ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤਪਤ੍ਯਪਿ । ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਨਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵਿषਾਦੀ ਕृਤਚੇਤਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਿਤ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਜਾ ਗਤਯਸ੍ਤਥਾ । ਮਾਨੁषੋਦਰਵਾਸੀ ਚੇਤ੍ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਪਾਤਕੀ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਣ੍ਡਜਾਦਿषੁ ਭੂਤੇषੁ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾ ਜਰਾਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੁੱਖ, ਬਿਮਾਰੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਾਵृਤਃ । ਨ ਜਾਨਾਤਿਃ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬਾਲਭਾਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਵੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਬਚਪਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ।

ਯੌਵਨੇ ਤਿਮਿਰਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ । ਆਧਾਨਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬਾਲੋ ਵਾ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਯੁਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਧਨੋ ਨਿਰ੍ਧਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਕੁਮਾਰਃ ਕੁਰੂਪਵਾਨ੍ । ਅਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਰੋ ਜਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਦਸੂਰਤ, ਅਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ—

ਤਪੋਰਤੋ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਯੋ ਨਰਃ । ਮਹਾਦਾਨਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਵਿਨਾ ਮਾਨੁਪਦੇਹਂ ਤੁ ਸੁਖਂ ਦੁਃ ਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਧਨਵਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਪ੍ਰਾਕृਤੈਃ ਕਰ੍ਮਪਾਸ਼ੈਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਆਧਾਨਾਤ੍ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਾਪੈਰ੍ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਕੁਦਰਤੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਾਪੈਰ੍ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ । ਯੋਨਿਂ ਪੂਰਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤੋऽਪ੍ਯਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਗਰਭ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮृਤੋ ਦਾਨਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਜੀਵਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚਿਰਂ ਭੁਵਿ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਇਤਿ ਕृष੍ਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰੁਡੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਮृਤੇ ਬਾਲੇ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਗਰ੍ਭੇषੁ ਚ ਵਿਪਨ੍ਨਾਨਾਮਾਚੂਡਾਕਰਣਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੰਡਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ?

ਕਥਂ ਕਿਂ ਕੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮृਤਾਨ੍ਤੇ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਗਰੁਡੋਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ, ਕੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਵਲੋਂ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ? ਕਿਹੜਾ ਰਸਮ ਮਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਗਰੁੜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:

ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਯਦਿ ਗਰ੍ਭੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਵਤੇ ਵਾਪਿ ਯੋषਿਤਃ । ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਾਵਦ੍ਦਿਨਮਸ਼ੌਚਕਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ فرمایا: ਜੇ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਜਿੰਨੇ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਚ੍ਛਤਾ । ਤਤੋ ਜਾਤੇ ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਤੁ ਆ ਚੂਡਾਕਰਣਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤੱਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਤਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਬਾਲਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਆ ਚੂਡਾਤ੍ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੇ ਤੁ ਦੇਹਦਾਹੋ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮ (ਸੰਸਕਾਰ) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਾਲਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੇ ਪ੍ਰੇਤੇ ਸ੍ਵਜਾਤਿਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚੋਦਕੁਮ੍ਭਾਦਿ ਪਾਯਸਮ੍ । ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤੁ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ऋਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕਸ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੨,੨੪.

ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਕ ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਪਾਯਸ, ਕੀਤੇ ਜਾਣ; ਇਹ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੈ।

ਜਾਤਸ੍ਯ ਹਿ ਧ੍ਰੁਵੋ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਰਨਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਗਣ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮੈ ਯਦ੍ਰੋਚਤੇ ਦੇਯਮਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਧਨੇ ਕੁਲੇ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਤਿਭਕ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ ੨,੨੪.

ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਉਹ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਯਮृਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ । ਪੁਰਾਣੇ ਗੀਯਤੇ ਗਾਥਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ ॥ ੨,੨੪.

ਜੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਈ ਭੇਟ ਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।

ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਦੇਯਂ ਦਾਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਾ । ਭੋਜ੍ਯੇ ਭੋਜਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਰਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਭਵੇ ਦਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਾਲ੍ਪਸ੍ਯ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍ । ਦਾਨਾਦ੍ਭੋਗਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੌਖ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸੇਵਨਾਤ੍ । ਸੁਭਾषਣਾਨ੍ਮृਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੨੪.

ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਘੱਟ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸੁਖ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਬੋਲ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਦਤ੍ਤਦਾਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ਚ ਕਰੋਤਿਪਾਪਮ੍ । ਪਾਪਪ੍ਰਭਾਵਾਨ੍ਨਰਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪੁਨਰ੍ਦਰਿਦ੍ਰਃ ਪੁਨਰੇਵ ਪਾਪੀ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਗਰੀਬ ਤੇ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੫ ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਜੀਵਨ੍ਵਾਪਿ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ فرمایا: ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਰਖ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਨਿਯਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।

ਪੂਰ੍ਣੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਰ੍षੇ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ । ਸਰ੍ਵੈਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਜਾਨਾਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯੌ ॥ ੨,੨੫.

ਜਦ ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਡਾ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੂਪ-ਅਰੂਪ ਦਾ ਫਰਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਨ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਪਂ ਮਾਰਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਜ ਤੱਕ, ਪਾਪ ਪੱਕਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭੇ ਨष੍ਟੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਧਂ ਦੇਯਂ ਮृਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੌ । ਪਰਂ ਚ ਪਾਯਸਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਲਵਿਪਤ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੨੫.

ਜੇ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਬੱਚਾ ਛੋਟਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਯਸ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵृषਂ ਵृषਵਿਧਿਂ ਵਿਨਾ । ਮਹਾਦਾਨਵਿਹੀਨਂ ਚ ਕੁਮਾਰੇ ਕृਤ੍ਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੨,੨੫.

ਗਿਆਰਵੀਂ ਜਾਂ ਬਾਰਵੀਂ ਦਿਨ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਬਲਦ ਦੀ ਰਸਮ ਬਿਨਾ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਬਿਨਾ, ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਬਾਲਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵੇष੍ਟਨਮ੍ । ਬਾਲੇ ਵਾ ਤਰੁਣੇ ਵृਦ੍ਧੇ ਘਟੋ ਭਵਤਿ ਵੈ ਮृਤੇ ॥ ੨,੨੫.

ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚਾ, ਜਵਾਨ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਉਦਕ ਕੁੰਭ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।