ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਮृਤੇ ਬਾਲੇ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਗਰ੍ਭੇषੁ ਚ ਵਿਪਨ੍ਨਾਨਾਮਾਚੂਡਾਕਰਣਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੰਡਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ?

ਕਥਂ ਕਿਂ ਕੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮृਤਾਨ੍ਤੇ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਗਰੁਡੋਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ, ਕੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਵਲੋਂ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ? ਕਿਹੜਾ ਰਸਮ ਮਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਗਰੁੜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:

ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਯਦਿ ਗਰ੍ਭੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਵਤੇ ਵਾਪਿ ਯੋषਿਤਃ । ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਾਵਦ੍ਦਿਨਮਸ਼ੌਚਕਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ فرمایا: ਜੇ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਜਿੰਨੇ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਚ੍ਛਤਾ । ਤਤੋ ਜਾਤੇ ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਤੁ ਆ ਚੂਡਾਕਰਣਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤੱਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਤਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਬਾਲਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਆ ਚੂਡਾਤ੍ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੇ ਤੁ ਦੇਹਦਾਹੋ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮ (ਸੰਸਕਾਰ) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਾਲਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੇ ਪ੍ਰੇਤੇ ਸ੍ਵਜਾਤਿਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚੋਦਕੁਮ੍ਭਾਦਿ ਪਾਯਸਮ੍ । ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤੁ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ऋਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕਸ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੨,੨੪.

ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਕ ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਪਾਯਸ, ਕੀਤੇ ਜਾਣ; ਇਹ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੈ।

ਜਾਤਸ੍ਯ ਹਿ ਧ੍ਰੁਵੋ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਰਨਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਗਣ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮੈ ਯਦ੍ਰੋਚਤੇ ਦੇਯਮਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਧਨੇ ਕੁਲੇ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਤਿਭਕ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ ੨,੨੪.

ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਉਹ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਯਮृਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ । ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਯਤੇ ਗਾਥਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ ॥ ੨,੨੪.

ਜੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਈ ਭੇਟ ਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।

ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਦੇਯਂ ਦਾਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਾ । ਭੋਜ੍ਯੇ ਭੋਜਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਰਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਭਵੇ ਦਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਾਲ੍ਪਸ੍ਯ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍ । ਦਾਨਾਦ੍ਭੋਗਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੌਖ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸੇਵਨਾਤ੍ । ਸੁਭਾषਣਾਨ੍ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੨੪.

ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਘੱਟ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੁਖ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਬੋਲ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਦਤ੍ਤਦਾਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ਚ ਕਰੋਤਿਪਾਪਮ੍ । ਪਾਪਪ੍ਰਭਾਵਾਨ੍ਨਰਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪੁਨਰ੍ਦਰਿਦ੍ਰਃ ਪੁਨਰੇਵ ਪਾਪੀ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੫ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਜੀਵਨ੍ਵਾਪਿ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ فرمایا: ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਰਖ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਨਿਯਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।

ਪੂਰ੍ਣੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਰ੍षੇ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ । ਸਰ੍ਵੈਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਜਾਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯੌ ॥ ੨,੨੫.

ਜਦ ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਡਾ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੂਪ-ਅਰੂਪ ਦਾ ਫਰਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਨ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਪਂ ਮਾਰਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਜ ਤੱਕ, ਪਾਪ ਪੱਕਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭੇ ਨष੍ਟੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦੇਯਂ ਮृਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੌ । ਪਰਂ ਚ ਪਾਯਸਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਲਵਿਪਤ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੨੫.

ਜੇ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਬੱਚਾ ਛੋਟਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਯਸ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵृषਂ ਵृषਵਿਧਿਂ ਵਿਨਾ । ਮਹਾਦਾਨਵਿਹੀਨਂ ਚ ਕੁਮਾਰੇ ਕृਤ੍ਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਗਿਆਰਵੀਂ ਜਾਂ ਬਾਰਵੀਂ ਦਿਨ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਬਲਦ ਦੀ ਰਸਮ ਬਿਨਾ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਬਿਨਾ, ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਬਾਲਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇष੍ਟਨਮ੍ । ਬਾਲੇ ਵਾ ਤਰੁਣੇ ਵृਦ੍ਧੇ ਘਟੋ ਭਵਤਿ ਵੈ ਮृਤੇ ॥ ੨,੨੫.

ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚਾ, ਜਵਾਨ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਉਦਕ ਕੁੰਭ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭੂਮੌ ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਬਾਲਂ ਦ੍ਵਿਮਾਸੋਨਂ ਦ੍ਵਿਵਾਰ੍षਿਕਮ੍ । ਤਤਃ ਪਰਂ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੇਹਦਾਹੋ ਵਿਧੋਯਤੇ ॥ ੨,੨੫.

ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਗਨਿ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਸ਼ੁਰਾ ਦਨ੍ਤਜਨਨਾਦ੍ਬਾਲਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਦਾਸ਼ਿਖਮ੍ । ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਕੁਮਾਰੋ ਮੌਞ੍ਜਿਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਬੱਚਾ ਦੰਦ ਆਉਣ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਚੋਟੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਡਾ ਮੌੰਜੀ ਬੰਨਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਸ਼ਯੋ ਮੌਞ੍ਜਿਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਗਰ੍ਭਾਚ੍ਚ ਨਵਮਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰਾਮਾਸषੋਡਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਸ਼ੂਦਰ ਆਦਿ ਲਈ, ਜਦ ਮੌੰਜੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਗਰਭ ਤੋਂ ਨੌਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਬੱਚਾ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਲਸ਼੍ਚਾਥ ਪਰਞ੍ਜ੍ਞੇਯ ਆਮਾਸਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ । ਆ ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਤ੍ਕੌਮਾਰਃ ਪੌਗਣ੍ਡੋ ਨਵਹਾਂਯਨਃ ॥ ੨,੨੫.

ਖਗ, ਬੱਚਾ ਸਤਾਈ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਚਪਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੌਗੰਡ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਿਸ਼ੋਰਃ षੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਯੌਵਨਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਮृਤੋऽਪਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਰ੍षੇ ਅਵृਤਃ ਸਵृਤੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੫.

ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੁਵਨ ਅਵਸਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹੀ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮੇਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੀਹਤੇ ਦਸ਼ਪਿਣ੍ਡਕਮ੍ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਦ੍ਵਿषਯਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਹੀ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਸਮੇਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਲ੍षਾਦ੍ਵਪੁषਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਮਪੀਚ੍ਛਤਿ । ਯਾਵਦੁਪਚਯੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਾਵਦ੍ਵਿषਯਵੇष੍ਟਿਤਃ ॥ ੨,੨੫.

ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਘੱਟ ਰੀਤਾਂ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਯਦ੍ਯਦ੍ਯਸ੍ਯੋਪਜੀਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤਦ੍ਦੇਯਮਿਹੇਚ੍ਛਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਬੀਜੋਦ੍ਭਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦੇਵਰ੍षੋਣਾਂ ਚ ਵਲ੍ਲਭਾਃ ॥ ੨,੨੫.

ਜੋ ਕੁਝ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਯਮੇਨ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਖਗ । ਬਾਲੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਯੁਬਾ ਵਾਪਿ ਘਟਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ ॥ ੨,੨੫.

ਯਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੂਤ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਗ; ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ, ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸੁਖਂ ਦੁਃ ਖਂ ਸਦਾ ਵੇਤ੍ਤਿ ਦੇਹੀ ਵੈ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਵਿਹ । ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜੀਰ੍ਣਾਂ ਤ੍ਵਚਮਿਵੋਰਗਃ ॥ ੨,੨੫.

ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।