ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗਰੁਡੋ ਰੁਦ੍ਰ ! ਕਸ਼੍ਯਪਾਯਾਹ ਪृਚ੍ਛਤੇ 2.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ੍ਵਯਂ ਚਾਨ੍ਯਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਯਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯ ਜੀਵਯਤ੍ ਗਰੁਡੋਕ੍ਤਂ ਗਾਰੁਡਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਰੁਦ੍ਰ ! ਮਦਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।। 2.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਹੋਈ ਗਰੁੜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਰੁਦ੍ਰਾਬ੍ਜਜੌ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੁਨਿਃ 3.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ।
ਮੁਨੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਰ੍ਗਾਦ੍ਯਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍ 3.
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਦਿਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਦਾਨਰਾਜ੍ਯਾਦਿਧਰ੍ਮਕਾਃ 3.
ਵਰਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਸਮਝਾਏ ਗਏ।
ਅਂਗਾਨਿ ਪ੍ਰਲਯੋ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 3.
ਅੰਗ, ਪ੍ਰਲੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।
ਪੁਰਾਣੇ ਗਾਰੁਡੇ ਸਰ੍ਵਂ ਗਰੁਡੋ ਭਗਵਾਨਥ 3.
ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਭਗਵਾਨ ਗਰੁੜ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।
ਭੁਤ੍ਵਾ ਹਰੇਰ੍ਵਾਹਨਂ ਚ ਸਰ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ 3.
ਹਰੀ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
ਚਕ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਹृਤਂ ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮੁਦਰੇ ਹਰੇਃ 3.
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਕਰਤਬ ਕੀਤੇ।
ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਗਾਰੁਡਾਦ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਦਗ੍ਧਂ ਚਾਜੀਵਯਦ੍ਯਤਃ 3.
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਵੱਲੋਂ ਸਾੜੀ ਹੋਈ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਰੁਡਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦਂ ਪਠਤਸ੍ਤਵ 3.
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਰੁੜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਪੜ੍ਹ।
ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ 4.
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਤੀਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਨਵਾਂ ਦੇ ਯੁਗ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰृਣੁ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਗਾਦੀਨ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਨ੍ 4.
ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨਰਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਨਿਰਂਜਨਃ 4.
ਦਿਵ੍ਯ ਨਰ-ਨਾਰਾਯਣ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।
ਤਦੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮੇਵੈਤਵ੍ਦ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪਵਤ੍ । ਤਥਾ ਪੁਰੁषਰੂਪੇਣ ਕਾਲਰੂਪੇਣ ਚ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। 4.
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਸਰੂਪ ਵਿਚ, ਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਃ ਕਾਲ ਏਵ ਚ 4.
ਪ੍ਰਗਟ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲ ਵੀ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਧਾਤਾ ਤ੍ਵਨਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ 4.
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਹੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤਃ ਖਂ ਪਵਨਸ੍ਤਤਃ 4.
ਉਸ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਆਈ, ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਮਨ, ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼, ਫਿਰ ਹਵਾ।
ਅਣ੍ਡੋ ਹਿਰਣ੍ਮਯੋ ਰੁਦ੍ਰ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਹਿ 4.
ਸੋਨੇ ਦਾ ਅੰਡਾ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਜੋਮਾਤ੍ਰਾਧਿਕਃ ਸਦਾ 4.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।
ਅਣ੍ਡਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍ 4.
ਅੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ।
ਅਪਸਂਹ੍ਰਿਯਤੇ ਚਾਨ੍ਤੇ ਸਂਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਹਰਿ 4.
ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਰੂਪੀ ਚ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਸਂਹਰਤੇऽਖਿਲਮ੍ 4.
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਂष੍ਟੂਯੋਦ੍ਧਰਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਾਰਹੀਮਾਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਨੂਮ੍ 4.
ਜਾਣ ਕੇ, ਵਾਰਾਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਉਹ ਅੰਡਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮੋ ਮਹਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਰੂਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਸਃ 4.
ਮਹਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਕਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ।
ਵੈਕਾਰਿਕਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵੈਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ 4.
ਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੈਕਾਰਿਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਮੁਖ੍ਯਾ ਵੈ ਸ੍ਥਾਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 4.
ਚੌਥੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਮੁੱਖ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦੂਰ੍ਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸਾਂ षष੍ਠੋ ਦੇਵਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ 4.
ਉਪਰ ਵਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਛੇਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮੋऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਸ੍ਤਾਮਸਸ੍ਤੁ ਸਃ 4.
ਅਠਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਤਵਿਕ ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਦੋਵੇਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਵੈਕृਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੌਮਾਰੋ ਨਵਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ 4.
ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਵੈਕ੍ਰਿਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਕਉਮਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਨੌਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।