ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਗृਹੇ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸ਼ੌਚਂ ਨ ਚ ਸਂਯਮਃ । ਪਤਿਤੈਰ੍ਦਸ੍ਯੁਭਿਃ ਸਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ, ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਲਿਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਹੀਨਾਨਿ ਹੋਮਹੀਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਵ੍ਰਤਹੀਨਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿੱਥੇ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨ ਲਜ੍ਜਾ ਨ ਚ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਯਦਾਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤੋ ਗृਹੀ । ਗੁਰਵੋ ਯਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਾ ਨ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿੱਥੇ ਲੱਜਾ ਜਾਂ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ, ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯਤ੍ਰ ਲੋਭਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਧੋ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ਼ੋਕੋ ਭਯਂ ਮਦਃ । ਆਲਸ੍ਯਂ ਕਲਹੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿੱਥੇ ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸਾ, ਨੀਂਦ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਨਸ਼ਾ, ਆਲਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਝਗੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਰ੍ਤृਹੀਨਾ ਚ ਯਾ ਨਾਰੀ ਪਰਵੀਰ੍ਯਂ ਨਿषੇਵਤੇ । ਬੀਜਂ ਮੂਤ੍ਰਸਮਾਯੁਰ੍ਕ੍ਤ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਤੇ ਮੂਤਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲਜ੍ਜਾ ਮੇ ਜਾਯਤੇ ਤਾਤ ਵਦਤੋ ਭੋਜਨਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ । ਯਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਜੋ ਯੋਨਿਗਤਂ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਖਾਣਾ ਔਰਤ ਦੇ ਰਜ ਜਾਂ ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਜਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰੇਤਭਾਵੇਨ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦृਢਵ੍ਰਤ । ਯਥਾ ਨ ਭਵਿਤਾ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਤਪੋਧਨ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਰਂ ਜਨ੍ਤੋਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਮਾ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਢਿੱਠ ਵਰਤ ਵਾਲੇ: ਦੱਸ ਕਿ ਆਤਮਾ ਕਿਵੇਂ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਨਾ ਬਣੇ। ਮੌਤ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵੇ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਉਪਵਾਸਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣੇ ਰਤਃ । ਵ੍ਰਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੂਤੋ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਠਿਨ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਵਞ੍ਜਾਗਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਪਰੈਃ ਸੁਕृਤੈਃ ਪੂਤੋ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈ ਵਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦੀਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਨਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਆਰਾਮੋਦ੍ਯਾਨਵਾਪ੍ਯਾਦੇਃ ਪ੍ਰਪਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰਕਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਗ, ਉੱਧਾਨ, ਪੋਖਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਕੁਮਾਰੀਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਵਾਹਯਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਦੋऽਭਯਦਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨੇਨ ਤੁ ਭੁਕ੍ਤੇਨ ਜਠਰਸ੍ਥੇਨ ਯੋ ਮृਤਃ । ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਮृਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੰਦ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਜ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਕਃ । ਕਾਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਪਸਮ੍ਪਰ੍ਕਂ ਮਦ੍ਯਪਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿषੇਵਣਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਮਾਂਸਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਗੁਰੁਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ੁਲ੍ਕੇਨ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਕੀਮਤ ਲੈ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤਰਂ ਭਗਿਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਥਾਃ । ਅਦृष੍ਟਦੋषਾਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰ੍ਤਾ ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਕ੍ਪਰਦਾਰਰਤਃ ਸਦਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤੀ ਕੂਟਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਮਾਨਤ ਚੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਦਾ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤृਧ੍ਰੁਗ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨਃ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਕੁਲਮਾਰ੍ਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹ੍ਯਨृਤੋਕ੍ਤੌ ਸਦਾ ਰਤਃ । ਹਰ੍ਤਾ ਹੇਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਭੂਮੇਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਆਤਮਾ ਅਸ਼ਾਂਤ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੇ ਆਕਾਸ਼ੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ । ਅਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਂ ਚ ਦੇਵਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਪਰਿ ॥ ੨,੨੨.

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਡੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਈ।

ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਵਿਮਾਨਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਮਾਗਤਾਨਿ ਵੈ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤਾ ਵਿਮਾਨੈਸ੍ਤੇ ਦਿਵ੍ਯੈਃ ਸਂਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਪੰਜ ਦੇਵਤਾਈ ਰਥ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਾषਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸਂਕੀਰ੍ਤਨੇਨ ਚ । ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰਂ ਪਦਮਵਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਇਦਮਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਪਿਤੋऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਵਤ੍ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਗਰੁਡਃ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਪੁਨਃ ॥ ੨,੨੨.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਿਙ੍ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵੇਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਿਂ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕੁਝ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਿਹ੍ਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਯੁਃ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ॥ ੨,੨੩.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਵੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਵਾਯੁਦੇਹੇषੁ ਸ਼ਯਾਨਾਂਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਜਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੩.

ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਕੋਲ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਸ੍ਵਕਲਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਨ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਹਯੋ ਗਜੋ ਵृषੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਕृਤਾਨਨਃ ॥ ੨,੨੩.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਘੋੜਾ, ਹਾਥੀ, ਬਲਦ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਯਾਨਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ । ਉਤ੍ਥਿਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਲਟ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਉਲਟ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਉਠ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਰੌ ਹਿ ਨਿਗਡੈਰ੍ਬਧ੍ਯਤੇ ਬਹੁਧਾ ਯਦਿ । ਅਨ੍ਨਂ ਚ ਯਾਚਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕੁਵੇषਃ ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਮृਤਃ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਯੋ ਭੁਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਪਲਾਯਤੇ । ਆਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁ ਪਰੋ ਵਾਪਿ ਤृषਾਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਜਲਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੨,੨੩.

ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈ।