ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਜਨ੍ਮ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਰੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਿ ਜਾਨਨ੍ਵृਥਾ ਧਰ੍ਮਂ ਦੁਃ ਖਮਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ॥ ੨,੧੯.

ਜੇਕਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤੀਸ਼ਤੇਨ ਲਭਤੇ ਕਿਲ ਮਾਨੁषਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਤਰਂ ਖਗ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਵਮ੍ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾਲਯਤਿ ਲਾਲਯਤਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਮृਤਂ ਭਵਤਿ ਹਸ੍ਤਗਤਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਜਾ ਜਨਮ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ) ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੦ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰੇਤਰੂਪੇਣ ਕੁਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਲਭਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਪ੍ਰੇਤਲੋਕਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੨੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਲੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਚਤੁਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿ ਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨਰਕੈਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਿਤਾਃ । ਯਮੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭੂਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਨਰਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਯਮ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਲੋਕੇ ਨਰਕਾਚ੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ । ਗਰੁਡੋਦੀਰਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਥੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਨਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਫਿਰਦੇ ਹਨ? ਗਰੁੜ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਾਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਪਰਾਰ੍ਥਦਾਰਗ੍ਰਹਣਾਚ੍ਛ (ਬ) ਲਾਦ੍ਦ੍ਰੋਹਾਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ॥ ੨,੨੦.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੰਖੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਤ ਫਿਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਦਗਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਥੈਵ ਸਰ੍ਵਪਾਪਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ਵੇषਣੇ ਰਤਾਃ । ਵਿਚਰਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਪ੍ਤਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਿੱਘ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਬਨ੍ਦੀਗृਹਵਿ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਯੇਭ੍ਯੋ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਵਃ । ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਪ੍ਰੇਤਾ ਵਧੋਪਾਯਂ ਚ ਬਨ੍ਧੁषੁ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਦ੍ਵਦਾਰਾਣਿ ਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗੋਚ੍ਛੇਦਕਾਸ੍ਤਥਾ । ਪਿਤृਭਾ ਗਾਨ੍ਵਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਪਾਨ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਕਰਾ ਇਵ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਰਸਤਾ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਰੋਗਸ਼ੋਕਾਦਿਬਨ੍ਧਨਾਃ ॥ ੨,੨੦.

ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੋਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰੀਭੂਯ ਏਕਾਨ੍ਤਰਮਿषੇਣ ਤੁ । ਤृਤੀਯਕਜ੍ਵਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਦਿਪੀਡਯਾ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੀਜੀ ਬੁਖਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਠੰਢ, ਹਵਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਰੋਗਾਞ੍ਛਿਰੋऽਰ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿषੂਚਿਕਾਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤ ਯਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਤੇषਾਮੁਚ੍ਛਿष੍ਟਾਦਿਸ੍ਥਲਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਤੇ ਹਿਜ਼ਕ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਦੇ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਜਾਨਾਂ ਛਲਾਲ੍ਲੋਕਾ ਭੂਤਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਤੇ ਚ ਪਾਨੀਯਂ ਭੋਜਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਯੋਜਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਭੁਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਦੋषੈਰ੍ਵਿਕਰ੍ਮਿਣਃ ॥ ੨,੨੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲਤੀਆਂ ਤੇ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਕੇਨ ਰੂਪੇਣ ਕਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ । ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਕੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਜਲ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਏਨਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਮਨੋਮੋਹਂ ਮਮ ਚੇਦਿਚ੍ਛਸਿ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਕਲਿਕਾਲੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਬਹੁ ॥ ੨,੨੦.

ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਦੂਰ ਕਰ। ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਪੀਡਯੇਤ੍ਪੇਤਃ ਪਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਪੀਡਯੇਤ੍ । ਜੀਵਨ੍ਸ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਨੇਹੀ ਮृਤੋ ਦੁष੍ਟਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰਜਾਪੀ ਧਰ੍ਮਰਤੋ ਦੇਵਤਾਤਿਥਿਪੂਜਕਃ । ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੀ ਚ ਨ ਪ੍ਰੇਤੈਃ ਸ ਹਿ ਪੀਡ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਿਯਾਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟੋ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਧਰ੍ਮਨਿਨ੍ਦਕਃ । ਅਸਤ੍ਯਵਾਦਨਿਰਤੋ ਨਰਃ ਪ੍ਰੇਤੈਃ ਸ ਪੀਡ੍ਯਤੇ । ਕਲੌ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਕ੍ਰਿਯਾਪਰਃ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਸਤਿਕ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਤਾਰਕਸ਼, ਗੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਤਾਦੌ ਦ੍ਵਾਪਰਾਨ੍ਤੇ ਚ ਨ ਪ੍ਰੇਤੋ ਨੈਵ ਪੀਡਨਮ੍ । ਬਹੂਨਾਮੇਕਜਾਤਾਨਾਮੇਕਃ ਸੌਖ੍ਯਂ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ ੨,੨੦.

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਪੀੜਨ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮਾਨ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਏਕੋ ਦੁष੍ਕृਤਕਰ੍ਮਾ ਚ ਏਕਃ ਸਨ੍ਤਤਿਮਾਞ੍ਜਨਃ । ਏਕਃ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰੇਤੈਰੇਕਃ ਸੁਤਧਨਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੨,੨੦.

ਇੱਕ ਹੀ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦੇਕੋ ਦੁਹਿਤृਮਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਵਿਰੋਧੋ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਤਦੋषੇਣ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ॥ ੨,੨੦.

ਇੱਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਿਆਪ।

ਸਨ੍ਤਤਿਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਪਸ਼ੁਦ੍ਰਵ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਸੰਤਾਨ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਜਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ—ਇਹ ਪੀੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਵੇषਃ ਸਹ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ । ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵ੍ਯਸਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਸਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਨੀ, ਅਚਾਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣਾ—ਇਹ ਪੀੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਵृਤ੍ਤਿਲੋਪਸ਼੍ਚ ਮਹਾਲੋਭਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਨ੍ਤਕਲਹੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਵੱਡਾ ਲਾਲਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਝਗੜਾ—ਇਹ ਪੀੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪਿਤृਮਾਤृਨਿਹਨ੍ਤਾ ਚ ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨਿਨ੍ਦਕਃ । ਇਤ੍ਯਾਦੋषਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੀੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਕਰ੍ਮਵਿਨਿਂਮੁਕ੍ਤੋ ਜਪਹੋਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਹਰ੍ਤਾ ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੀੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸੁਵृष੍ਟੌ ਕृषਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਵਹਾਰੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਲੋਕੇ ਕਲਹਕਾਰੀ ਚ ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਫਸਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਪਾਰ ਮਟਿਆਮੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੀੜਾ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।