ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਮਾਂਸ਼ੌ ਸਹੈਕਤ੍ਵਂ ਪਾਪ੍ਨੁਤਃ ਕਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜੀਵੇਦ੍ਭਰ੍ਤਰਿ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕੁਤਃ ॥ ੨,੨੬.

ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਇਕੱਠੇ ਕਿਵੇਂ ਉੱਚਾ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਜੇ ਪਤੀ ਜੀਵਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਭਰ੍ਤृਲੋਕਂ ਕਥਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਰੋਹੇ ਕਥਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ? ਅੱਗੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਦਾ ਹੈ?

ਘਟਦਾਨਂ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣੇ ਕृਤੇ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਹੀਤਾਯ ਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੨੬.

ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਯਥਾਵਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਖਗ । ਵਰ੍षਂ ਯਾਵਤ੍ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਦਾਚਰਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੨੬.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਖਗ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ—

ਸਪਿਣ੍ਡਨੇ ਤਤੋ ਵृਤ੍ਤੇ ਪਿਤृਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਪਿਤੁਃ ॥ ੨,੨੬.

ਜਦੋਂ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਵੇਸ਼ਵਿਧਿਨਾ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਤਾਹ੍ਨਿਕਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜਦੋਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਮੇਲਨਮ੍ । ਸਹਪਿਣ੍ਡੇ ਕृਤੇ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਤਨ੍ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਤਃ ਪਿਤृਗਣੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਿੰਡਾ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਿਲਾਪ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾਪਿ षਣ੍ਮਾਸੇ ਮੇਲਯੇਤ੍ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੈਃ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵृਦ੍ਧਿਵਿਵਾਹਾਦਿ ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੬.

ਤਿੰਨ ਪੱਖਿਆਂ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿੰਡਾ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਧਣ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਸਮ ਜਾਣ ਕੇ।

ਵਿਵਾਹਂ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮृਤੇ ਚ ਗृਹਮੇਧਿਨਿ । ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਯਾਵਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਸਥ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਿਖਾਰੀ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਭਿਖ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰੇऽਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਨ ਮੇਲਯੇਤ੍ । ਮੇਲਨਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤੁ ਨਿਵਰ੍ਤੇਤ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੬.

ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਿੰਡਾ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਕ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ 'ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਸ਼ਬਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।

ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਪੁਂਸਾਞ੍ਚੈਵਾਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ । ਅਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਕੁਲ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅੰਤਹੀਨਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਬਾਰਹ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਨਿਰਗ੍ਨਿਕਃ ਸਾਗ੍ਨਿਕੋ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਸਪਿਣ੍ਡਯੇਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਚਾਹੇ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਅੱਗ ਦੇ, ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾ षਣ੍ਮਾਸੇ ਵਤ੍ਸਰੇऽਪਿ ਵਾ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮृषਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ॥ ੨,੨੬.

ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਪੱਖਿਆਂ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ, ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਸਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਕਦਾਚਨ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।

ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ ਪਿਤृਘਾਤਕਃ । ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਮੁਨਿਨੋਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਖ ਰਸਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤਾਮਹਮੁਖਾਨ੍ਯਤਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਦਿਨਮਾਸਾਨਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਮਿष੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਹਰ ਸਬੰਧਤ ਦਿਨ ਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਆਦਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਮਹੀਨਾ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੱਖ ਰਸਮ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।

ਅਨੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨ ਦਾਨਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ । ਏਤੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰੇਤੋ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ ਰਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਵਾ । ਯਾਵਜ੍ਜੀਵ ਚ ਸਦ੍ਭਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਹਪਿਣ੍ਡਤਾਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ। ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਪੀੰਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਦਿषੁ ਵਿਵਾਹੇषੁ ਯਾ ਵਧੂਰਿਹ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ । ਭਰ੍ਤृਗੋਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੨,੨੬.

ਬ੍ਰਾਹਮ ਆਦਿ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀ ਵਧੂ ਇੱਥੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਸੁਰਾਦਿਵਿਵਾ ਹੇषੁ ਯਾ ਵ੍ਯੂਢਾ ਕਨ੍ਯਕਾ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤृਗੋਤ੍ਰੇਣ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੨,੨੬.

ਆਸੁਰ ਆਦਿ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਸਦਾ । ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾਭਾਵੇ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਤ੍ਨ੍ਯਭਾਵੇ ਸਹੋਦਰਃ ॥ ੨,੨੬.

ਪਿਤਾ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਕਰੇ, ਤੇ ਜੇ ਪਤਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਾ ਕਰੇ।

ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸਪਿਣ੍ਡਃ ਸ਼ਿष੍ਯ ਏਵ ਵਾ । ਸਪਿਣ੍ਡਨਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੨੬.

ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਸਪੀੰਡਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਸਪੀੰਡਾ ਰਸਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯੈਵ ਕਨਿष੍ਠੇਨ ਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨੇ ਨਰੇ ਖਗ ॥ ੨,੨੬.

ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਮਰਦ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਮੇਕਜਾਤਾਨਾਮੇਕਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵੇਤੇ ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰਿਣੋ ਮਨੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜੋ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨਾਨਾਂ ਪਤ੍ਨੀ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ । ऋਤ੍ਵਿਜਾ ਕਾਰਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪੁਰੋਹਿਤਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਤਨੀ ਸਪੀੰਡਾ ਰਸਮ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਰਿਤਵਿਕ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੁਜਾਰੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕृਤਚੂਡੋਪਨੀਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਉਚ੍ਚਾਰਯੇਤ੍ਸ੍ਵਧਾਕਾਰਂ ਨ ਤੁ ਵੇਦਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣ੍ਯਸੌ ॥ ੨,੨੬.

ਜੋ ਚੂੜਾ ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰੇ, ਤੇ ਸਵਧਾ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਪਰ ਵੇਦ ਦੇ ਅੱਖਰ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ।

ਭਰ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ । ਪਿਤृਵ੍ਯਭ੍ਰਾਤृਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸੋਦਰੇਣ ਕਨੀਯਸਾ ॥ ੨,੨੬.

ਇੱਕ ਔਰਤ ਲਈ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪਤੀ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ।

ਅਰ੍ਵਾਕ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਤ੍ਸਨ੍ਧੌ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇऽਪਿ ਵਾ । ਯੇ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕृਤਾਃ ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪृਥਕ੍ਕ੍ਰਿਯਾ ॥ ੨,੨੬.

ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਪੀੰਡਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਸਪਿਣ੍ਡਨੇ ਕृਤੇ ਵਤ੍ਸ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪृਥਕ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਿਤृਹਾ ਸੋऽਭਿਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਸਪੀੰਡਾ ਰਸਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ; ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।