ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਪਿਤृਮਾਤृਭ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਦਿ ॥ ੨,੨੫.

ਹਰ ਸਾਲ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਕੇ, ਕੋਈ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ,

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ ਨਯੇਦ੍ਯਮਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਸਂਗृਹੀਤਸ੍ਤੁ ਯਃ ਕੇਚਿਦ੍ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੨,੨੫.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਾਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ,

ਤੀਰ੍ਥੇ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਪਿਤृਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ (ਮਾਸਂ) ਦਦ੍ਯੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨੇ । ਸਂਗृਹੀਤਸੁਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਾਕਂ ਵਾ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੨੫.

ਉਹ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਦਾਨ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ,

ਵृਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨੇਨ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਨ ਪ੍ਰੀਣਯਤਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤਾਮਹਮੁਖਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ । ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਹੀਨਜਾਤੀਨ੍ਸੁਤਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝੋ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ। ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ, ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇਠੀ ਜਾਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

(ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਜ੍ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਦਧਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ ) । ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਾਜ੍ਜਾਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ॥ ੨,੨੫.

(ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਜਿਹੜਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।

ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਵਿਦ੍ਧਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲੌ ਸਗੋਤ੍ਰਾਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਤਿਵਿਹਿਤਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੫.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੇ ਇੱਕੋ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਸਮਝੋ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਚੰਡਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।

ਤੈਃ ਸੁਵृਤ੍ਤੈਃ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਕੁਵृਤ੍ਤੈਰ੍ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਹੀਨਜਾਤਿਸਮੁਦ੍ਭੂਤੈਃ ਸੁਵृਤ੍ਤੈਃ ਸੁਖਮੇਧਤੇ ॥ ੨,੨੫.

ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਜੇ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਲਿਕਲੁषਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਪੂਜਿਤਃ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘੈਰਮਰਚਮਰਮਾਲਾਵੀਜ੍ਯਮਾਨੋऽਪ੍ਸਰੋਭਿਃ । ਪਿਤृਸ਼ਤਮਪਿ ਬਨ੍ਧੂਨ੍ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਪੌਤ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਪੌਤ੍ਤ੍ਰਾਨਪਿ ਨਰਕਨਿਮਗ੍ਨਾਨੁਦ੍ਧਰੇਦੇਕ ਏਵ ॥ ੨,੨੫.

ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰ ਚਮਰੇ ਦੀ ਝਲ ਨਾਲ ਝਲਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਪਰਪੋਤੇ ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਾਹਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੬ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਯਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਮृਤਾਨਾਂ ਚੈਵ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਕਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਦੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਸਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵੇ ਕੁਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਅਸਪਿਣ੍ਡੇ ਕੁਤੋ ਗਤਿਃ । ਕੇਨੈਵ ਸਹਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਸੋਰ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੨,੨੬.

ਸਪੀੰਡਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਪੀੰਡਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਵਿਚ ਸਪੀੰਡਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਮਾਂਸ਼ੌ ਸਹੈਕਤ੍ਵਂ ਪਾਪ੍ਨੁਤਃ ਕਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜੀਵੇਦ੍ਭਰ੍ਤਰਿ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕੁਤਃ ॥ ੨,੨੬.

ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਇਕੱਠੇ ਕਿਵੇਂ ਉੱਚਾ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਜੇ ਪਤੀ ਜੀਵਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਭਰ੍ਤृਲੋਕਂ ਕਥਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਰੋਹੇ ਕਥਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ? ਅੱਗੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਦਾ ਹੈ?

ਘਟਦਾਨਂ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣੇ ਕृਤੇ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਹੀਤਾਯ ਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੨੬.

ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਯਥਾਵਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਖਗ । ਵਰ੍षਂ ਯਾਵਤ੍ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਦਾਚਰਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੨੬.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਖਗ। ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ—

ਸਪਿਣ੍ਡਨੇ ਤਤੋ ਵृਤ੍ਤੇ ਪਿਤृਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਪਿਤੁਃ ॥ ੨,੨੬.

ਜਦੋਂ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਵੇਸ਼ਵਿਧਿਨਾ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਤਾਹ੍ਨਿਕਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜਦੋਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਮੇਲਨਮ੍ । ਸਹਪਿਣ੍ਡੇ ਕृਤੇ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਤਨ੍ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਤਃ ਪਿਤृਗਣੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਿੰਡਾ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਿਲਾਪ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾਪਿ षਣ੍ਮਾਸੇ ਮੇਲਯੇਤ੍ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੈਃ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵृਦ੍ਧਿਵਿਵਾਹਾਦਿ ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੬.

ਤਿੰਨ ਪੱਖਿਆਂ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿੰਡਾ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਧਣ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਸਮ ਜਾਣ ਕੇ।

ਵਿਵਾਹਂ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮृਤੇ ਚ ਗृਹਮੇਧਿਨਿ । ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਯਾਵਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪਿਣ੍ਡਨਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਸਥ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਿਖਾਰੀ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਭਿਖ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

ਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰੇऽਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਨ ਮੇਲਯੇਤ੍ । ਮੇਲਨਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤੁ ਨਿਵਰ੍ਤੇਤ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੬.

ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਿੰਡਾ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਕ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ 'ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਸ਼ਬਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ।

ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਪੁਂਸਾਞ੍ਚੈਵਾਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ । ਅਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਕੁਲ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅੰਤਹੀਨਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਬਾਰਹ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਨਿਰਗ੍ਨਿਕਃ ਸਾਗ੍ਨਿਕੋ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਸਪਿਣ੍ਡਯੇਤ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਚਾਹੇ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਅੱਗ ਦੇ, ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾ षਣ੍ਮਾਸੇ ਵਤ੍ਸਰੇऽਪਿ ਵਾ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮृषਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ॥ ੨,੨੬.

ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਪੱਖਿਆਂ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੀ, ਸਪੀੰਡਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਸਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਕਦਾਚਨ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।

ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ ਪਿਤृਘਾਤਕਃ । ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਮੁਨਿਨੋਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਖ ਰਸਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤਾਮਹਮੁਖਾਨ੍ਯਤਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਦਿਨਮਾਸਾਨਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਮਿष੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਹਰ ਸਬੰਧਤ ਦਿਨ ਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਆਦਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਮਹੀਨਾ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੱਖ ਰਸਮ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।

ਅਨੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨ ਦਾਨਂ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ । ਏਤੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰੇਤੋ ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰਾਦ ਰਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਪਿਣ੍ਡਤ੍ਵਂ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਵਾ । ਯਾਵਜ੍ਜੀਵ ਚ ਸਦ੍ਭਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਹਪਿਣ੍ਡਤਾਮ੍ ॥ ੨,੨੬.

ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸਪੀੰਡਾ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ। ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਪੀੰਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਦਿषੁ ਵਿਵਾਹੇषੁ ਯਾ ਵਧੂਰਿਹ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ । ਭਰ੍ਤृਗੋਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਣ੍ਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੨,੨੬.

ਬ੍ਰਾਹਮ ਆਦਿ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀ ਵਧੂ ਇੱਥੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।