ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਾषਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸਂਕੀਰ੍ਤਨੇਨ ਚ । ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰਂ ਪਦਮਵਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਇਦਮਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਪਿਤੋऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਵਤ੍ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਗਰੁਡਃ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਪੁਨਃ ॥ ੨,੨੨.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਿਙ੍ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵੇਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਿਂ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕੁਝ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਿਹ੍ਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਯੁਃ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ ੨,੨੩.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਵੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਵਾਯੁਦੇਹੇषੁ ਸ਼ਯਾਨਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਜਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੩.

ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਕੋਲ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਸ੍ਵਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਨ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਹਯੋ ਗਜੋ ਵृषੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਕृਤਾਨਨਃ ॥ ੨,੨੩.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਘੋੜਾ, ਹਾਥੀ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਯਾਨਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ । ਉਤ੍ਥਿਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਲਟ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਉਠ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਰੌ ਹਿ ਨਿਗਡੈਰ੍ਬਧ੍ਯਤੇ ਬਹੁਧਾ ਯਦਿ । ਅਨ੍ਨਂ ਚ ਯਾਚਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕੁਵੇषਃ ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਮृਤਃ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਯੋ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਪਲਾਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਪਰੋ ਵਾਪਿ ਤृषਾਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਜਲਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਵृषਭਾਰੋਹਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਵृषਭੈਃ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਗਗਨਂ ਯਾਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਤੁਰਃ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਵਾਚਾ ਵਦਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਗੋਵृषਦ੍ਵਿਜਾਵਾਜਿषੁ । ਲਿਙ੍ਗੇ ਗਜੇ ਤਥਾ ਦੇਵੇ ਭੂਤੇ ਪ੍ਰੇਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰੇ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਨੇਕਧਾ । ਸ੍ਵਕਲਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਂ ਵਾ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਮृਤਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰੇਤਦੋषੇਣ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤੀ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ—ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਚਤੇ ਯਃ ਪਰਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਡ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ । ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦਹੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਪ੍ਰੇਤਦੌषੈਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੋਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਖਾਣਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਾ ਗृਹਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਪਸ਼ੁਃ । ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਕਲਤ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰੇਤਦੋषੈਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਚਿਹ੍ਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਗृਹੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਜਲੈਃ ॥ ੨,੨੩.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਜਾਂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕृष੍ਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਪੂਜਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵੇਦਪਾਰਗੇ । ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਵਾਚਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ ॥ ੨,੨੩.

ਕਾਲੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦ੍ਧਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਤਲਿਙ੍ਗਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਪਠਤੇ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰੇਤਚਿਹ੍ਨਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੪ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਨਾਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਤਿ ਵੇਦਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜਾ ਵਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਮਨृਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਵੇਦੈਰੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਜੀਵਤਿ ਮਾਨੁषੇ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ । ਅਨ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਲੇਚ੍ਛਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਖਣ੍ਡੇ ਭਾਰਤਸਂਜ੍ਞਕੇ ॥ ੨,੨੪.

ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਰਗ, ਦੁਜਾਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਜ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤ ਨਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਲੌ ਤਚ੍ਚ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵ ਸਮਾਦਿਸ਼ । (ਆਧਾਨਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬਾਲੋ ਵਾ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਯੁਬਾ ॥ ੨,੨੪.

ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ; ਦੇਵਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੈ? (ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ, initiation ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)

ਸਧਨੋ ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਵਾਪਿ ਸੁਕੁਮਾਰਃ ਸੁਰੂਪਵਾਨ੍ । ਅਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਿਤਰੋ ਜਨਃ ॥ ੨,੨੪.

ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਨਾਜੁਕ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ—

ਤਪੋਰਤੋ ਯੋਗਸ਼ੀਲੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਯੋ ਨਰਃ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧਨਵਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ—

) ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਸ਼षੇਣ ਜਾਯਤੇ ਵਸੁਧਾਤਲੇ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜਾ ਵਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਕ੍ਤੋऽਸਿ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਚਨਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੨,੨੪.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਧੀਆ ਪੁੱਛਿਆ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਧਾਤृਵਿਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਮੌਤ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆ ਕੇ ਜੀਵਨ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

ਮਾਨੁषਃ ਸ਼ਤਜੀਵੀਤਿ ਪੁਰਾ ਵੇਦੇਨ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਵਿਕਰ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚਾਪਿ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੪.

ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੇਦਾਨਭ੍ਯਸਨੇਨੈਵ ਕੁਲਾਚਾਰਂ ਨ ਸੇਵਤੇ । ਆਲਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਤ੍ਯਾਗੋ ਨਿषਿਦ੍ਧੇऽਪ੍ਯਾਦਰਃ ਸਦਾ ॥ ੨,੨੪.

ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਦ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਆਲਸ ਨਾਲ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ—

ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਗृਹੇऽਸ਼੍ਰਾਤਿ ਪਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਰਤਸ੍ਤਥਾ । ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਮਹਾਦੋषੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਚਾਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੪.

ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਯੁ ਦੀ ਘਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।