ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਣ੍ਡਾਲਾਦੁਦਕਾਤ੍ਸਰ੍ਪਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦ੍ਬੈਦ੍ਯੁਤਾਗ੍ਨਿਤਃ । ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੁਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਰਣਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਚੰਡਾਲ, ਪਾਣੀ, ਸੱਪ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਿਜਲੀ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਦ੍ਬਨ੍ਧਨਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਵਿषਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਹਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਆਤ੍ਮੋਪਘਾਤਿਨੋ ਯੇ ਚ ਵਿषੂਚ੍ਯਾਦਿਹਤਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਫਾਂਸੀ, ਜ਼ਹਿਰ, ਹਥਿਆਰ, ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਹੈਜ਼ਾ) ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ—

ਮਹਾਰੋਗੈਰ੍ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਪਾਪਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਦਸ੍ਯੁਭਿਃ । ਅਸਂਸ੍ਕृਤਪ੍ਰਮੀਤਾ ਯੇ ਵਿਹਿਤਾਚਾਰਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਵੱਡੇ ਰੋਗਾਂ, ਪਾਪੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਜਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ—

ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਲੁਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚਲੁਪ੍ਤਮਾਸਿਕਪਿਣ੍ਡਕਾਃ । ਯਸ੍ਯਾਨਯਤਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਗ੍ਨਿਂ ਤृਣਕਾष੍ਠਹਵੀਂषਿ ਸਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ ਨਾ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂ ਘਾਸ-ਲੱਕੜ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—

ਪਤਨਾਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਭਿਤ੍ਤਿਪਾਤੇਨ ਯੇ ਮृਤਾਃ । ਰਜਸ੍ਵਲਾਦਿਦੋषੈਸ਼੍ਚ ਨ ਚ ਭੂਮੌ ਮਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਕੰਧ ਢਹਿ ਕੇ, ਰਜਸਵਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਰਦੇ ਹਨ—

ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਸੂਤਕੈਃ ਸ਼੍ਵਾਦਿਸਂਪਰ੍ਕੈਃ ਪ੍ਰੇਤਭਾਵਾ ਇਹ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਹਵਾਈ ਮੌਤ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਸ਼ੁਧ ਲੋਕਾਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕੁਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਗਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰੇਤਯੋਨਿਸ੍ਥਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਮਰੁਸ੍ਥਲੇ ॥ ੨,੨੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਅਣਉਚਿਤ ਮੌਤਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅਕਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।

ਮਾਤਰਂ ਭਗਿਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਥਾ । ਅਦृष੍ਟਦੋषਾਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤृਧ੍ਰੁਗ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨਃ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਹੇਮਕ੍ਸ਼ੌਮਹਰਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਭਰਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰੇ, ਗਾਂ ਮਾਰੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਵੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਕਪੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰ੍ਤਾ ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਕ੍ਪਰਦਾਰਰਤਸ੍ਤਥਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤੀ ਕ੍ਰੂਰਸ੍ਤੁ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ, ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਭਰੋਸਾ ਟੋੜੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰੂਰ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਲਮਾਰ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਧਰ੍ਮਰਤਸ੍ਤਥਾ । ਵਿਦ੍ਯਾਵृਤ੍ਤਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਹ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਪਰਾਏ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦਂ ਭੀष੍ਮੇਣ ਸਹ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਤਦਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੌਖ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ। ਮੈਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ । ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਕੇਨ ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਿਤਾਮਹ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ਮੋਹਮੇਵਂ ਯਾਸ੍ਯਾ ਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥ ੨,੨੨.

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾਮਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵਾਂ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ।

ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ । ਯੇਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰੇਤੋ ਯੇਨੈਵ ਸ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਦੈਵਤੈਰਪਿ ॥ ੨,੨੨.

ਭੀਸਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਸਤਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ । ਮਾਨਵਾ ਵਿਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਆਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੇਤਯੋਨਿषੁ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੀ ਸਦਾ ਸੁਣਨ ਤੇ ਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਹਿ ਪੁਰਾ ਵਤ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਃ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਕਃ ਖ੍ਯਾਤ ਸ੍ਤਪੋਰ੍ऽਥੇ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ ੨,੨੨.

ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 'ਸੰਤਪਤਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੜੇ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਯੁਕ੍ਤੋ ਹੋਮੇਨ ਯੋ (ਯਾ) ਗਯੁਕ੍ਤੋ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਯਜਨ੍ਸ ਸਕਲਾਨ੍ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਲਂ ਚ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਵਨ ਕਰਦਾ, ਦਇਆਵਾਨ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਮਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ।

ਬ੍ਰਹਾਮਚਰ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਪਸਿ ਮਾਰ੍ਦਵੇ । ਪਰਲੋਕਭਯੋਪੇਤਃ ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚੈਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਲਃ ॥ ੨,੨੨.

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ, ਮਰਦਤਾ ਵਾਲੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸੱਚ ਤੇ ਸਫਾਈ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।

ਯੁਕ੍ਤੋऽਹਿ ਗੁਰੁਵਾਕ੍ਯੇਨ ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਤਿਥਿਪੂਜਨੇ । ਆਤ੍ਮਯੋਗੇ ਸਦੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ ੨,੨੨.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨਦਾ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਯਤਨशील ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੰਦਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।

ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸੇ ਸਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਂਸਾਰਵਿਜਿਗੀषਯਾ । ਏਵਂਵृਤ੍ਤਃ ਸਦਾਚਾਰੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੨੨.

ਉਹ ਸਦਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

ਬਹੂਨ੍ਯਬ੍ਦਾਨਿ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ ਤਸ੍ਯ ਗਤਾਨਿ ਵੈ । ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨੁਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ ੨,੨੨.

ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇਕੱਲੇਪਣ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ; ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ।

ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਜਲੈਰੇਵ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯੇ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਸ ਤੀਰ੍ਥੇਤ੍ਵਰਿਤਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਵੀ ਭਾਸ੍ਕਰੋਦਯੇ । ਕृਤਜਾਪ੍ਯਨਮਸ੍ਕਾਰੋ ਹ੍ਯਧ੍ਵਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ ॥ ੨,੨੨.

ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਘਿਸ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਪ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਵਸੇ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਾਰ੍ਗਭ੍ਰष੍ਟੋ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਨਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ ਸੁਦਾਰੁਣਾਨ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰੇਤ ਵੇਖੇ।

ਅਰਣ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸਂਕਟੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਪਞ੍ਚੈਤਾਨ੍ਵਿਕृਤਾਕਾਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ । ਈषਤ੍ਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਹृਦਯੋऽਤਿष੍ਠਦੁਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਲੋਚਨੇ ॥ ੨,੨੨.

ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਨੇ, ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਔਖੇ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਪੰਜ ਵਿਅੰਗੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰੇਤ ਵੇਖੇ; ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਡਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਤਤੋ ਧੈਰ੍ਯਂ ਭਯਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦੂਰਤਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮਧੁਰਾਭਾषੀ ਕੇ ਯੂਯਂ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ ॥ ੨,੨੨.

ਫਿਰ, ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਇੰਨੇ ਵਿਅੰਗੀ ਹਨ?'

ਕਿਞ੍ਚਾਸ਼ੁਭਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥ ਵੈਕृਤਮ੍ । ਕਥਂ ਵਾ ਚੈਕਤਃ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੁਤ੍ਰ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

'ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੋਈ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?'

ਪ੍ਰੇਤਰਾਜ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਹਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਪਰਦ੍ਰੋਹਰਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਪਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਗਤਾਃ ॥ ੨,੨੨.

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਪਾਪੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।'

ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਹਤਵਾਕ੍ਯਾ ਹਤਸ਼੍ਰੀਕਾ ਹਤ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਿਚੇਤਸਃ ॥ ੨,੨੨.

ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ; ਬੋਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਸੋਭਾ, ਤੇ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਦਿਸ਼ਂ ਤਾਤ ਵਿਦਿਸ਼ਂ ਚਾਤਿਦੁਃ ਖਿਤਾਃ । ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਮੂਢਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਕਰ੍ਮਜਾ ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਅਸੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਿਆਰੇ, ਇੰਨੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਿਸਾਚ ਹਾਂ।