ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਮਾਰੀਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਵਾਹਯਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਦੋऽਭਯਦਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨੇਨ ਤੁ ਭੁਕ੍ਤੇਨ ਜਠਰਸ੍ਥੇਨ ਯੋ ਮृਤਃ । ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਮृਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੰਦ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਜ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਕਃ । ਕਾਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਪਸਮ੍ਪਰ੍ਕਂ ਮਦ੍ਯਪਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿषੇਵਣਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਮਾਂਸਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਗੁਰੁਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ੁਲ੍ਕੇਨ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਕੀਮਤ ਲੈ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤਰਂ ਭਗਿਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਥਾਃ । ਅਦृष੍ਟਦੋषਾਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰ੍ਤਾ ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਕ੍ਪਰਦਾਰਰਤਃ ਸਦਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤੀ ਕੂਟਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਮਾਨਤ ਚੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਦਾ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤृਧ੍ਰੁਗ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨਃ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਕੁਲਮਾਰ੍ਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹ੍ਯਨृਤੋਕ੍ਤੌ ਸਦਾ ਰਤਃ । ਹਰ੍ਤਾ ਹੇਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਭੂਮੇਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਆਤਮਾ ਅਸ਼ਾਂਤ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੇ ਆਕਾਸ਼ੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ । ਅਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਂ ਚ ਦੇਵਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਪਰਿ ॥ ੨,੨੨.

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਡੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਈ।

ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਵਿਮਾਨਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਮਾਗਤਾਨਿ ਵੈ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤਾ ਵਿਮਾਨੈਸ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਸਂਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਪੰਜ ਦੇਵਤਾਈ ਰਥ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਾषਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸਂਕੀਰ੍ਤਨੇਨ ਚ । ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰਂ ਪਦਮਵਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਇਦਮਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਪਿਤੋऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਵਤ੍ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਗਰੁਡਃ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਪੁਨਃ ॥ ੨,੨੨.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਿਙ੍ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵੇਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਿਂ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕੁਝ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਿਹ੍ਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਯੁਃ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ ੨,੨੩.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਵੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਵਾਯੁਦੇਹੇषੁ ਸ਼ਯਾਨਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਜਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੩.

ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਕੋਲ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਸ੍ਵਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਨ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਹਯੋ ਗਜੋ ਵृषੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਕृਤਾਨਨਃ ॥ ੨,੨੩.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਘੋੜਾ, ਹਾਥੀ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਯਾਨਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ । ਉਤ੍ਥਿਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਲਟ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਉਠ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਰੌ ਹਿ ਨਿਗਡੈਰ੍ਬਧ੍ਯਤੇ ਬਹੁਧਾ ਯਦਿ । ਅਨ੍ਨਂ ਚ ਯਾਚਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕੁਵੇषਃ ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਮृਤਃ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਯੋ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਪਲਾਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਪਰੋ ਵਾਪਿ ਤृषਾਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਜਲਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਵृषਭਾਰੋਹਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਵृषਭੈਃ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਯ ਗਗਨਂ ਯਾਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਤੁਰਃ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਵਾਚਾ ਵਦਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਗੋਵृषਦ੍ਵਿਜਾਵਾਜਿषੁ । ਲਿਙ੍ਗੇ ਗਜੇ ਤਥਾ ਦੇਵੇ ਭੂਤੇ ਪ੍ਰੇਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰੇ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯਨੇਕਧਾ । ਸ੍ਵਕਲਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਂ ਵਾ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਂ ਮृਤਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰੇਤਦੋषੇਣ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤੀ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ—ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਚਤੇ ਯਃ ਪਰਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਡ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ । ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦਹੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਪ੍ਰੇਤਦੌषੈਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੋਂ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਖਾਣਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਾ ਗृਹਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਪਸ਼ੁਃ । ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਕਲਤ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰੇਤਦੋषੈਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਚਿਹ੍ਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਗृਹੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰੀਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਜਲੈਃ ॥ ੨,੨੩.

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਜਾਂ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕृष੍ਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਪੂਜਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵੇਦਪਾਰਗੇ । ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਵਾਚਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ ॥ ੨,੨੩.

ਕਾਲੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦ੍ਧਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਤਲਿਙ੍ਗਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਪਠਤੇ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰੇਤਚਿਹ੍ਨਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੪ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਨਾਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਤਿ ਵੇਦਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜਾ ਵਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਕਿਉਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਮਨृਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਵੇਦੈਰੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਜੀਵਤਿ ਮਾਨੁषੇ ॥ ੨,੨੪.

ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।