ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੁਕृਤਿਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ ਲਤਿ ਸੂਰ੍ਯਜਃ । ਏष ਮੇ ਮਣ੍ਡਲਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੧੯.

ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਘੇਰਾ ਲੰਘ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਦਾਨੇਨ ਸੁਲਭੋ ਧਰ੍ਮੋ ਯਮਮਾਰ੍ਗਃ ਸੁਖਾਵਹਃ । ਏष ਮਾਰ੍ਗੋ ਵਿਸ਼ਾਲੋऽਤ੍ਰ ਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯ ਨੁਗਮ੍ਯਤੇ । ਦਾਨਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਸ ਨ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਧਰ੍ਮਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਧਰਮ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਰਸਤਾ ਇਥੇ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ। ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਤੁ ਰੌਦ੍ਰੇ ਵੈ ਭੀषਣਾ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਾਃ । ਏਕੈਕਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯੇਕਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਯਮ ਦੇ ਭੈੜੇ ਸਹਾਇਕ, ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਚਨ੍ਤਿ ਪਾਪਿਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਉਦਕੇ ਯਾਤਨਾਕਰਾਃ । ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਮਾਸਮਾਸਾਨ੍ਤੇ ਪਾਦਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।

ਔਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਦਾਨਾਨਿ ਯੈਰ੍ਨ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਮਹਾਕष੍ਟੇਨ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਯਾਨਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਅਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਸ਼ੁਵਦ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਗृਹੀਤੋ ਵਨ੍ਧਬਨ੍ਧਨੈਃ ॥ ੨,੧੯.

ਕਾਸ਼ਯਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਰਧਵ-ਦਹਿਕ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਕਲੀਫ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਕृਤੇਨ ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ ਨਰਃ ਭੂਤਕਰ੍ਮਣਾ । ਦੈਵਿਕੀਂ ਪੈਤृਕੀਂ ਯੋਨਿਂ ਮਾਨੁषੀਂ ਵਾਥ ਨਾਰਕੀਮ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ, ਪਿਤਰਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਾਲੀ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਵਚਨਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਵਾ ਤਤਃ । ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਯਥਾ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਾਨ੍ਤਾਂ ਯੋਨਿਂ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਨਰਃ । ਤਤ੍ਤਥੈਵ ਚ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਵਿਚਰੇਤ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਗਃ ॥ ੨,੧੯.

ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਓਸੇ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਸੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਅਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਤ੍ਤਰਂ ਸੁਖਮ੍ । ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਤਦਾ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕृਮਯੋ ਭਸ੍ਮ ਵਿष੍ਠਾ ਵਾ ਦੇਹਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਦਾ । ਅਨ੍ਧਕੂਪੇ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰੇ ਦੀਪਹਸ੍ਤਃ ਪਾਤੇਤ੍ਤੁ ਵੈ ॥ ੨,੧੯.

ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੀੜੇ, ਰਾਖ ਜਾਂ ਗੋਬਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਚਿਰਾਗ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਜਨ੍ਮ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਰੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਿ ਜਾਨਨ੍ਵृਥਾ ਧਰ੍ਮਂ ਦੁਃ ਖਮਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ॥ ੨,੧੯.

ਜੇਕਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤੀਸ਼ਤੇਨ ਲਭਤੇ ਕਿਲ ਮਾਨੁषਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਤਰਂ ਖਗ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਵਮ੍ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾਲਯਤਿ ਲਾਲਯਤਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਮृਤਂ ਭਵਤਿ ਹਸ੍ਤਗਤਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ॥ ੨,੧੯.

ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੂਜਾ ਜਨਮ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ) ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੦ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰੇਤਰੂਪੇਣ ਕੁਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਲਭਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਪ੍ਰੇਤਲੋਕਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੨੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਲੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਚਤੁਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿ ਲਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ਨਰਕੈਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਿਤਾਃ । ਯਮੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭੂਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਨਰਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਯਮ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਲੋਕੇ ਨਰਕਾਚ੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ । ਗਰੁਡੋਦੀਰਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਥੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਨਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਫਿਰਦੇ ਹਨ? ਗਰੁੜ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਾਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਪਰਾਰ੍ਥਦਾਰਗ੍ਰਹਣਾਚ੍ਛ (ਬ) ਲਾਦ੍ਦ੍ਰੋਹਾਨ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ॥ ੨,੨੦.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੰਖੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੇਤ ਫਿਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਦਗਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਥੈਵ ਸਰ੍ਵਪਾਪਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ਵੇषਣੇ ਰਤਾਃ । ਵਿਚਰਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ਰੀਰਾਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਪ੍ਤਿਪਾਸਾਰ੍ਦਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਿੱਘ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਬਨ੍ਦੀਗृਹਵਿ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਯੇਭ੍ਯੋ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਵਃ । ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਪ੍ਰੇਤਾ ਵਧੋਪਾਯਂ ਚ ਬਨ੍ਧੁषੁ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਦ੍ਵਦਾਰਾਣਿ ਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗੋਚ੍ਛੇਦਕਾਸ੍ਤਥਾ । ਪਿਤृਭਾ ਗਾਨ੍ਵਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਪਾਨ੍ਥੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਕਰਾ ਇਵ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਰਸਤਾ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਰੋਗਸ਼ੋਕਾਦਿਬਨ੍ਧਨਾਃ ॥ ੨,੨੦.

ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੋਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰੀਭੂਯ ਏਕਾਨ੍ਤਰਮਿषੇਣ ਤੁ । ਤृਤੀਯਕਜ੍ਵਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਦਿਪੀਡਯਾ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੀਜੀ ਬੁਖਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਠੰਢ, ਹਵਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਰੋਗਾਞ੍ਛਿਰੋऽਰ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿषੂਚਿਕਾਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤ ਯਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਤੇषਾਮੁਚ੍ਛਿष੍ਟਾਦਿਸ੍ਥਲਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੨੦.

ਉਹ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਤੇ ਹਿਜ਼ਕ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਦੇ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਜਾਨਾਂ ਛਲਾਲ੍ਲੋਕਾ ਭੂਤਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਤੇ ਚ ਪਾਨੀਯਂ ਭੋਜਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਯੋਜਿਤਮ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਭੁਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਦੋषੈਰ੍ਵਿਕਰ੍ਮਿਣਃ ॥ ੨,੨੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲਤੀਆਂ ਤੇ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਕੇਨ ਰੂਪੇਣ ਕਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ । ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਕੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਜਲ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ॥ ੨,੨੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਲਈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਏਨਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਮਨੋਮੋਹਂ ਮਮ ਚੇਦਿਚ੍ਛਸਿ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਕਲਿਕਾਲੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਬਹੁ ॥ ੨,੨੦.

ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਦੂਰ ਕਰ। ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ । ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਪੀਡਯੇਤ੍ਪੇਤਃ ਪਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਪੀਡਯੇਤ੍ । ਜੀਵਨ੍ਸ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਨੇਹੀ ਮृਤੋ ਦੁष੍ਟਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੨੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰਜਾਪੀ ਧਰ੍ਮਰਤੋ ਦੇਵਤਾਤਿਥਿਪੂਜਕਃ । ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੀ ਚ ਨ ਪ੍ਰੇਤੈਃ ਸ ਹਿ ਪੀਡ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨੦.

ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।