ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਸਿ ਵੈ ਦਸ਼ਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਃ ॥ ੨,੧੬.

ਦਸਵੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸਵੇ ਮਹੀਨੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ੈਕਮਾਸਿਕਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਯੋਵਰ੍षਣਮृਚ੍ਛਤਿ । ਮੇਘਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਦੁਃ ਖਦਾਯਕਾਃ ॥ ੨,੧੬.

ਗਿਆਰਵੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਬੱਦਲ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਵਰਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

(ਤਤਃ ਪ੍ਰਚਲਿਤੋ ਪੋਤੋ ਬਹੁਰ੍ਘਮਤृषਾਰ੍ਦਿਤਃ) । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਮਾਸਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸੁਦੁਃ ਸ਼ਿਤਃ ॥ ੨,੧੬.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਨਾਵ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰਵੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਉਥੇ, ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ੍ਯੂਨੇ ਤਤੋ ਵਰ੍षੇ ਸਾਰ੍ਧੇ ਚੈਕਾਦਸ਼ੇऽਥ ਵਾ । ਯਾਤਿ ਸ਼ੀਤਪੁਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਂ ਯਤ੍ਰਾਤਿਦੁਃ ਖਦਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਜਦੋਂ ਸਾਲ ਕੁਝ ਘੱਟ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੇ ਤੇ ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਠੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਠੰਡੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਃ ਸੋऽਥ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਹਿ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤੁ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ਕੋऽਪਿ ਯੋ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ ॥ ੨,੧੬.

ਠੰਡੀ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਸੋਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।

ਕਿਙ੍ਕਰਾਸ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਕ੍ਵ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਾ ਦੈਵ ਇਤਿ ਭਾषਤੇ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਸੇਵਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੇਰਾ ਉਹ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਹਾਏ, ਕਿਸਮਤ!'

ਦੈਵਂ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਸੁਕृਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਨੈਵ ਸਞ੍ਚਿਤਮ੍ । ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਧੈਰ੍ਯਮਾਲਮ੍ਬਤੇ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੧੬.

ਕਿਸਮਤ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਹੌਸਲਾ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵੈ ਤਤਃ । ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਫਿਰ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਵੱਡਾ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤੈਰਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੀਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਦਰਬਾਨ ਖੜੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਤੁ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਤੇ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਲੋਕੇ ਪੂਜਿਤਾਃ ਪੂਜਿਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ।

ਨਰੈਸ੍ਤੁष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚ ਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਸਰ੍ਵਮਾਵੇਦਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇ ਯਮੇ ਚ ਤਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮਨੁੱਖ ਕਹਿੰਦੇ ਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੂਰਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਵਿਜ੍ਞਾਨਾ ਦੂਰਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਗੋਚਰਾਃ । ਏਵਞ੍ਚੇष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਹ੍ਯष੍ਟੌ ਸ੍ਵਰ੍ਭੂਪਾਤਾਲਚਾਰਿਣਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਅੱਠ ਜਣੇ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਥੈ ਵੋਗ੍ਰਾ ਸ਼੍ਰਵਣ੍ਯਃ ਪृਥਗਾਹ੍ਵਯਾਃ । ਏਵਂ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਯਰ੍ਤ੍ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਧਿਕਾਰਿਣਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ 'ਸ਼੍ਰਵਣੀਆਂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਤਾਕਤ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਰਤੈਰ੍ਦਾਨੈਸ੍ਤਵੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਦਿਹ ਮਾਨਵਃ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਸੁਖਮृਤ੍ਯੁਪ੍ਰਦਾਯਿਨਃ ॥ ੨,੧੬.

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਮਿੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਸਾਨ ਮੌਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਾਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੭ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਏਕੋ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯੋ ਦੇਵ ਹृਦਯੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬਾਧਤੇ । ਸ਼੍ਰਮਣਾਃ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕਥਂ ਯਮਪੁਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੭.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ?'

ਮਾਨੁषੈਸ਼੍ਚ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਕਥਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮਾਗਤਮ੍ ॥ ੨,੧੭.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਕੁਤ੍ਰ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਕ੍ਰਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੧੭.

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਚਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੌਖ੍ਯਦਾਯਕਮ੍ । ਤਦਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰਵਣਾਨਾਂ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੭.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸ਼੍ਰਵਣਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।'

ਏਕੀਭੂਤਂ ਯਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਸਾਗਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਿ ਸੁਪ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਪਤੌ ॥ ੨,੧੭.

ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੜ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ—

ਨਾਭਿਸ੍ਥੋਜਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ । ਏਕੀਭੂਤਂ ਜਗਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ ॥ ੨,੧੭.

ਮੇਰੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਗੀ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰੀ; ਦੁਨੀਆ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਕੇ ਬਣੀ, ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪਾਲਿਤਂ ਤਦਾ । ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਹਾਰਮੂਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਤਃ ॥ ੨,੧੭.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਰੁਦਰ, ਜੋ ਨਾਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ।

ਵਾਯੁਃ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਸृष੍ਟਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤੇਜੋਭਿਵृਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਤਤਃ ਸृष੍ਟਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇਨ ਸਂਯੁਤ) ॥ ੨,੧੭.

ਵਾਯੂ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨਾਲ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸृष੍ਟ੍ਵੈਤਦਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤੁ ਪਦ੍ਮਜਃ । ਗਤਾਨਿ ਬਹੁਵਰ੍षਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨਾਭਿਪਙ੍ਕਜੇ ॥ ੨,੧੭.

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।

ਯੋਯੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਮਯੇ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੨,੧੭.

ਜੋ-ਜੋ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੰਮ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ਾਸਯਨ੍ਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ । ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਲ੍ਲੋਕਕृਤ੍ਯਮਿਹੋਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੨,੧੭.

ਰੁਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫਰਜ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਵਿਮਮृਸ਼ੁਸ੍ਤਦਾ । ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਬੁਧੈਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਸ੍ਤਦਾ ॥ ੨,੧੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸੋਸृਜਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ । ਤੇਜੋਰਾਸ਼ੀਨ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਾਤ੍ਤੁ ਤੇ ॥ ੨,੧੭.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ—ਚਮਕਦਾਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਹੋਏ।

ਯੋਯਂ ਵਦਤਿ ਲੋਕੇਸ੍ਮਿਞ੍ਛੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਰ੍ਣਗੋਚਰਮ੍ ॥ ੨,੧੭.

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਹ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੂਰਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਦੂਰਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਗੋਚਰਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਂਸ੍ਤੇਨੈਵ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਮਤਾਃ ॥ ੨,੧੭.

ਦੂਰੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਝ, ਦੂਰੋਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਾਕਤ—ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰਵਣਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।