ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ । ਦੇਯਮੇਤਨ੍ਮਹਾਦਾਨਂ ਪ੍ਰੇਤੋਦ੍ਧਰਣਹੇਤਵੇ ॥ ੨,੩੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਕਰਤਬ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਉੱਤਾਰ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਿਰਂ ਵਸੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰਲੋਕੇ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਭਵੇਦਿਹ । ਰੂਪਵਾਨ੍ਸੁਭਗੋ ਵਾਗ੍ਮੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਤੁਲ ਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਯਮਲੋਕਂ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤਾਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੩੦.

ਉਹ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਸੁੰਦਰ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਅਦੁਤੀ ਵਿਰਤਾ ਵਾਲਾ। ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗਾਂ ਤਿਲਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਹੇਮ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨੇ । ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਰ੍ਤ ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ, ਤਿਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਿਲਾ ਗਾਵੋ ਮਹਾਦਾਨਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਤਦ੍ਦ੍ਵਯਂ ਦੀਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰੇ ਨਾਨ੍ਯਵਰ੍ਣੇ ਕਦਾਚਨ ॥ ੨,੩੦.

ਗਾਂ ਤੇ ਤਿਲ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਦੀਯਤੇ ਦਾਨਂ ਤਿਲਾ ਗਾਵਸ਼੍ਚਮੇਦਿਨੀ । ਅਨ੍ਯੇषੁ ਨੈਵ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਪੋष੍ਯਵਰ੍ਗੇ ਕਦਾਚਨ ॥ ੨,੩੦.

ਤਿਲ, ਗਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।

ਪੋष੍ਯਵਰ੍ਗੇ ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਦਾਨਂ ਦੇਯਮਕਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਆਤੁਰੇ ਵੋਪਰਾਗੇ ਚ ਦ੍ਵਯਂ ਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਆਤੁਰੇ ਦੀਯਤੇ ਦਾਨਂ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਚੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੩੦.

ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਧੀ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਬਿਮਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਤਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਦਤ੍ਤਮੁਪਤਿष੍ਠਤ੍ਯਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਸਤ੍ਯਂਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵਿਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ॥ ੨,੩੦.

ਜੀਵਤ ਮਨੁੱਖ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਧੀ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਚ੍ਚਾਨੁ ਮੋਦਤੇ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਚ੍ਚ ਦਾਨਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ । ਅਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਤ੍ਸਸੌ ਚਿਰਮ੍ । ਅਤਿਵਾਹਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਯਤਃ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਅੰਤਹੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ, ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਜੀਵੇ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਉਸ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਤੁਰਕਾਲੇ ਤੁ ਦੇਹਪਾਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਸ੍ਥਿਤੇ । ਦੇਹੇ ਤਥਾਤਿਵਾਹਸ੍ਯ ਪਰਤਃ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪਙ੍ਗਾਵਨ੍ਧੇ ਚ ਕਾਣੇ ਚ ਹ੍ਯਰ੍ਧੋਨ੍ਮੀਲਿਤਲੋਚਨੇ । ਤਿਲੇषੁ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ਸਂਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਦਾਨਮੁਕ੍ਤਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਲੰਗੜੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲੀ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਤਿਲ ਦਰਭਾ ਘਾਸ਼ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਿਲਾ ਲੌਹਂ ਹਿਰਣ੍ਯਞ੍ਚ ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਲਵਣਂ ਤਥਾ । ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਗਾਵ ਏਕੈਕਂ ਪਾਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਤਿਲ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ, ਕਪਾਹ, ਲੂਣ, ਸੱਤ ਅਨਾਜ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਗਾਂ—ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੋਹਦਾਨਾਦ੍ਯਮਸ੍ਤੁष੍ਯੇਦ੍ਧਰ੍ਮ ਰਾਜਸ੍ਤਿਲਾਰ੍ਪਣਾਤ੍ । ਲਵਣੇ ਦੀਯਮਾਨੇ ਤੁ ਨ ਭਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਮਾਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲੋਹਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦਾਨ, ਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਲਵਣ (ਨਮਕ) ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਮ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਕਰ੍ਪਾਸਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਨੇਨ ਨ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨਰਂ ਗਾਵਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਤਕਾਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਕਪਾਹ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੂਤ-ਪਰੇਤਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਉੱਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹੇਮਦਾਨਾਤ੍ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਭੂਮਿਦਾਨਾਨ੍ਨृਪੋ ਭਵੇਤ੍ । ਹੇਮਭੂਮਿਪ੍ਰਦਾਨਾਚ੍ਚ ਨ ਪੀਡਾ ਨਰਕੇ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਸੋਨਾ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਤੇ ਜਮੀਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਯਮਰੂਪਾ ਵਿਭੀषਣਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਰਦਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰੀਣਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੦.

ਯਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸੱਤ ਅਨਾਜਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੈਰ੍ਯਾ ਗਤਿਰਾਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੩੦.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਇਹੀ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਰਾਹ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਦਦਾਤਿ ਪਿਤੁਰਾਜ੍ਞਯਾ । ਭੂਮਿष੍ਠਂ ਪਿਤਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਰ੍ਧੋਨ੍ਮੀਲਿਤਲੋਚਨਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਵਧਾਈ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਅੱਧ-ਖੁੱਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਸੁਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ । ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯੇਤ ਸ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੁਲਨਨ੍ਦਨਃ ॥ ੨,੩੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਯਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚਲਿਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਵਿਕਲਸ੍ਯ ਪਿਤੁਸ੍ਤਦਾ । ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪਿਤਰਂ ਤਾਰਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੩੦.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਗੁਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਂ ਦਤ੍ਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਦਾਨੈਃ ਪਿਤੁਰਨ੍ਤ੍ਯੇष੍ਟਿਮਾਚਰੇਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧੋ ਮਹਾਯਜ੍ਞਃ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਕਈ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਜੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਖਰੀ ਰਸਮ ਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ? ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ।

ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ ਨੁ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵੈਦੇਵੈਰਪਿ ਸੁਪੂਜ੍ਯਤੇ । ਦਾਪਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦਾਨਾਨਿ ਹ੍ਯਾਤੁਰਂ ਪਿਤਰਂ ਭੁਵਿ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੈਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਲੋਹਦਾਨਞ੍ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭੂਮਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਪਾਣਿਨਾ । ਯਮਂ ਭੀਮਞ੍ਚ ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ ੨,੩੦.

ਲੋਹਾ ਦਾ ਦਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨ ਯਮ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਠਾਰੋ ਮੁਸਲੋ ਦਣ੍ਡਃ ਖਡ੍ਗਸ਼੍ਚ ਚ੍ਛੁਰਿਕਾ ਤਥਾ । ਏਤਾਨਿ ਯਮਹਸ੍ਤੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਾਨਿ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਕੁਹਾੜੀ, ਮੋਸਲਾ, ਡੰਡਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਛੁਰੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਮ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਹਸ੍ਯ ਦਾਨਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯਾਤੁਰੋ ਦਦੇਤ੍ । ਯਮਾਯੁਧਾਨਾਂ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟ੍ਯੈ ਦਾਨਮੇਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਇਸ ਲਈ, ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੋਹਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨ ਯਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਵੋ ਯੇ ਚ ਯੁਵਾਨਃ ਸ੍ਥਵਿਰਾਸ੍ਤਥਾ । ਏਭਿਰ੍ਦਾਨਵਿਸ਼ੇषੈਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਦਹੇਯੁਃ ਸ੍ਵਪਾਤਕਮ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ, ਜਵਾਨ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਛੁਰਿਣਃ ਸ਼੍ਯਾਮਸ਼ਬਲੌ षਣ੍ਡਾਮਰ੍ਕਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਃ । ਸ਼ਬਲਾ ਸ਼੍ਯਾਮਦੂਤਾ ਯੇ ਲੋਹਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰੀਣਿਤਾਃ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਕਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ, ਨਪੁੰਸਕ, ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉਡੁੰਬਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ ਯਮ ਦੂਤ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਹਾ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪੌਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਬਨ੍ਧੁਃ ਸਗੋਤ੍ਰਾਃ ਸੁਹਹृਦਸ੍ਤਥਾ । ਦਦਤੇ ਨਾਤੁਰੇ ਦਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾ ਹਿ ਤੇ ॥ ੨,੩੦.

ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਇਕੋ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ—ਜੇ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਲਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਤ੍ਵੇ ਭੂਮਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ृਣੁ ਤਸ੍ਯ ਚ ਯਾ ਗਤਿਃ । ਅਤਿਵਾਹਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੇਤੋਵਰ੍षੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸੁਕृਤਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ ੨,੩੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣ। ਉਹ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਰੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਮਰਾਃ । ਕਾਲਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ॥ ੨,੩੦.

ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਤਿੰਨ ਅਮਰ, ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ, ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।