ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦੀਪਦਾਨਞ੍ਚ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਨਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਦੀਵੇ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਤੁਰੋ ਦਾਨਂ ਦਦਾਤਿ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵੇ । ਬਨ੍ਧੂਨ੍ਮਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯਮਿਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯਤਿ ਤਤ੍ਕਥਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਬਿਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਕਿਉਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤਿਲਾ ਲੋਹਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਲਵਣਂ ਤਥਾ । ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਗਾਵੋ ਦੀਯਤੇ ਕੇਨ ਹੇ ਤੁਨਾ ॥ ੨,੨੮.
ਤਿਲ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ, ਰੂਈ, ਲੂਣ, ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਕੌਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕਥਂ ਚ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਕੁਤੋ ਗਤਿਃ । ਅਤਿਵਾਹਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਕਥਂ ਵਿਸ਼੍ਰਮਤੇ ਤਦਾ ॥ ੨,੨੮.
ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰਾਹ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਂਵ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਵਹੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਹ੍ਨਿਦਾਤਾ ਚ ਪੌਤ੍ਰਕਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦੇਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਆਜ੍ਯੇਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੁਤਃ ॥ ੨,੨੮.
ਪੁੱਤਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੌਤਰਾ ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਮਲਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?
ਯਮਸੂਕ੍ਤਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਉਦੀਚੀਂ ਦਿਸ਼ਮਾਹਰੇਤ੍ । ਪਾਨੀਯਮੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਬਿਮ੍ਬਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਯਮ ਸੁਕਤ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯਵਸਰ੍षਪਦੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਪਾषਾਣੇ ਨਿਮ੍ਬਚਰ੍ਵਣਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਰਸ਼੍ਚ ਨਾਰੀ ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਧਰੋਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਜੌ, ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਤੇ ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਿੰਬ ਕਿਉਂ ਚਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਹੇਠਲਾ ਤੇ ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਕਿਉਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ?
ਅਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਗृਹਮਾਗਤ੍ਯ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗੋਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਹ । ਨਵਕਾਨਿ ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਨਿ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿਤਰੇਤ੍ਸੁਤਃ ॥ ੨,੨੮.
ਘਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਨੌ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚਤ੍ਵਰੇ ਦੁਗ੍ਧਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਪਕ੍ਵੇ ਚ ਮृਨ੍ਮਯੇ । ਕਾष੍ਠਤ੍ਰਯਂ ਗੁਣੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਤੁष੍ਪਥੇ ॥ ੨,੨੮.
ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੱਕੜਾਂ ਬੰਨ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਦੀਯਤੇ ਦੀਪੋ ਯਾਵਦਬ੍ਦਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ । ਦਾਹੋਦਕਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਸਂਵਾਦਃ ਸ੍ਵਜਨੈਃ ਸਹ ॥ ੨,੨੮.
ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਵਾ ਕਿਉਂ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਪਾਣੀ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਭਗਵਨ੍ਨਤਿਵਾਹਸ੍ਯ ਨਵਪਿਣ੍ਡੈਸ੍ਤੁ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍ । ਕਥਂ ਦੇਵਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਾਹਸ੍ਯਾਵਾਹਨਂ ਕਥਮ੍ । ਇਦਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਦੇਵ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਭਗਵਾਨ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਨੌ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਿਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਸਞ੍ਚਯਨਂ ਚੈਵ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਂ ਕਿਮਰ੍ਥਕਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸੇਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਕੁਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਾਗ੍ਨਿਕੇ ਦ੍ਵਿਜੇ । ਦਸ਼ਮੇ ਕਿਂ ਮਲਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਜਨੈਃ ਸਹ ॥ ੨,੨੮.
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਲ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤੈਲੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਚ ਸ੍ਕਨ੍ਧਵਾਹਾਨ੍ ਗृਹਂ ਨਯੇਤ੍ । ਤੈਃ ਸਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਚਾਪਿ ਦਦ੍ਯੁਃ ਸ੍ਥਲਜਲਾਸ਼੍ਰਯੇ ॥ ੨,੨੮.
ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਕਿਉਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?
ਦੇਸ਼ਮੇऽਹਨਿ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਮਿषੇਣ ਤੁ । ਪਿਣ੍ਡਂ ਚੈਕਾਦਸ਼ੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਕਿਹੜੇ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ੈਤਾਨਿ ਅਬ੍ਦਂ ਯਾਵਤ੍ਕੁਤੋ ਵਦ । ਅਨ੍ਨਾਦਿਚੋਦਕੇਨੈਵ षष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌ ਤਰੇ ਸਠ ਵਾਰੀ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਘਟਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰੇਤਤृਪ੍ਤਯੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਅਨਿਤ੍ਯੋ ਮਾਨਵਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੨੮.
ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਭਗਵਾਨ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਸ਼ਵਰ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਦ੍ਰਂ ਤੁ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੁਤੋ ਜੀਵਃ ਸ ਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਕੁਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਪੋ ਮਨਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੨੮.
ਮੈਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ — ਤਾਂ ਜੀਵ ਕਿਥੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਮਨ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਤੇਜੋ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ ਨਾਥ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਵਾਯਵਸ਼੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਾਪ੍ਤਯੇ ॥ ੨,੨੮.
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਪੰਜ ਵਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ, ਇਹ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਲੋਭਮੋਹਾਦਯਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚੈਵ ਤਸ੍ਕਰਾਃ । ਤृष੍ਣਾ ਕਾਮੋऽਪ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਃ ਕੁਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨ ॥ ੨,੨੮.
ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਚੋਰ—ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ—ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਹ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾਪੁਣ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੁਕृਤਂ ਤਥਾ । ਨष੍ਟੇ ਦੇਹੇ ਕੁਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੮.
ਜੋ ਭਲਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਮ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ—ਜਦ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਸਪਿਣ੍ਡਨਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇऽਪਿ ਵਾ । ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਮੇਲਨਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕੈਃ ਸਮਂ ਤਤ੍ਰ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ॥ ੨,੨੮.
ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ? ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਕੌਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਰੀਤ ਹੈ?
ਯੇ ਦਗ੍ਧਾ ਯੇ ਤ੍ਵਦਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਤਿਤਾ ਯੇ ਨਰਾਭੁਵਿ । ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਤੇषਾਮਨ੍ਤੇ ਭਵੇਚ੍ਚ ਕਿਮ੍ ॥ ੨,੨੮.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਨਾ ਸਾੜੇ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ—ਆਖਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਪਾਪਿਨੋ ਯੇ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਮੁਦ੍ਗਲਤ੍ਵਂ ਚ ਯੇ ਗਤਾਃ । ਆਤ੍ਮਘਾਤੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਚ ਸ੍ਤੇਯੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਕਃ ॥ ੨,੨੮.
ਪਾਪੀ, ਮਾੜੇ ਚਾਲ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੂਦਗਲ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰੇ, ਚੋਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕਪਿਲਾਂ ਯਃ ਪਿਬੇਚ੍ਛੂਦ੍ਰੋ ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਵੈਦਿਕਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਧਾਰਯੇਦ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਤ੍ਰਂ ਕਾ ਗਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਧਵ ॥ ੨,੨੮.
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਜੋ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਵੇ, ਵੈਦਿਕ ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਸੂਤਰ ਪਹਿਨੇ—ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ?
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਂਗृਹੀ ਤਾ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪਾਚ੍ਚ ਭੀਤੋऽਹਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਪृष੍ਟੋ ਵਦ ਲੋਕਹਿਤਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੨੮.
ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ? ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੯ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਯ ਵੈ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਕਮ੍ਯਗ੍ਵਿਭੇਦਰਹਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਯਨ੍ਨ ਦृष੍ਟਂ ਸੁਰੈਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਯੋਗਚਿਨ੍ਤਕੈਃ ॥ ੨,੨੯.
ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਯੋਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਵਤ੍ਸ ਨਾਖ੍ਯਾਤਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਭਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੨੯.
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਤੂੰ ਭਗਤ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਚ ਨੈਵ ਚ । ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜਨ੍ਮ ਸੁਤਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੨੯.
ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।