ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਃ ਪੁਸ਼ੁਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੂਚਕਃ ਸੂਚਿਵਕ੍ਤ੍ਰਵਾਨ੍ । ਦੁਃਖਿਤਾ ਨਿਤਰਾਂ ਸ੍ਵਮਿਨ੍ਪਸ਼੍ਯ ਰੂਪਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਸ਼ੀਘਰਗਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭੇਡ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪੁਸ਼ੁਵਕਤ੍ਰ; ਸੂਚਕਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੂਈ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਡੀ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵੇਖੋ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਯਾਮਯਂ ਰੂਪਂ ਵਿਚਰਾਮੋ ਮਹੀਤਲੇ । ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਵਿਕृਤਾਕਾਰਾ ਲਮ੍ਬੋष੍ਠਾ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ ॥ ੨,੨੨.

ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਲਟਕਦੇ ਹੋਠ ਤੇ ਵਿਗੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਬृਹਚ੍ਛਰੀਰਿਣੋ ਰੌਦ੍ਰਾ ਜਾਤਾਃ ਸ੍ਵੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵੇ ਕਾਰਣਂ ਮਯਾ ॥ ੨,੨੨.

ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜਨਮ ਲਏ ਹਾਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤ ਕਿਉਂ ਬਣੇ।

ਜ੍ਞਾਨਿਨੋऽਪਿ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਪृਚ੍ਛ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ ॥ ੨,੨੨.

ਅਸੀਂ ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਛ ਲੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਯੇ ਜੀਵਾ ਭੁਵਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇऽਪ੍ਯਾਹਾਰਮੂਲਕਾਃ । ਯੁष੍ਮਾਕਮਪਿਚਾਹਾਰਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਖਾਣੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਣੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰੇਤਾ ਊਚੁਃ । ਯਦਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਆਹਾਰਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਮਹੀਭਾਗ ਸ਼ृਣੁਤ੍ਵਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੨,੨੨.

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਖਾਣੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਮਹਾਪ੍ਰੇਤਾ ਆਹਾਰਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨੇਮਮੂਚੁਃ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪृਥਕਪृਥਕ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਦੱਸਿਆ।

ਪ੍ਰੇਤਾ ਊਚੁਃ । ਸ਼ृਣੁ ਚਾਹਾਰਮਸ੍ਮਾਕਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਬਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਹਸੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭੂਯੋਭੂਯਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਖਾਣਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਤੇ ਇਹ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਨਫ਼ਰਤਯੋਗ ਹੈ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषੋਤ੍ਥਂ ਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਮਲੈਃ ਸਹ । ਉਚ੍ਛਿष੍ਟੈਸ਼੍ਚੈਵ ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਭੋਜਨਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਕਫ਼, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਗੂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਲ ਨਾਲ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੋਰ ਐਸਾ ਹੀ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਗृਹਾਣਿ ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੌਚਾਨਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣੋਪਸ੍ਕਰਾਣਿ ਚ । ਮਲਿਨਾਨਿ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਹੋਵੇ, ਬਰਤਨ ਚੌਕ-ਚੌਕ ਤੇ ਪਏ ਹੋਣ, ਮੈਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਗृਹੇ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸ਼ੌਚਂ ਨ ਚ ਸਂਯਮਃ । ਪਤਿਤੈਰ੍ਦਸ੍ਯੁਭਿਃ ਸਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਫਾਈ ਨਹੀਂ, ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਲਿਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਹੀਨਾਨਿ ਹੋਮਹੀਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਵ੍ਰਤਹੀਨਾਨਿ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿੱਥੇ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਵਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨ ਲਜ੍ਜਾ ਨ ਚ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਯਦਾਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਿਤੋ ਗृਹੀ । ਗੁਰਵੋ ਯਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਾ ਨ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿੱਥੇ ਲੱਜਾ ਜਾਂ ਮਰਯਾਦਾ ਨਹੀਂ, ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯਤ੍ਰ ਲੋਭਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਧੋ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ਼ੋਕੋ ਭਯਂ ਮਦਃ । ਆਲਸ੍ਯਂ ਕਲਹੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿੱਥੇ ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸਾ, ਨੀਂਦ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਨਸ਼ਾ, ਆਲਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਝਗੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਰ੍ਤृਹੀਨਾ ਚ ਯਾ ਨਾਰੀ ਪਰਵੀਰ੍ਯਂ ਨਿषੇਵਤੇ । ਬੀਜਂ ਮੂਤ੍ਰਸਮਾਯੁਰ੍ਕ੍ਤ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਤੇ ਮੂਤਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲਜ੍ਜਾ ਮੇ ਜਾਯਤੇ ਤਾਤ ਵਦਤੋ ਭੋਜਨਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ । ਯਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਜੋ ਯੋਨਿਗਤਂ ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੨,੨੨.

ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਖਾਣਾ ਔਰਤ ਦੇ ਰਜ ਜਾਂ ਯੋਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਜਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰੇਤਭਾਵੇਨ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦृਢਵ੍ਰਤ । ਯਥਾ ਨ ਭਵਿਤਾ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਤਪੋਧਨ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਰਂ ਜਨ੍ਤੋਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਮਾ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਢਿੱਠ ਵਰਤ ਵਾਲੇ: ਦੱਸ ਕਿ ਆਤਮਾ ਕਿਵੇਂ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਨਾ ਬਣੇ। ਮੌਤ ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵੇ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਉਪਵਾਸਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣੇ ਰਤਃ । ਵ੍ਰਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੂਤੋ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਠਿਨ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਵਞ੍ਜਾਗਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਪਰੈਃ ਸੁਕृਤੈਃ ਪੂਤੋ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈ ਵਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦੀਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਨਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਆਰਾਮੋਦ੍ਯਾਨਵਾਪ੍ਯਾਦੇਃ ਪ੍ਰਪਾਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰਕਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਗ, ਉੱਧਾਨ, ਪੋਖਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਕੁਮਾਰੀਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਵਾਹਯਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਦੋऽਭਯਦਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨੇਨ ਤੁ ਭੁਕ੍ਤੇਨ ਜਠਰਸ੍ਥੇਨ ਯੋ ਮृਤਃ । ਦੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ਮृਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੰਦ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਜ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਕਃ । ਕਾਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗਿਆਂ ਲਈ ਯਜਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਪਸਮ੍ਪਰ੍ਕਂ ਮਦ੍ਯਪਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿषੇਵਣਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਮਾਂਸਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਗੁਰੁਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਕਨ੍ਯਾਂ ਦਦਾਤਿ ਸ਼ੁਲ੍ਕੇਨ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਕੀਮਤ ਲੈ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤਰਂ ਭਗਿਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਥਾਃ । ਅਦृष੍ਟਦੋषਾਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰ੍ਤਾ ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਕ੍ਪਰਦਾਰਰਤਃ ਸਦਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤੀ ਕੂਟਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਮਾਨਤ ਚੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਦਾ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤृਧ੍ਰੁਗ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨਃ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਕੁਲਮਾਰ੍ਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹ੍ਯਨृਤੋਕ੍ਤੌ ਸਦਾ ਰਤਃ । ਹਰ੍ਤਾ ਹੇਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਭੂਮੇਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਦृ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਆਤਮਾ ਅਸ਼ਾਂਤ ਭਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੇ ਆਕਾਸ਼ੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ । ਅਪਤਤ੍ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਂ ਚ ਦੇਵਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਪਰਿ ॥ ੨,੨੨.

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਡੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਈ।