ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤੇਨ ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨਾਪ੍ਯਾਯਿਤਃ ਪੁਰੇ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਰ੍ਧਂ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਕਮ੍ਪਮਾਨਃ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਪਲ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਸ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਰ੍ਜਿਤੋ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਰਨਗਰਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰੋ ਯਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਪੁਰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਗਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਅਜੋਬਾ ਹੈ।

ਯਮਸ੍ਯੈਵਾਨੁਜਃ ਸੌਰਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਮਾਸੈਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧੈਰੂਪषਾਣ੍ਮਾਸਿਕਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਯਮ ਦਾ ਭਰਾ ਸੌਰੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਛੇਵਾਂ ਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਊਨषਾਣ੍ਮਾਸਿਕਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਾਮ੍ਯਸਮਾਹਤਃ । ਮਾਰ੍ਗੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਪੀਡਯਤ੍ਯਲਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਛੇਵਾਂ ਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀੜਦੀ ਹੈ।

ਸਨ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਮृਤੇ ਕੋऽਪਿ ਮਦੀਯਃ ਸੁਤਬਾਨ੍ਧਵਃ । ਸੌਖ੍ਯਂ ਯੋ ਮੇ ਜਨਯਤਿ ਪਤਤਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੧੬.

ਜੇ ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵਿਲਪਤਿ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸਂਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੈਵਰ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੨,੧੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੈਵਰਤ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਯਂ ਤੇ ਤਰ੍ਤੁਕਾਮਾਯ ਮਹਾਵੈਤਰਣੀਂ ਨਦੀਮ੍ । ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਸਂਕੁਲਾਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਯ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਾਨਾਝषਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਨਾਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍ । ਵਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਾਰਯਿष੍ਯਾਮਃ ਸੁਖੇਨੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਦਰਿਆ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।’

ਅਨ੍ਤਰਂ ਦੇਹਿ ਭੋ ਪਾਨ੍ਥ ਬਹੁਲਾ ਚੇਦ੍ਰੁਚਿਸ੍ਤਵ । ਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਗੌਸ੍ਤਯਾ ਨਾਵਾ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਮਨੁਜਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਦਾਨਮਨ੍ਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੨,੧੬.

ਹੇ ਯਾਤਰੀ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਵਧੇਰੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਾਵ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਵੈਤਰਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰਾਪਾਪਂ ਦਹੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਚ ਸਾ ਨਯੇਤ੍ । ਨ ਦਤ੍ਤਾ ਚੇਤ੍ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਾਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਮਜ੍ਜਤਿ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਦਾਨ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਗਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਵਸ੍ਥੇ ਸ਼ਰੀਰੇऽਤ੍ਰ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍ । ਦੇਯਾ ਚ ਵਿਦੁषੇ ਧੇਨੁਸ੍ਤਾਂ ਨਦੀਂ ਤਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾ ॥ ੨,੧੬.

ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਵੈਤਰਣੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਵਦਨ੍ਮਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਨਿਨ੍ਦਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਪਾਥੇਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਯਚ ॥ ੨,੧੬.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ।’

ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਨ ਸ੍ਨਾਤਂ ਨ ਕृਤਂ ਸ੍ਤੁਤਮ੍ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਚਰਿਤਂ ਮੂਢ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

‘ਮੈਂ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਜਪ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕੀਤੇ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੂੰ ਭੋਗ।’

ਤਦੈਵ ਹृਦਿ ਸਂਮੂਢਸ੍ਤਾਡਿਤੋ ਭਾषਤੇ ਭਟੈਃ । ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਃ ਪਰਤਟੇ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤਂ ਘਟਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਟਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਵੈਤਰਣੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਘੜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ, ਉਹ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਊਨषਾਣ੍ਮਾਸਿਕਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਭੋਜਯੀਤ ਦ੍ਵਿਜਾਞ੍ਛੁਭਾਨ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਸ੍ਰਾਦ ਧਰ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਉਥੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਯੋਜਨਾਨਿ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ ੨,੧੬.

ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚਾਲੀ-ਸੱਤ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ।

ਸਪ੍ਤਮੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੁਰਂ ਬਹ੍ਵਾਪਦਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਤਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪ੍ਤਮਮਾਸਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਜਦੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਸੱਤਵੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਗਣਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਨ੍ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਅੱਠਵੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਕਈ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਕਈ ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਹृਦਯਃ ਸਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਤਿ ਦੁਃ ਖਿਤਃ । ਤਨ੍ਮਾਸਿਕਂ ਚ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਲੀ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਥੇ, ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਹਾਯ ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਪ੍ਰੇਤੋ ਯਾਤਿ ਤਪ੍ਤਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸੁਤਪ੍ਤਨਗਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਵਮੇ ਮਾਸਿ ਸੋऽਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਦ੍ਵਿਜਭੋਜ੍ਯਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਂ ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸੁਤੇਨ ਯਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਤਪਤਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨੌਵੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਤੇ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਮਾਸਿ ਵੈ ਦਸ਼ਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਃ ॥ ੨,੧੬.

ਦਸਵੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸਵੇ ਮਹੀਨੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ੈਕਮਾਸਿਕਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਯੋਵਰ੍षਣਮृਚ੍ਛਤਿ । ਮੇਘਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਦੁਃ ਖਦਾਯਕਾਃ ॥ ੨,੧੬.

ਗਿਆਰਵੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਬੱਦਲ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਵਰਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

(ਤਤਃ ਪ੍ਰਚਲਿਤੋ ਪੋਤੋ ਬਹੁਰ੍ਘਮਤृषਾਰ੍ਦਿਤਃ) । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਮਾਸਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸੁਦੁਃ ਸ਼ਿਤਃ ॥ ੨,੧੬.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਨਾਵ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰਵੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਉਥੇ, ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ੍ਯੂਨੇ ਤਤੋ ਵਰ੍षੇ ਸਾਰ੍ਧੇ ਚੈਕਾਦਸ਼ੇऽਥ ਵਾ । ਯਾਤਿ ਸ਼ੀਤਪੁਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਂ ਯਤ੍ਰਾਤਿਦੁਃ ਖਦਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਜਦੋਂ ਸਾਲ ਕੁਝ ਘੱਟ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੇ ਤੇ ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਠੰਡੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਠੰਡੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਃ ਸੋऽਥ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਹਿ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤੁ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ਕੋऽਪਿ ਯੋ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ ॥ ੨,੧੬.

ਠੰਡੀ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਸੋਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਵੇ।

ਕਿਙ੍ਕਰਾਸ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਕ੍ਵ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਾ ਦੈਵ ਇਤਿ ਭਾषਤੇ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਸੇਵਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੇਰਾ ਉਹ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਹਾਏ, ਕਿਸਮਤ!'

ਦੈਵਂ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਸੁਕृਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਨੈਵ ਸਞ੍ਚਿਤਮ੍ । ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਧੈਰ੍ਯਮਾਲਮ੍ਬਤੇ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੧੬.

ਕਿਸਮਤ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਹੌਸਲਾ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵੈ ਤਤਃ । ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਫਿਰ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਵੱਡਾ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤੈਰਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੀਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਦਰਬਾਨ ਖੜੇ ਹਨ।