ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਾਦ੍ਬਿਮਾਨਸ੍ਥੋ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇषੁ ਮਾਨਵਃ । ਤਦਹ੍ਨਿ ਦੀਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੮.
ਪਲੰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਰਵੀਂ ਦਿਨ।
ਪਦਾਨਿ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੂਨਿ ਵਰਿष੍ਠਾਨਿ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇ । ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਮृਤਸ੍ਯੇਹ ਜੀਵਨ੍ਨਪ੍ਯਾਤ੍ਮਹੇਤਵੇ ॥ ੨,੧੮.
ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਤੀਹਰੇ ਪਦ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਮਹਾਮਾਰ੍ਗੇ ਵੈਨਤੇਯ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਏਕ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਃ ਖਗਾਧਿਪ ॥ ੨,੧੮.
ਉਸ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਆਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਖਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਾਨਾਂ ਤਤ੍ਤਦਾਵਰ੍ਜਨਂ ਭਵੇਤ੍ । ਯਾਵਦ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਤਾਵਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇऽਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੮.
ਉੱਤਮ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਹੋਵੇ, ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਸ੍ਯੇਨ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਰੋਤਿ ਤਮ੍ । ਮृਤੇ ਯਦ੍ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਦਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਕਿਂਵਿਧਾਨਿ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ । ਦੀਯਤੇ ਕਸ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਯਥਾਤਥਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਦ ਕਿਉਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੀਹਰੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਹੀ-ਸਹੀ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਛਤ੍ਤ੍ਰੋਪਾਨਹਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਚ ਕਮਣ੍ਡਲੁਃ । ਆਸਨਂ ਭਾਜਨਂ ਚੈਵ ਪਦਂ ਸਪ੍ਤਵਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਛਤਰ, ਜੁੱਤੇ, ਕਪੜੇ, ਅੰਗੂਠੀ, ਕਮੰਡਲ, ਆਸਣ ਤੇ ਭਾਂਡਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਪਦਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯੋ ਰੌਦ੍ਰੋ ਦਹ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਮਾਨਵਃ । ਛਤ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸੁਚ੍ਛਾਯਾ ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰੇਤਤੁष੍ਟਿਦਾ ॥ ੨,੧੮.
ਉਥੇ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਛਤਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਘੋਰਂ ਸੋऽਤਿਕ੍ਰਾਮਤਿ ਵੈ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਾਰੂਢਾਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਦਤੇ ਯ ਉਪਾਨਹੌ ॥ ੨,੧੮.
ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
ਆਸਨੇ ਸ੍ਵਾਗਤੇ (ਭੋਜਨੇ) ਚੈਵ ਦਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮੈ ਦ੍ਵਿਜਾਯਤੇ । ਸੁਖੇਨ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ ਪ੍ਰੇਤਃ ਪਥਿ ਗਚ੍ਛਞ੍ਛਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ ॥ ੨,੧੮.
ਆਸਣ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਖਾਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਹੈ; ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਧਰ੍ਮਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨਿਰ੍ਵਾਤੇ ਤੋਯਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਕਮਣ੍ਡਲੁਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸੁਖੀ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਹਨ, ਹਵਾ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਕਮੰਡਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮृਤੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦੁਦਪਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਾਮ੍ਰਜਮ੍ । ਪ੍ਰਪਾਦਾਨਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ਫਲਂ ਸੋऽਸ਼੍ਨੁਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਤਾਮਬੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਆਸਣ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪੱਕਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਮਦੂਤਾ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਾਃ ਕਰਾਲਾਃ ਕृष੍ਣਪਿਙ੍ਗਲਾਃ । ਨ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਦਾਨਤਃ ॥ ੨,੧੮.
ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਕਾਲੇ-ਪੀਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
ਸਾਯੁਧਾ ਧਾਵਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਨ ਮਾਰ੍ਗੇ ਦृष੍ਟਿਗੋਚਰਾਃ । ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਯਮਦੂਤਾਸ੍ਤੇ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਯਾਃ ਪ੍ਰਦਾਨਤਃ ॥ ੨,੧੮.
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਦੂਤ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ।
ਭਾਜਨਾਸਨਦਾਨੇਨ ਆਮਾਨ੍ਨਭੋਜਨੇਨ ਚ । ਆਜ੍ਯਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਦਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਭਾਂਡੇ, ਆਸਣ, ਪੱਕਾ ਖਾਣਾ, ਘੀ ਤੇ ਜਨੇਊ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਗਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਤृषਾਰ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਮਪੀਡਿਤਃ । ਮਹਿषੀਰਥ (ਦੁਗ੍ਧ) ਦਾਨਾਚ੍ਚ ਸੁਖੀ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪਿਆਸ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਾਂ, ਰਥ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਮृਤੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੀਯਤੇ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਵਿਭੋ । ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ਮਹਾਮਾਰ੍ਗੇ ਤਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਕੇਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੮.
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਘਰ 'ਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕੌਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਰੁਣੋ ਦਾਨਂ ਮਮ ਹਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਅਹਂ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਦੇਵੇ ਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍ਸੋऽਸ਼੍ਨੁਤੇ ਸੁਖਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਰੁਣ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਭਾਸਕਰ ਤੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਰ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਵਂਸ਼ਚ੍ਛੇਦੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਾਵਿਹ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯਾਵਤ੍ਪਾਪਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੧੮.
ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੰਸ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਪ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਮਯੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮਹਿषਾਸਨਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਰਕਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਸਮਾਕੁਲਾਨ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਨਰਕਾਣਾਂ ਸ ਈਸ਼੍ਵਰਃ । ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਮਾ ਘੋਰਾ ਯਾ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ॥ ੨,੧੮.
ਉਹ ਚੁਰਾਸੀ ਲੱਖ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਇਹ ਇਕਵੀਹ ਹਨ।
ਤਾਮਿਸ੍ਤ੍ਰਂ ਲੋਹਸ਼ਙ੍ਕੁਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰੌਰਵਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀ । ਰੌਰਵਂ ਕੁਡ੍ਵਲਂ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਕਂ ਪੂਤਿਮृਤਿਕਾ ॥ ੨,੧੮.
ਤਾਮਿਸ੍ਰ, ਲੋਹਸ਼ੰਕੁ, ਮਹਾਰੌਰਵ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਰੌਰਵ, ਕੁਡਵਲਾ, ਕਾਲਸੂਤਰ, ਪੂਤਿਮ੍ਰਿਤਿਕਾ,
ਸਙ੍ਘਾਤਂ ਲੋਹਤੋਦਂ ਚ ਸਵਿषਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਾਪਨਮ੍ । ਮਹਾਨਰਕਕਾਲੋਲਃ ਸਜੀਵਨਮਹਾਪਥਃ ॥ ੨,੧੮.
ਸੰਘਾਤ, ਲੋਹਤੋਦ, ਸਵਿਸ਼, ਸੰਪ੍ਰਤਾਪਨ, ਮਹਾਨਰਕ, ਕਾਲੋਲਕ, ਸਜੀਵਨ, ਮਹਾਪਥ,
ਅਵੀਚਿਰਨ੍ਧਤਾ ਮਿਸ੍ਤ੍ਰਃ ਕੁਮ੍ਭੋਪਾਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਚੈਵ ਪਤਨਸ਼੍ਚੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ॥ ੨,੧੮.
ਅਵੀਚੀ, ਅੰਧਤਾਮਿਸ੍ਰ, ਕੁੰਭੋਪਾਕ, ਅਸੀਪਤ੍ਰਵਨ, ਤੇ ਪਤਨ — ਇਹ ਇਕਵੀਹ ਨਰਕ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਤੁ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਬਹ੍ਵਬ੍ਦਾਨਿ ਗਤਾਨਿ ਵੈ । ਸਨ੍ਤਾਤਰ੍ਨੈਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਦੂਤਤ੍ਵਂ ਤੇ ਤੁ (ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ) ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧੮.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਮੇਨ ਪ੍ਰੇषਿਤਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਮृਤਸ੍ਯ ਤੁ । ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਪਾਨਕਮ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਯਮ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦੂਤ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯੈਵ ਵਿਲੁਣ੍ਠਨ੍ਤਿ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਮਾਸਾਨ੍ਤੇ ਭੋਜਨਂ ਪਿਣ੍ਡਮੇਕੇ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ ੨,੧੮.
ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਭੁੱਖੇ ਦੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਭੋਗ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਕੁਝ ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚੈਵ ਵਤ੍ਸਰਮ੍ । ਏਵਮਾਦਿਕृਤੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸੌਰਿਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਐਸੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸਨ੍ਨੇ ਯਮਾਲਯੇ । ਬਹੁਭੀਤਕਰੇ ਪ੍ਰੇਤੋ ਹਸ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ॥ ੨,੧੮.
ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਆਤਮਾ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਦੇ ਇਕ ਗੱਠ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਸੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਜਾਤਂ ਤਂ ਦੇਹਂ ਦਸ਼ਪਿਣ੍ਡਜਮ੍ । ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਵ ਰਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ ॥ ੨,੧੮.
ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਸ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਚਮਕ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਮਦਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਜੋਤ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।