ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਲੌ ਤਚ੍ਚ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵ ਸਮਾਦਿਸ਼ । (ਆਧਾਨਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬਾਲੋ ਵਾ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਯੁਬਾ ॥ ੨,੨੪.

ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ; ਦੇਵਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੈ? (ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ, initiation ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)

ਸਧਨੋ ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਵਾਪਿ ਸੁਕੁਮਾਰਃ ਸੁਰੂਪਵਾਨ੍ । ਅਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਿਤਰੋ ਜਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਨਾਜੁਕ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ—

ਤਪੋਰਤੋ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਯੋ ਨਰਃ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧਨਵਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ—

) ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਸ਼षੇਣ ਜਾਯਤੇ ਵਸੁਧਾਤਲੇ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜਾ ਵਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਕ੍ਤੋऽਸਿ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਚਨਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਧੀਆ ਪੁੱਛਿਆ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਧਾਤृਵਿਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਮੌਤ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆ ਕੇ ਜੀਵਨ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਮਾਨੁषਃ ਸ਼ਤਜੀਵੀਤਿ ਪੁਰਾ ਵੇਦੇਨ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਵਿਕਰ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚਾਪਿ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੇਦਾਨਭ੍ਯਸਨੇਨੈਵ ਕੁਲਾਚਾਰਂ ਨ ਸੇਵਤੇ । ਆਲਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਤ੍ਯਾਗੋ ਨਿषਿਦ੍ਧੇऽਪ੍ਯਾਦਰਃ ਸਦਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਆਲਸ ਨਾਲ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ—

ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਗृਹੇऽਸ਼੍ਰਾਤਿ ਪਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਰਤਸ੍ਤਥਾ । ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਮਹਾਦੋषੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਚਾਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਯੁ ਦੀ ਘਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਮਸ਼ੁਚਿਂ ਨਾਸ੍ਤਿਕਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਪਰਦ੍ਰੋਹਾਨृਤਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਯਤ (ਮ) ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਰੋਸਾ ਰਹਿਤ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਨਾਸਤਿਕ, ਮੰਗਲ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੋ।

ਅਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰੂਰਂ ਵ੍ਯਸਨਿਨਂ ਮੂਰ੍ਖਂ ਵੇਦਵਾਦਬਹਿष੍ਕृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਪੀਡਨਕਰ੍ਤਾਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਯਮਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਕਰੂੜ, ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਮੂਰਖ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਜਾ ਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਪਯਨ੍ਤਿ ਵਸ਼ਂ ਮृਤ੍ਯੋਸ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਚ ਯਾਤਨਾਮ੍ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮੁਖ੍ਯਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਤੇ ਫਰਜ਼ ਛੱਡ ਕੇ।

ਪਰਕਰ੍ਮਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਮਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕਰੋਤਿਃ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਜਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਵਿਨਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯੇ ਵਾ ਯਮਲੋਕੇ ਸ ਪਚ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮੋ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੋ ਦਵਰ੍ਤਾਚ੍ਚਨਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਯਮ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ, ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਨਾਹਣ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਜਪ ਕਰਨਾ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਨ ਸੇਵ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਵृਥਾ ਦਿਵਸੋ ਨृਣਾਮ੍ । ਅਨਿਤ੍ਯਮਧ੍ਰੁਵਂ ਦੇਹਮਨਾਧਾਰਂ ਰਸੋਦ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਸਥਿਰ, ਅਸਥਾਈ, ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਅਤੇ ਰਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਨ੍ਨੋਦਕਮਯੇ ਦੇਹੇ ਗੁਣਾਨੇਤਾਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਸਾਯਂ ਨੂਨਮਨ੍ਨਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਮੈਂ ਆਹ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਆਹ ਖਾਣ-ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਭੋਜਨ ਸਵੇਰੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਦੀਯਰਸਸਮ੍ਪੁष੍ਟਕਾਯੇ ਕਾ ਬਤ ਨਿਤ੍ਯਤਾ । ਗਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਵਪੁਰਰ੍ਧਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਰਃ ਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪਰਮੌषਧਮ੍ । ਦੇਹਃ ਕਿਮਨ੍ਨਦਾਤੁਃ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਿषੇਕ੍ਤੁਰ੍ਮਾਤੁਰੇਵ ਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਪਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਖਾਣ-ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਬੀਜ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ?

ਉਭਯੋਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਭੋਰ੍ਵਾਪਿ ਬਾਲਨੋਗ੍ਨੇਃ ਸ਼ੁਨੋऽਪਿ ਵਾ । ਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਮੋ ਯਜ੍ਞਃ ਕृਮਿਵਿਡ੍ਭਸ੍ਮਸਂਜ੍ਞਕੇ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਦਾ, ਨਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਕਿਰਮੀ, ਮਲ ਜਾਂ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਨ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪਰਮੋ ਯਤ੍ਨਃ ਪਾਤਕਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਨੇ । ਅਨੇਕਭਵਸਮ੍ਭੂਤਂ ਪਾਤਕਂ ਤੁ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤਪਤ੍ਯਪਿ । ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਨਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵਿषਾਦੀ ਕृਤਚੇਤਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਿਤ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਜਾ ਗਤਯਸ੍ਤਥਾ । ਮਾਨੁषੋਦਰਵਾਸੀ ਚੇਤ੍ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਪਾਤਕੀ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਣ੍ਡਜਾਦਿषੁ ਭੂਤੇषੁ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾ ਜਰਾਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੁੱਖ, ਬਿਮਾਰੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਤਿਮਿਰਾਵृਤਃ । ਨ ਜਾਨਾਤਿਃ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬਾਲਭਾਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਵੀ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਬਚਪਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ।

ਯੌਵਨੇ ਤਿਮਿਰਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ । ਆਧਾਨਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬਾਲੋ ਵਾ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਯੁਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਧਨੋ ਨਿਰ੍ਧਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਕੁਮਾਰਃ ਕੁਰੂਪਵਾਨ੍ । ਅਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਰੋ ਜਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਦਸੂਰਤ, ਅਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ—

ਤਪੋਰਤੋ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਯੋ ਨਰਃ । ਮਹਾਦਾਨਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਵਿਨਾ ਮਾਨੁਪਦੇਹਂ ਤੁ ਸੁਖਂ ਦੁਃ ਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਧਨਵਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਪ੍ਰਾਕृਤੈਃ ਕਰ੍ਮਪਾਸ਼ੈਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਆਧਾਨਾਤ੍ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਾਪੈਰ੍ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਕੁਦਰਤੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਾਪੈਰ੍ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ । ਯੋਨਿਂ ਪੂਰਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤੋऽਪ੍ਯਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ॥ ੨,੨੪.

ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਗਰਭ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।