ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਿਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯਨਂ ਚੈਵ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਂ ਕਿਮਰ੍ਥਕਮ੍ ॥ ੨,੨੮.

ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸੇਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਕੁਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ ਦ੍ਵਿਜੇ । ਦਸ਼ਮੇ ਕਿਂ ਮਲਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਜਨੈਃ ਸਹ ॥ ੨,੨੮.

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਲ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤੈਲੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਧਵਾਹਾਨ੍ ਗृਹਂ ਨਯੇਤ੍ । ਤੈਃ ਸਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਚਾਪਿ ਦਦ੍ਯੁਃ ਸ੍ਥਲਜਲਾਸ਼੍ਰਯੇ ॥ ੨,੨੮.

ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਕਿਉਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?

ਦੇਸ਼ਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਮਿषੇਣ ਤੁ । ਪਿਣ੍ਡਂ ਚੈਕਾਦਸ਼ੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੮.

ਕਿਹੜੇ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ੈਤਾਨਿ ਅਬ੍ਦਂ ਯਾਵਤ੍ਕੁਤੋ ਵਦ । ਅਨ੍ਨਾਦਿਚੋਦਕੇਨੈਵ षष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੨,੨੮.

ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌ ਤਰੇ ਸਠ ਵਾਰੀ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਘਟਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰੇਤਤृਪ੍ਤਯੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਅਨਿਤ੍ਯੋ ਮਾਨਵਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੨੮.

ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਭਗਵਾਨ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਸ਼ਵਰ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਛਿਦ੍ਰਂ ਤੁ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੁਤੋ ਜੀਵਃ ਸ ਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਕੁਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਪੋ ਮਨਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੨੮.

ਮੈਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ — ਤਾਂ ਜੀਵ ਕਿਥੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਨ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਤੇਜੋ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ ਨਾਥ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਵਾਯਵਸ਼੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਪ੍ਤਯੇ ॥ ੨,੨੮.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਪੰਜ ਵਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ, ਇਹ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਲੋਭਮੋਹਾਦਯਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚੈਵ ਤਸ੍ਕਰਾਃ । ਤृष੍ਣਾ ਕਾਮੋऽਪ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਃ ਕੁਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨ ॥ ੨,੨੮.

ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਚੋਰ—ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ—ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਹ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾਪੁਣ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਤਥਾ । ਨष੍ਟੇ ਦੇਹੇ ਕੁਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੮.

ਜੋ ਭਲਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਮ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ—ਜਦ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਸਪਿਣ੍ਡਨਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇऽਪਿ ਵਾ । ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਮੇਲਨਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕੈਃ ਸਮਂ ਤਤ੍ਰ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ॥ ੨,੨੮.

ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ? ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਕੌਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਰੀਤ ਹੈ?

ਯੇ ਦਗ੍ਧਾ ਯੇ ਤ੍ਵਦਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤਾ ਯੇ ਨਰਾਭੁਵਿ । ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਤੇषਾਮਨ੍ਤੇ ਭਵੇਚ੍ਚ ਕਿਮ੍ ॥ ੨,੨੮.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਨਾ ਸਾੜੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ—ਆਖਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਪਾਪਿਨੋ ਯੇ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਮੁਦ੍ਗਲਤ੍ਵਂ ਚ ਯੇ ਗਤਾਃ । ਆਤ੍ਮਘਾਤੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਚ ਸ੍ਤੇਯੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਕਃ ॥ ੨,੨੮.

ਪਾਪੀ, ਮਾੜੇ ਚਾਲ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੂਦਗਲ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰੇ, ਚੋਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਕਪਿਲਾਂ ਯਃ ਪਿਬੇਚ੍ਛੂਦ੍ਰੋ ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਵੈਦਿਕਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਧਾਰਯੇਦ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਤ੍ਰਂ ਕਾ ਗਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਧਵ ॥ ੨,੨੮.

ਹੇ ਮਾਧਵ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਜੋ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਵੇ, ਵੈਦਿਕ ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਸੂਤਰ ਪਹਿਨੇ—ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ?

ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਂਗृਹੀ ਤਾ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪਾਚ੍ਚ ਭੀਤੋऽਹਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਪृष੍ਟੋ ਵਦ ਲੋਕਹਿਤਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੨੮.

ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ? ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੯ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਯ ਵੈ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੨੯.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਕਮ੍ਯਗ੍ਵਿਭੇਦਰਹਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਯਨ੍ਨ ਦृष੍ਟਂ ਸੁਰੈਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਯੋਗਚਿਨ੍ਤਕੈਃ ॥ ੨,੨੯.

ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਯੋਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਵਤ੍ਸ ਨਾਖ੍ਯਾਤਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਭਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੨੯.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਤੂੰ ਭਗਤ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਚ ਨੈਵ ਚ । ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜਨ੍ਮ ਸੁਤਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੨੯.

ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਾਰਯੇਨ੍ਨਰਕਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਦਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਦਾਹਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦੇਯਃ ਪੌਤ੍ਰੇਣ ਪਾਵਕਃ ॥ ੨,੨੯.

ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਤਾਰਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾੜਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪੋਤਾ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇਣੀ ਹੈ।

ਤਿਲੈਰ੍ਦਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੁਟੀ ਧਾਤੁਮਤੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਯੇਨ ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ ॥ ੨,੨੯.

ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਝੁੰਪੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਪੰਜ ਰਤਨ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਲਿਪ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਗੋਮਯੈਰ੍ਭੂਮਿਂ ਤਿਲਾਨ੍ਦਰ੍ਭਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਮੇਵਾਤੁਰੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਦਹਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ ॥ ੨,੨੯.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋ-ਮੈ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ, ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਚਿੱਟੇ ਕਰੋ। ਉਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜਦ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਰ੍ਭਮੂਲੀਨਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦਰ੍ਭਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਯੇ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਤਿਲਯੁਕ੍ਤਾਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੯.

ਜੇ ਦਰਭਾ ਜੜ੍ਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਰਭਾ ਤੇ ਤਿਲ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਸੁਧਾ ਪੂਤਾ ਯਤ੍ਰ ਲੇਪੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਯਤ੍ਰ ਲੇਪਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ਲੇਪੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੯.

ਜਿੱਥੇ ਲਪੇਟ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਲਪੇਟ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਫਿਰ ਲਪੇਟ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਾਤੁਧਾਨਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਿਣਃ । ਅਲਿਪ੍ਤੇ ਆਤੁਰਂ ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੯.

ਯਾਤੁਧਾਨ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਇਹ ਕ੍ਰੂਰ ਜੀਵ—ਲਪੇਟ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਤ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚ ਜਰੂਰ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਤ੍ਯਹੋਮਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਦਸ਼ੋਧਨਮ੍ । ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਿਨਾ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਚ੍ਚ ਨਿष੍ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੨੯.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਵਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ—ਜੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਆਤੁਰੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਿਨਾ ਭੁਵਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਏਵ ਚ । ਮਣ੍ਡਲੇ ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੨,੨੯.

ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅੱਗ—all ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯਥਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਬਾਲੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਯੁਵਾਪਿ ਵਾ । ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ ਵੈ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਵਾਯੁਨਾ ਸਹ ॥ ੨,੨੯.

ਜੇ ਮੰਡਲ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਲੋਹਤਾਮ੍ਰਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਜਨ੍ਮ ਜਾਯਤੇ । ਤਸ੍ਮੈਵਂ ਵਾਯੁਭੂਤਸ੍ਯ ਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨੋਦਕ ਕ੍ਰਿਯਾ ॥ ੨,੨੯.

ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਤੇ ਤਾਮਬਾ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਹਵਾ-ਸਰੂਪ ਹੋਏ ਲਈ ਨਾ ਪਿਤਰ ਰਸਮ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਠੀਕ ਹੈ।