ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ ਨੁ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵੈਦੇਵੈਰਪਿ ਸੁਪੂਜ੍ਯਤੇ । ਦਾਪਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦਾਨਾਨਿ ਹ੍ਯਾਤੁਰਂ ਪਿਤਰਂ ਭੁਵਿ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੈਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਲੋਹਦਾਨਞ੍ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭੂਮਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਪਾਣਿਨਾ । ਯਮਂ ਭੀਮਞ੍ਚ ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ ੨,੩੦.

ਲੋਹਾ ਦਾ ਦਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨ ਯਮ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਠਾਰੋ ਮੁਸਲੋ ਦਣ੍ਡਃ ਖਡ੍ਗਸ਼੍ਚ ਚ੍ਛੁਰਿਕਾ ਤਥਾ । ਏਤਾਨਿ ਯਮਹਸ੍ਤੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਾਨਿ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਕੁਹਾੜੀ, ਮੋਸਲਾ, ਡੰਡਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਛੁਰੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਮ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਹਸ੍ਯ ਦਾਨਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯਾਤੁਰੋ ਦਦੇਤ੍ । ਯਮਾਯੁਧਾਨਾਂ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟ੍ਯੈ ਦਾਨਮੇਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਇਸ ਲਈ, ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੋਹਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨ ਯਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਵੋ ਯੇ ਚ ਯੁਵਾਨਃ ਸ੍ਥਵਿਰਾਸ੍ਤਥਾ । ਏਭਿਰ੍ਦਾਨਵਿਸ਼ੇषੈਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਦਹੇਯੁਃ ਸ੍ਵਪਾਤਕਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ, ਜਵਾਨ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਛੁਰਿਣਃ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼ਬਲੌ षਣ੍ਡਾਮਰ੍ਕਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਃ । ਸ਼ਬਲਾ ਸ਼੍ਯਾਮਦੂਤਾ ਯੇ ਲੋਹਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰੀਣਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਕਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ, ਨਪੁੰਸਕ, ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉਡੁੰਬਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ ਯਮ ਦੂਤ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਹਾ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪੌਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਬਨ੍ਧੁਃ ਸਗੋਤ੍ਰਾਃ ਸੁਹਹृਦਸ੍ਤਥਾ । ਦਦਤੇ ਨਾਤੁਰੇ ਦਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾ ਹਿ ਤੇ ॥ ੨,੩੦.

ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਇਕੋ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ—ਜੇ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਲਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਤ੍ਵੇ ਭੂਮਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ृਣੁ ਤਸ੍ਯ ਚ ਯਾ ਗਤਿਃ । ਅਤਿਵਾਹਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੇਤੋਵਰ੍षੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸੁਕृਤਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣ। ਉਹ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਰੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਮਰਾਃ । ਕਾਲਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ॥ ੨,੩੦.

ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤਿੰਨ ਅਮਰ, ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ, ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।

ਪਾਦਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਕਟਿਂ ਯਾਵਤ੍ਤਾਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਯਾਧਿਤਿष੍ਠਤਿ । ਗ੍ਰੀਵਾਂ ਯਾਵਦ੍ਧਰਿਰ੍ਨਾਭੇਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਮਨੁਜਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੩੦.

ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਮਰ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਲ੍ਹ ਤੱਕ ਹਰੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਮਸ੍ਤਕੇ ਤਿष੍ਠਤੀਸ਼ਾਨੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਏਕਮੂਰ੍ਤੇਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਭਾਗਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ॥ ੨,੩੦.

ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ।

ਅਹਂ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਚਤੁष੍ਟਯੇ । ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਕृਤਾਕृਤੇ ॥ ੨,੩੦.

ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ; ਮੈਂ ਹੀ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ, ਕੀਤੇ ਤੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਬੁਝਣ ਦੀ ਸਮਝ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਮਾਧਿਵਾਸਿਤਾਮ੍ । ਅਹਮੇਵ ਤਥਾ ਜੀਵਾਨ੍ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਿ ਚ ਕਰ੍ਮਸੁ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚ ਨਰਕਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਜੀਵ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੀਵ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਗ, ਨਰਕ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਂ ਨਰਕਸ੍ਥਂ ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਨਿ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ॥ ੨,੩੦.

ਚਾਹੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਨਰਕ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਂ ਚ ਵਾਰਾਹਂ ਨਾਰਸਿਂਹਞ੍ਚ ਵਾਮਨਮ੍ । ਰਾਮਂ ਰਾਮਂ ਚ ਕृष੍ਣਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਂ ਚੈਵ ਸਕਲ੍ਕਿਨਮ੍ । ਏਤਾਨਿ ਦਸ਼ ਨਾਮਾਨਿ ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ ਸਦਾ ਬੁਧੈਃ ॥ ੨,੩੦.

ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ, ਵਾਰਾਹ, ਨਰਸਿੰਘ, ਵਾਮਨ, ਰਾਮ, ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬੁੱਧ ਤੇ ਕਲਕੀ—ਇਹ ਦਸ ਨਾਮ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣ।

ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜੀਵਾਃ ਸੁਖਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ੍ਯੁਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਮਾਨਵਾਃ । ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਚ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਦਯਾਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਸਂਯੁਤਾਃ । ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਰ੍ਧਨੈਰਾਢ੍ਯਾ ਜੀਵੇਯੁਃ ਸ਼ਰਦਾਂ ਸ਼ਤਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਜੀਵ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਧਨ ਪਾ ਕੇ, ਦਇਆ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਆਤੁਰੇ ਚ ਦਦੇਦ੍ਦਾਨਂ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਞ੍ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਅष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਜਪੇਦ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਬਿਮਾਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਠ ਅੱਖਰਾਂ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯੇਚ੍ਛੁਕ੍ਲਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਘृਤਪਾਚਿਤੈਃ । ਤਥਾ ਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪੈਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਮਨੂਦਿਤੈਃ ॥ ੨,੩੦.

ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਘੀ ਵਿਚ ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਭੋਜਨ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਵਜਨਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇਨ ਵਾਸੇਨ ਕਿਂ ਮਮ ॥ ੨,੩੦.

ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਵਸਣਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ।

ਜਲੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਥਲੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰ੍ਵਤਮਸ੍ਤਕੇ । ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਮਯਂ ਜਗਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਜਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ; ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ; ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵਯਮਾਪੋ ਵਯਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਵਯਂ ਦਰ੍ਭਾ ਵਯਂ ਤਿਲਾਃ । ਵਯਂ ਗਾਵੋ ਵਯਂ ਰਾਜਾ ਵਯਂ ਵਾਯੁਰ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੨,੩੦.

ਅਸੀਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਤਿਲ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਹੀ ਗਾਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਵਾ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਲੋਕ ਹਾਂ।

ਵਯਂ ਹੇਮ ਵਯਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਵਯਂ ਮਧੁ ਵਯਂ ਘृਤਮ੍ । ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਯਂ ਦੇਵਾ ਵਯਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ਼੍ਚ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ॥ ੨,੩੦.

ਅਸੀਂ ਹੀ ਸੋਨਾ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਅਨਾਜ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਘੀ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ੰਭੂ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ।

ਅਹਂ ਦਾਤਾ ਅਹਂ ਗ੍ਰਾਹੀ ਅਹਂ ਯਜ੍ਵਾ ਅਹਂ ਕ੍ਰਤੁਃ । ਅਹਂ ਹਰ੍ਤਾ ਅਹਂ ਧਰ੍ਮੋ ਅਹਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਹ੍ਯਹਂ ਜਲਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਮੈਂ ਹੀ ਦਾਤਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਯਜਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਧਰਮ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹਾਂ।

ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ । ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਵਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਖਗ ॥ ੨,੩੦.

ਮੈਂ ਹੀ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ; ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਗ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਮਹਂ ਦਦ੍ਯਾਮਧਰ੍ਮੇऽਪ੍ਯਹਮੇਵ ਚ । ਯਾਤਨਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮੇ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਦਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਧਰਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਸਮਝ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

ਮਨੁਜਾਨਾਂ ਹਿਤਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਅਨ੍ਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਤਯਾਵਮਤ੍ਯ ਪਾਪੌਘਂ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੩੦.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤਾਰਕਸ਼, ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਵੈਤਰਣੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਬਾਲਤ੍ਵੇ ਯਚ੍ਚ ਕੌਮਾਰੇ ਯਚ੍ਚ ਪਰਿਣਤੌ ਚ ਯਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਵਮ੍ਥਾਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਯਚ੍ਚ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇष੍ਵਪਿ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਕੁਝ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਪੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਜੋ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਹੋਇਆ।

ਯਨ੍ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਯਨ੍ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਪਰਾਹ੍ਨਯੋਃ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰ੍ਯਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਗਿਰਾ ॥ ੨,੩੦.

ਰਾਤ, ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ, ਸ਼ਾਮ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੰਮ ਹੱਥ, ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਾਂ ਸਕृਦਪਿ ਕਪਿਲਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਿਕਾਮ੍ । ਉਦ੍ਧਰੇਦਨ੍ਤਕਾਲੇ ਸ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪਾਪਸਞ੍ਚਯਾਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।