ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਯਮृਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ । ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਯਤੇ ਗਾਥਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ ॥ ੨,੨੪.
ਜੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਈ ਭੇਟ ਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਦੇਯਂ ਦਾਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਾ । ਭੋਜ੍ਯੇ ਭੋਜਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਰਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੨੪.
ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਵੇ ਦਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਾਲ੍ਪਸ੍ਯ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍ । ਦਾਨਾਦ੍ਭੋਗਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੌਖ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸੇਵਨਾਤ੍ । ਸੁਭਾषਣਾਨ੍ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੨੪.
ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਘੱਟ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੁਖ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਬੋਲ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਦਤ੍ਤਦਾਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ਚ ਕਰੋਤਿਪਾਪਮ੍ । ਪਾਪਪ੍ਰਭਾਵਾਨ੍ਨਰਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪੁਨਰ੍ਦਰਿਦ੍ਰਃ ਪੁਨਰੇਵ ਪਾਪੀ ॥ ੨,੨੪.
ਜੋ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੫ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਜੀਵਨ੍ਵਾਪਿ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੫.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ فرمایا: ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਰਖ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਨਿਯਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਰ੍षੇ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ । ਸਰ੍ਵੈਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਜਾਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯੌ ॥ ੨,੨੫.
ਜਦ ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਡਾ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੂਪ-ਅਰੂਪ ਦਾ ਫਰਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਨ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਪਂ ਮਾਰਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਜ ਤੱਕ, ਪਾਪ ਪੱਕਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭੇ ਨष੍ਟੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦੇਯਂ ਮृਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੌ । ਪਰਂ ਚ ਪਾਯਸਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਲਵਿਪਤ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੨੫.
ਜੇ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਬੱਚਾ ਛੋਟਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਯਸ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵृषਂ ਵृषਵਿਧਿਂ ਵਿਨਾ । ਮਹਾਦਾਨਵਿਹੀਨਂ ਚ ਕੁਮਾਰੇ ਕृਤ੍ਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਗਿਆਰਵੀਂ ਜਾਂ ਬਾਰਵੀਂ ਦਿਨ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਬਲਦ ਦੀ ਰਸਮ ਬਿਨਾ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਬਿਨਾ, ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਬਾਲਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇष੍ਟਨਮ੍ । ਬਾਲੇ ਵਾ ਤਰੁਣੇ ਵृਦ੍ਧੇ ਘਟੋ ਭਵਤਿ ਵੈ ਮृਤੇ ॥ ੨,੨੫.
ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚਾ, ਜਵਾਨ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਉਦਕ ਕੁੰਭ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਮੌ ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਬਾਲਂ ਦ੍ਵਿਮਾਸੋਨਂ ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍षਿਕਮ੍ । ਤਤਃ ਪਰਂ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੇਹਦਾਹੋ ਵਿਧੋਯਤੇ ॥ ੨,੨੫.
ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਗਨਿ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਸ਼ੁਰਾ ਦਨ੍ਤਜਨਨਾਦ੍ਬਾਲਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਦਾਸ਼ਿਖਮ੍ । ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਕੁਮਾਰੋ ਮੌਞ੍ਜਿਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਬੱਚਾ ਦੰਦ ਆਉਣ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਚੋਟੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਡਾ ਮੌੰਜੀ ਬੰਨਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਸ਼ਯੋ ਮੌਞ੍ਜਿਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਗਰ੍ਭਾਚ੍ਚ ਨਵਮਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰਾਮਾਸषੋਡਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਸ਼ੂਦਰ ਆਦਿ ਲਈ, ਜਦ ਮੌੰਜੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਗਰਭ ਤੋਂ ਨੌਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਬੱਚਾ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲਸ਼੍ਚਾਥ ਪਰਞ੍ਜ੍ਞੇਯ ਆਮਾਸਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ । ਆ ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਤ੍ਕੌਮਾਰਃ ਪੌਗਣ੍ਡੋ ਨਵਹਾਂਯਨਃ ॥ ੨,੨੫.
ਖਗ, ਬੱਚਾ ਸਤਾਈ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਚਪਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੌਗੰਡ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸ਼ੋਰਃ षੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਯੌਵਨਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਮृਤੋऽਪਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਰ੍षੇ ਅਵृਤਃ ਸਵृਤੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੫.
ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੁਵਨ ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹੀ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੀਹਤੇ ਦਸ਼ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਦ੍ਵਿषਯਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਹੀ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਸਮੇਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਲ੍षਾਦ੍ਵਪੁषਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਮਪੀਚ੍ਛਤਿ । ਯਾਵਦੁਪਚਯੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਾਵਦ੍ਵਿषਯਵੇष੍ਟਿਤਃ ॥ ੨,੨੫.
ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਰੀਤਾਂ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਯੋਪਜੀਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤਦ੍ਦੇਯਮਿਹੇਚ੍ਛਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਬੀਜੋਦ੍ਭਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦੇਵਰ੍षੋਣਾਂ ਚ ਵਲ੍ਲਭਾਃ ॥ ੨,੨੫.
ਜੋ ਕੁਝ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਮੇਨ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਖਗ । ਬਾਲੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਯੁਬਾ ਵਾਪਿ ਘਟਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ ॥ ੨,੨੫.
ਯਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੂਤ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਗ; ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਂ ਦੁਃ ਖਂ ਸਦਾ ਵੇਤ੍ਤਿ ਦੇਹੀ ਵੈ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਵਿਹ । ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜੀਰ੍ਣਾਂ ਤ੍ਵਚਮਿਵੋਰਗਃ ॥ ੨,੨੫.
ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਵਾਯੁਭृਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਯਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਮृਤੇ ਬਾਲੇ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਜੀਵ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਭੇਟਾਂ ਜਰੂਰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਨ੍ਮਤਃ ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤਮਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੇ ਬਾਲੇ ਵਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ਯਦਿ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੨੫.
ਜਨਮ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਵਿਨਾ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਹਨਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੨੫.
ਵ੍ਰਿਸ਼ ਉਤਸਰਗ ਆਦਿ ਕਰਮ, ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪਾਯਸੇਨ ਗੁਡੇਨਾਪਿ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਉਦਕੁਮ੍ਭਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਪਦ (ਉਪ) ਦਾਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੫.
ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਜਾਂ ਗੁੜ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਵੀ ਜਰੂਰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੋਜਨਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜੇ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਦਾਨਾਦਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਦੀਪਦਾਨਾਦਿ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੇ ਸਦਾ ॥ ੨,੨੫.
ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਭੇਟਾਂ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ 'ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ, ਛੋਟੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਵੀ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵ੍ਰਤਾਤ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰੇਤਤृਪ੍ਤਯੇ । ਯਦਾ ਨਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਮੁਦ੍ਗਲਤ੍ਵਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੨੫.
ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਰੀਤਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੁਦਗਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤਾਤ੍ਪ੍ਰਾਙ੍ਗੇਵ ਦੇਯਂ ਤੁ ਤਤਃ ਪਿਤृਗਣਸ੍ਯ ਚ । ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰੇਣ ਵੈ ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾਨਿ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੨੫.
ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਟਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ; ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੀਤਾਂ 'ਸਵਾਹਾ' ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ऋਜੁਦਰ੍ਭੈਸ੍ਤਿਲੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਅਪਸਵ੍ਯਂ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਸਿੱਧੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤਿਲ ਨਾਲ, ਕਪੜਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ; ਧਾਗਾ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਰਾਯੁषੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਕੁਲੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਦਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਵਿਵਰ੍ਧਨਃ ॥ ੨,੨੫.
ਫਿਰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਮੇਕਂ ਹਿ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਯਥੈਕਤਃ । ਘਟਾਦਿषੁ ਪृਥਕ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯ ਰੂਪਂ ਚ ਤਤ੍ਸਮਮ੍ ॥ ੨,੨੫.
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਘੜਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਅਸਲ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ।