹੈਮਸ਼੍ਰੀਪਤਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦੇਯਾ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਸ਼ਰ੍ਮਣੇ । ਤਥਾ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮੁਕ੍ਤੋऽਸੌ ਮੋਦਤੇ ਸਹ ਦੈਵਤੈਃ ॥ ੨,੩੧.

ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਖਟ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦਾਨਮਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟਿਕਰ੍ਮਜਮ੍ । ਅਧੁਨਾ ਕਥਯਿष੍ਯੇऽਹਮਨ੍ਯਦੇਹਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਜਾਤਸ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਲੋਕੇ ਵੈ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਮਰਣਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਮृਤਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਯਾਸ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ ॥ ੨,੩੧.

ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ।

ਪੂਰ੍ਵਕਾਲੇ ਮृਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਞ੍ਚ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋਭੂਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਸੌ ਵਾਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਾਸ੍ਯਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਜਦ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਹਵਾ ਸੁਖਮ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਵਦ੍ਵਾਰੈ ਰੋਮਭਿਸ਼੍ਚ ਜਨਾਨਾਂ ਤਾਲੁਰਨ੍ਧ੍ਰਕੇ । ਪਾਪਿष੍ਠਾਨਾਮਪਾਨੇਨ ਜੀਵੋ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਰੋਮਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲੂ ਦੇ ਛੇਦ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਪੀ ਜੀਵ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰੀਰਞ੍ਚ ਪਤੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤੇ ਮਰੁਤੀਸ਼੍ਵਰੇ । ਵਾਤਾਹਤਃ ਪਤਤ੍ਯੇਵ ਨਿਰਾਧਾਰੋ ਯਥਾ ਦ੍ਰੁਮਃ ॥ ੨,੩੧.

ਜਦ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਹਵਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ, ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਲੀਯਤੇ ਪृਥ੍ਵੀ ਆਪਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਪ੍ਸੁ ਚ । ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸਿ ਲੀਯਤੇ ਸਮੀਰਣਃ ਸਮੀਰਣੇ । ਆਕਾਸ਼ੇ ਚ ਤਥਾ ਕਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪੀ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ॥ ੨,੩੧.

ਧਰਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਧਃ ਕਾਯੇ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਏਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਹੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਕਰਾਃ ॥ ੨,੩੧.

ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਚੋਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧੋ ਹ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਾਯਕਃ । ਸਂਹਾਰਕਸ਼੍ਚ ਕਾਲੋऽਯਂ ਪੁਣ੍ਯਪਾਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੨,੩੧.

ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨ ਇੱਥੇ ਮੁਖੀ ਹਨ; ਤੇ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰੂਪਨ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਪੁਨਰ੍ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤਿ ਸੁਕृਤੈਰ੍ਦੁष੍ਕृਤੈਰ੍ਨਰਃ ॥ ੨,੩੧.

ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸਕਲੈਰ੍ਵਿष੍ਯੈਃ ਸਹ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਤ੍ਸ ਨਵਂ ਦੇਹਂ ਗृਹੇ ਦਗ੍ਧੇ ਯਥਾ ਗृਹੀ ॥ ੨,੩੧.

ਜਦੋਂ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਸੜ ਜਾਣ 'ਤੇ ਘਰਵਾਲਾ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰੀਰੇ ਯੇ ਸਮਾਸੀਨਾ ਸਮ੍ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਧਾਤਵਃ । षਾਟ੍ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਹ੍ਯਯਂ ਕਾਯੋ ਮਾਤਾ ਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਧਾਤਵਃ ॥ ੨,੩੧.

ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਤੱਤ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੇ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੱਤ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਮ੍ਭਵੇਯੁਸ੍ਤਥਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਤਾਸ਼੍ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀषਂ ਤਦ੍ਯੋਗਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਧਯਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੩੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਾਰਕਸ਼, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਾਤ (ਹਵਾ), ਪਿਸ਼ਾਬ, ਗੁਆਲ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪੈਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸ੍ਥਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤਥਾ ਸ੍ਨਾਯੁਃ ਦੇਹੇਨ ਸਹ ਦਹ੍ਯਤੇ । ਏष ਤੇ ਕਥਿਤਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਹੱਡੀਆਂ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਰਕਸ਼, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕਥਯਾਮਿ ਪੁਨਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਰੀਰਞ੍ਚ ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਏਕਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਸ੍ਨਾਯੁਬਦ੍ਧਂ ਸ੍ਥੂਣਾਦ੍ਵਯਸਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਇਕ ਥੰਮ ਹੈ ਜੋ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੋ ਆਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਵਿषਯੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੨,੩੧.

ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ ਹੋਇਆ।