ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਸਤ੍ਯਂ ਵਾਪ੍ਯਨृਤਂ ਵਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਦੇਵਤਾਃ । ਤਦਾ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਹृਦਯੇ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਦ੍ਵਿਜੇਰਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੧.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਜੋ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨੋ।

ਭਾਵਭਕ੍ਤਿਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਬਲਿਂ ਚੈਵ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ॥ ੨,੨੧.

ਭਾਵ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਪਹੋਮੈਸ੍ਤਥਾ ਦਾਨੈਃ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦੇਹਸੋਧਨਮ੍ । ਕृਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਘ੍ਨਾਨਿ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨੧.

ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਪਿਸ਼ਾਚੈਰ੍ਵਾ ਸ ਚੇਦਨ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯਤੇ । ਪਿਤ੍ਰੁਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਵੈ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਬਲਿਂ ਤਦਾ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪੀਡਾਭ੍ਯ ਇਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚੋ ਮਮ ॥ ੨,੨੧.

ਜੇ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਪੀੜਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ خاطر ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਪਿਤृਪੀਡਾ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਯੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨੧.

ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹਰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੋ।

ਨਵਮੇ ਦਸ਼ਮੇ ਵਰ੍षੇ ਪਿਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਵੈ ਪੁਮਾਨ੍ । ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀਮਯੁਤਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਚ ਹੋਮਯੇਤ੍ ॥ ੨,੨੧.

ਨੌਵੇ ਜਾਂ ਦਸਵੇ ਸਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ خاطر, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕृਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਬਲਿਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਹੀਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਉਤ੍ਤਮਂ ਲੋਕਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜ੍ਞਾਤਿਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮੇਵ ਚ ॥ ੨,੨੧.

ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਉਪਦਰਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤृਮਾ ਤृਸਮਂ ਲੋਕੇ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਦ੍ਦੈਵਤਂ ਪਰਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਿਤਰੌ ਸਦਾ ॥ ੨,੨੧.

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹਿਤਾਨਾਮੁਪਦੇष੍ਟਾ ਹਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦੈਵਤਂ ਪਿਤਾ । ਅਨ੍ਯਾ ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਲੋਕੇ ਨ ਦੇਹਪ੍ਰਭਵੋ ਹਿ ਤਾਃ ॥ ੨,੨੧.

ਪਿਤਾ ਸਿੱਧਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਸ਼ਰੀਰਮੇਵ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ੈਕਸਾਧਨਮ੍ । ਦੇਹੋ ਦਤ੍ਤੋ ਹਿ ਯੇਨੈਵਂ ਕੋऽਨ੍ਯਃ ਪੂਜ੍ਯਤਮਸ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੨੧.

ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਜਦ ਸਰੀਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੌਣ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਹृਦਯੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਯਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਾਨਂ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ ੨,੨੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਦਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਪੁਨ੍ਨਾਮਨਰਕਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਿਤਰਂ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਸੁਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਤ੍ਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਇਹ ਚਾਪਿ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ॥ ੨,੨੧.

ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਨਾਮ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਮृਤ੍ਯੁਮृਤੌ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਪਿਤਰੌ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਖਗ । ਵ੍ਰਤਤੀਰ੍ਥਾਵਿਵਾਹਾਦਿਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ ੨,੨੧.

ਜੇ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਵਰਤ, ਤੀਰਥ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਧ੍ਯਾਯਮਿਮਂ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਤ ਲਿਙ੍ਗਨਿਦਰ੍ਸ਼ਕਮ੍ । ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਪ੍ਰੇਤਚਿਹ੍ਨਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨੧.

ਜੋ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਕੇਨ ਤੇषਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਕੀਦृਕ੍ਤੇषਾਂ ਭਵੇਦ੍ਰੂਪਂ ਭੋਜਨਂ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੨੨.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪ੍ਰੇਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?

ਸੁਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤੇ ਕਥਂ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਕ੍ਵ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਃ ਕृਪਯਾ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਮੇਨਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ ॥ ੨,੨੨.

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਮਿਹਰਬਾਨ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਪਾਪਕਰ੍ਮਰਤਾ ਯੇ ਵੈ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤਾਞ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹਨ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਆਰਾਮਂ ਸੁਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਪ੍ਰਪਾਂ ਸਦ੍ਮ ਸੁਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਭੋਜਨਸ਼ਾਲਿਕਾਃ ॥ ੨,੨੨.

ਕੁਆਂ, ਪੋਖਰ, ਤਲਾਬ, ਬਾਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਸਰਾਇ, ਘਰ, ਸੋਹਣੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ—

ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਧਰ੍ਮਂ ਕਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਸ ਪਾਪਭਾਕ੍ । ਮृਤਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤਕ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਚਰਂ ਗ੍ਰਾਮਸੀਮਾਂ ਤਡਾਗਾਰਾਮਗਹ੍ਵਰਮ੍ । ਕਰ੍षਯਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਲੋਭਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਲੋਕ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਚਰਾਗਾਹ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ, ਤਲਾਬ, ਬਾਗ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਹੜਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਚਣ੍ਡਾਲਾਦੁਦਕਾਤ੍ਸਰ੍ਪਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦ੍ਬੈਦ੍ਯੁਤਾਗ੍ਨਿਤਃ । ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੁਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਰਣਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਚੰਡਾਲ, ਪਾਣੀ, ਸੱਪ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਿਜਲੀ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਦ੍ਬਨ੍ਧਨਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਵਿषਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਹਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਆਤ੍ਮੋਪਘਾਤਿਨੋ ਯੇ ਚ ਵਿषੂਚ੍ਯਾਦਿਹਤਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਫਾਂਸੀ, ਜ਼ਹਿਰ, ਹਥਿਆਰ, ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਰੋਗਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਹੈਜ਼ਾ) ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ—

ਮਹਾਰੋਗੈਰ੍ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਪਾਪਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਦਸ੍ਯੁਭਿਃ । ਅਸਂਸ੍ਕृਤਪ੍ਰਮੀਤਾ ਯੇ ਵਿਹਿਤਾਚਾਰਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਵੱਡੇ ਰੋਗਾਂ, ਪਾਪੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਜਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ—

ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਲੁਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚਲੁਪ੍ਤਮਾਸਿਕਪਿਣ੍ਡਕਾਃ । ਯਸ੍ਯਾਨਯਤਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਗ੍ਨਿਂ ਤृਣਕਾष੍ਠਹਵੀਂषਿ ਸਃ ॥ ੨,੨੨.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗ ਨਾ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂ ਘਾਸ-ਲੱਕੜ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—

ਪਤਨਾਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਭਿਤ੍ਤਿਪਾਤੇਨ ਯੇ ਮृਤਾਃ । ਰਜਸ੍ਵਲਾਦਿਦੋषੈਸ਼੍ਚ ਨ ਚ ਭੂਮੌ ਮਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਕੰਧ ਢਹਿ ਕੇ, ਰਜਸਵਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਰਦੇ ਹਨ—

ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਸੂਤਕੈਃ ਸ਼੍ਵਾਦਿਸਂਪਰ੍ਕੈਃ ਪ੍ਰੇਤਭਾਵਾ ਇਹ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਹਵਾਈ ਮੌਤ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਸ਼ੁਧ ਲੋਕਾਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਮਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕੁਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਗਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰੇਤਯੋਨਿਸ੍ਥਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਮਰੁਸ੍ਥਲੇ ॥ ੨,੨੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਅਣਉਚਿਤ ਮੌਤਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅਕਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।

ਮਾਤਰਂ ਭਗਿਨੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਥਾ । ਅਦृष੍ਟਦੋषਾਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਜਾਯਤੇਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤृਧ੍ਰੁਗ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨਃ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਹੇਮਕ੍ਸ਼ੌਮਹਰਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੨੨.

ਜੋ ਭਰਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰੇ, ਗਾਂ ਮਾਰੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਵੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰੇ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਕਪੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।