ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰੂਰਂ ਵ੍ਯਸਨਿਨਂ ਮੂਰ੍ਖਂ ਵੇਦਵਾਦਬਹਿष੍ਕृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਪੀਡਨਕਰ੍ਤਾਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਯਮਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਕਰੂੜ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਮੂਰਖ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਜਾ ਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਪਯਨ੍ਤਿ ਵਸ਼ਂ ਮृਤ੍ਯੋਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਚ ਯਾਤਨਾਮ੍ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮੁਖ੍ਯਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਤੇ ਫਰਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ।

ਪਰਕਰ੍ਮਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਮਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕਰੋਤਿਃ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਜਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯੇ ਵਾ ਯਮਲੋਕੇ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮੋ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋ ਦਵਰ੍ਤਾਚ੍ਚਨਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਯਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ, ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਨਾਹਣ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਜਪ ਕਰਨਾ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਨ ਸੇਵ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਵृਥਾ ਦਿਵਸੋ ਨृਣਾਮ੍ । ਅਨਿਤ੍ਯਮਧ੍ਰੁਵਂ ਦੇਹਮਨਾਧਾਰਂ ਰਸੋਦ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਸਥਿਰ, ਅਸਥਾਈ, ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਅਤੇ ਰਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਨ੍ਨੋਦਕਮਯੇ ਦੇਹੇ ਗੁਣਾਨੇਤਾਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਸਾਯਂ ਨੂਨਮਨ੍ਨਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਮੈਂ ਆਹ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਹ ਖਾਣ-ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਭੋਜਨ ਸਵੇਰੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਦੀਯਰਸਸਮ੍ਪੁष੍ਟਕਾਯੇ ਕਾ ਬਤ ਨਿਤ੍ਯਤਾ । ਗਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਵਪੁਰਰ੍ਧਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਰਃ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪਰਮੌषਧਮ੍ । ਦੇਹਃ ਕਿਮਨ੍ਨਦਾਤੁਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਿषੇਕ੍ਤੁਰ੍ਮਾਤੁਰੇਵ ਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਪਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਖਾਣ-ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਬੀਜ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ?

ਉਭਯੋਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭੋਰ੍ਵਾਪਿ ਬਾਲਨੋਗ੍ਨੇਃ ਸ਼ੁਨੋऽਪਿ ਵਾ । ਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਮੋ ਯਜ੍ਞਃ ਕृਮਿਵਿਡ੍ਭਸ੍ਮਸਂਜ੍ਞਕੇ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਦਾ, ਨਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਕਿਰਮੀ, ਮਲ ਜਾਂ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪਰਮੋ ਯਤ੍ਨਃ ਪਾਤਕਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਨੇ । ਅਨੇਕਭਵਸਮ੍ਭੂਤਂ ਪਾਤਕਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤਪਤ੍ਯਪਿ । ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਨਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵਿषਾਦੀ ਕृਤਚੇਤਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਿਤ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਜਾ ਗਤਯਸ੍ਤਥਾ । ਮਾਨੁषੋਦਰਵਾਸੀ ਚੇਤ੍ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਪਾਤਕੀ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਣ੍ਡਜਾਦਿषੁ ਭੂਤੇषੁ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾ ਜਰਾਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੁੱਖ, ਬਿਮਾਰੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਾਵृਤਃ । ਨ ਜਾਨਾਤਿਃ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬਾਲਭਾਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਵੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਬਚਪਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ।

ਯੌਵਨੇ ਤਿਮਿਰਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ । ਆਧਾਨਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬਾਲੋ ਵਾ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਯੁਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਧਨੋ ਨਿਰ੍ਧਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਕੁਮਾਰਃ ਕੁਰੂਪਵਾਨ੍ । ਅਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਰੋ ਜਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਦਸੂਰਤ, ਅਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ—

ਤਪੋਰਤੋ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਯੋ ਨਰਃ । ਮਹਾਦਾਨਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਵਿਨਾ ਮਾਨੁਪਦੇਹਂ ਤੁ ਸੁਖਂ ਦੁਃ ਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਧਨਵਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਪ੍ਰਾਕृਤੈਃ ਕਰ੍ਮਪਾਸ਼ੈਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਆਧਾਨਾਤ੍ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਾਪੈਰ੍ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਕੁਦਰਤੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਾਪੈਰ੍ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ । ਯੋਨਿਂ ਪੂਰਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤੋऽਪ੍ਯਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਗਰਭ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮृਤੋ ਦਾਨਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਜੀਵਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚਿਰਂ ਭੁਵਿ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਇਤਿ ਕृष੍ਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰੁਡੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਮृਤੇ ਬਾਲੇ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਗਰ੍ਭੇषੁ ਚ ਵਿਪਨ੍ਨਾਨਾਮਾਚੂਡਾਕਰਣਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁੰਡਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ?

ਕਥਂ ਕਿਂ ਕੇਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਮृਤਾਨ੍ਤੇ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਗਰੁਡੋਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ, ਕੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਵਲੋਂ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ? ਕਿਹੜਾ ਰਸਮ ਮਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਗਰੁੜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:

ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਯਦਿ ਗਰ੍ਭੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਵਤੇ ਵਾਪਿ ਯੋषਿਤਃ । ਯਾਵਨ੍ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤਾਵਦ੍ਦਿਨਮਸ਼ੌਚਕਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ فرمایا: ਜੇ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਗਰਭ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਜਿੰਨੇ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਚ੍ਛਤਾ । ਤਤੋ ਜਾਤੇ ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਤੁ ਆ ਚੂਡਾਕਰਣਾਚ੍ਛਿਸ਼ੋਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤੱਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਤਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਬਾਲਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਆ ਚੂਡਾਤ੍ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੇ ਤੁ ਦੇਹਦਾਹੋ ਵਿਧੀਯਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੂੜਾ ਕਰਣ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮ (ਸੰਸਕਾਰ) ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਾਲਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੇ ਪ੍ਰੇਤੇ ਸ੍ਵਜਾਤਿਵਿਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਧ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚੋਦਕੁਮ੍ਭਾਦਿ ਪਾਯਸਮ੍ । ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤੁ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ऋਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕਸ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੨,੨੪.

ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਕ ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਪਾਯਸ, ਕੀਤੇ ਜਾਣ; ਇਹ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੈ।

ਜਾਤਸ੍ਯ ਹਿ ਧ੍ਰੁਵੋ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪੁਨਰ੍ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਰਨਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਗਣ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮੈ ਯਦ੍ਰੋਚਤੇ ਦੇਯਮਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਧਨੇ ਕੁਲੇ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਤਿਭਕ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ ੨,੨੪.

ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਉਹ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।