ਤਾਰਯੇਨ੍ਨਰਕਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਦਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਦਾਹਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦੇਯਃ ਪੌਤ੍ਰੇਣ ਪਾਵਕਃ ॥ ੨,੨੯.
ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਤਾਰਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾੜਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪੋਤਾ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇਣੀ ਹੈ।
ਤਿਲੈਰ੍ਦਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੁਟੀ ਧਾਤੁਮਤੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਯੇਨ ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ ॥ ੨,੨੯.
ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਝੁੰਪੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਪੰਜ ਰਤਨ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਲਿਪ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਗੋਮਯੈਰ੍ਭੂਮਿਂ ਤਿਲਾਨ੍ਦਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਮੇਵਾਤੁਰੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਦਹਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋ-ਮੈ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ, ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਚਿੱਟੇ ਕਰੋ। ਉਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜਦ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਭਮੂਲੀਨਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦਰ੍ਭਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਯੇ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਤਿਲਯੁਕ੍ਤਾਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੯.
ਜੇ ਦਰਭਾ ਜੜ੍ਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਰਭਾ ਤੇ ਤਿਲ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਸੁਧਾ ਪੂਤਾ ਯਤ੍ਰ ਲੇਪੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਯਤ੍ਰ ਲੇਪਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ਲੇਪੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੯.
ਜਿੱਥੇ ਲਪੇਟ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਲਪੇਟ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਫਿਰ ਲਪੇਟ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਤੁਧਾਨਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਿਣਃ । ਅਲਿਪ੍ਤੇ ਆਤੁਰਂ ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੯.
ਯਾਤੁਧਾਨ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਜੀਵ—ਲਪੇਟ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਤ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚ ਜਰੂਰ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਹੋਮਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਦਸ਼ੋਧਨਮ੍ । ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਿਨਾ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਚ੍ਚ ਨਿष੍ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਵਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ—ਜੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਆਤੁਰੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਿਨਾ ਭੁਵਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਏਵ ਚ । ਮਣ੍ਡਲੇ ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅੱਗ—all ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਬਾਲੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਯੁਵਾਪਿ ਵਾ । ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ ਵੈ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਵਾਯੁਨਾ ਸਹ ॥ ੨,੨੯.
ਜੇ ਮੰਡਲ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਲੋਹਤਾਮ੍ਰਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਜਨ੍ਮ ਜਾਯਤੇ । ਤਸ੍ਮੈਵਂ ਵਾਯੁਭੂਤਸ੍ਯ ਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨੋਦਕ ਕ੍ਰਿਯਾ ॥ ੨,੨੯.
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਤੇ ਤਾਮਬਾ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਹਵਾ-ਸਰੂਪ ਹੋਏ ਲਈ ਨਾ ਪਿਤਰ ਰਸਮ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਠੀਕ ਹੈ।
ਮਮ ਸ੍ਵੇਦਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤਿਲਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਵਿਤ੍ਰਕਾਃ । ਅਸੁਰਾ ਦਾਨਵਾ ਦੈਤ੍ਯਾਸ੍ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਿਲਦਾਨਤਃ ॥ ੨,੨੯.
ਤਾਰਕਸ਼, ਮੇਰੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਤਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਤਿਲ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਅਸੁਰ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਿਲਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ੍ਤਿਲਾਃ ਕृष੍ਣਾਸ੍ਤਿਲਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ । ਤੇ ਮੇ ਦਹਨ੍ਤੁ ਪਾਪਾਨਿ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਕृਤਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੯.
ਸਫੈਦ ਤਿਲ, ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਰਗੇ ਤਿਲ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ।
ਏਕ ਏਵ ਤਿਲਦ੍ਰੋਣੋ ਹੇਮਦ੍ਰੋਣਤਿਲੈਃ ਸਮਃ । ਤਰ੍ਪਣੇ ਦਾਨਹੋਮੇ ਚ ਦਤ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੯.
ਇੱਕ ਤਿਲ ਦਾ ਡੋਲਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੋਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਤਿਲ ਨੂੰ ਤਰਪਣ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇਹ ਅਖੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਭਾ ਮਲ੍ਲੋਮਸਮ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤਿਲਾਃ ਸ੍ਵੇਦਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਤृਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੇਵਤਾ ਦਾਨੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਯੋਗਵਿਧਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਞ੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਜੀਵਨਾਤ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਮੱਲ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਣੀ ਦਰਭਾ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਤਿਲ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ।
ਸਵ੍ਯਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮਾਨ੍ਪੁਯੁਃ । ਅਪਸਵ੍ਯੇਨ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋ ਦਿਵਿਦੇਵਤਾਃ ॥ ੨,੨੯.
ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਜਨੇਊ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਪਸਵ੍ਯਾਦਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਰ੍ਭਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਦਰ੍ਭਾਗ੍ਰੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾਃ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php ਕੁਸ਼ੇ] ਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੨੯.
ਦਰਭਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਚਕਾਰ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੇ ਦਰਭਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸ਼ੰਕਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਾ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕੁਸ਼ਾ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤੁਲਸੀ ਚ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਨੈਤੇ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੨੯.
ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੰਤ੍ਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਅੱਗ ਤੇ ਤੁਲਸੀ—ਇਹ ਜਦੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕੁਸ਼ਾਃ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਾਃ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਪ੍ਰੇਤਭੋਜਨੇ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇषੁ ਪਤਿਤਾਸ਼੍ਚਿਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ॥ ੨,੨੯.
ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ, ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਤੇ ਅੱਗ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ—ਇਹਨਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲਸੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਗਾਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰੇਕਾਦਸ਼ੀ ਖਗ । ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਵਹਣਾਨ੍ਯੇਵ ਭਵਾਬ੍ਧੌ ਮਜ੍ਜਤਾਂ ਸਤਾਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਤੁਲਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ—ਇਹ ਪੰਜ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਰੇਕਾਦਸ਼ੀ ਗੀਤਾ ਤੁਲਸੀਵਿਪ੍ਰਧੇਨਵਃ । ਅਪਾਰੇ ਦੁਰ੍ਗਸਂਕਾਰੇ षਟ੍ਪਦੀ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਿਨੀ ॥ ੨,੨੯.
ਵਿਸ਼ਨੂ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਗੀਤਾ, ਤੁਲਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਗਾਂ—ਇਹ ਛੇ, ਦੁਖ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
$ ਤਿਲਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਦਰ੍ਭਾਸ਼੍ਚ ਤੁਲਸੀਦਾਲਮ੍ । ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ ਚੈਤਾਨਿ ਦੁਰ੍ਗਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਮਾਤੁਰਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਤਿਲ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਰਭਾ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਦੁਖ-ਗਤੀ ਰੋਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਦ੍ਧृਤੈਰ੍ਦਰ੍ਭੈਸ੍ਤੋਯੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਭੁਵਮ੍ । ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਦਰ੍ਭਾਨਾਤੁਰਸ੍ਯ ਕਰਦ੍ਵਯੇ ॥ ੨,੨੯.
ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕੀ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਦਰਭਾ ਬਿਮਾਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਭੇषੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਯੋऽਸੌ ਦਭਸ੍ਤੁ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਵੈ ਯਾਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੀਨੋऽਪਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੨੯.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਰਭਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ—even ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾ ਹੋਣ।
ਦਰ੍ਭਮੂਲੀਗਤੋ ਭੂਮੌ ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਸ੍ਤੁ ਯੋ ਮृਤਃ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋऽਸੌ ਸਂਸਾਰੇਪਾਰਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੨੯.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਦਰਭਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਤੇ ਤੁ ਦਰ੍ਭਸ੍ਯਾਸ੍ਤਰਣੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤੇਨ ਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ ॥ ੨,੨੯.
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੋਮਾਯ ਨਾਲ ਲੀਪੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਥਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲਵਣਂ ਤਦ੍ਰਸਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਯਸ੍ਮਾਦਨ੍ਨਰਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨੋਤ੍ਕਟਾ ਲਵਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੨੯.
ਲੂਣ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਆਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਲੂਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸੁਆਦ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਦਂ ਭਵੇਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਯਤੋऽਯਂ ਲਵਣੋ ਰਸਃ ॥ ੨,੨੯.
ਲੂਣ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੁਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਲੂਣ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਾਲ੍ਲਵਣਂ ਦਾਨਂ ਤੇਨ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਨਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੨੯.
ਇਸ ਲਈ ਯੋਗੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੂਣ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਲੋਕ ਹੋਣ।
ਆਤੁਰਾਣਾਂ ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਵਸੁਧਾਤਲੇ । ਲਵਣਂ ਤੁ ਤਦਾ ਦੇਯਂ ਦ੍ਬਾਰਸ੍ਯੋਦ੍ਧਾਟਨਂ ਦਿਵਃ ॥ ੨,੨੯.
ਜਦੋਂ ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੂਣ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਰਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੩੦ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਦਾਨਾਨਾਂ ਦਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਰਮਂ ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਾਂ ਪਰਂ ਗੋਪ੍ਯਂ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ॥ ੨,੩੦.
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਾਰਕਸ਼, ਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਦਾਨ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।