ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤਂ ਸੁਤੈਃ ਪਾਤ੍ਰੇ (ਤ੍ਰੈਃ) ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵਾ ਕृਪਯਾਥ ਵਾ । ਮਾਸਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਮਸ਼੍ਰਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਰਿਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਇਥੇ, ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਉਚਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੌਰੀਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਰਾਜਾ ਵੈ ਜਙ੍ਗਮਃ ਕਾਲਰੂਪਧृਕ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਯਭੀਤਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇ ਕੁਰੁਤੇ ਮਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਜੰਗਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜੋ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਉਦਕਂ ਚਾਨ੍ਨਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੇ ਗਤਃ । ਤ੍ਰੈਪਕ੍ਸ਼ਿਕੇ ਤੁ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਸ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਸ ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਅੰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤ੍ਰੈਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਨਗਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪ੍ਰੇਤੋ ਯਾਤਿ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਵਨਾਨਿ ਰੌਦ੍ਰਾਣਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰਨ੍ਦਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਃ ॥ ੨,੧੬.

ਨਗੇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਤ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਭੀषਣੈਃ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਰੁਦਤੇ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਮਾਸਦ੍ਵਯਾਵਸਾਨੇ ਤੁ ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਸੋऽਤਿਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੧੬.

ਭਿਆਨਕ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਪੁਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਨਂ ਜਲਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵਾਨ੍ਧਵੈਰਿਹ । ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨੋਯਤੇ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ ॥ ੨,੧੬.

ਇਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਅੰਨ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤृਤੀਯੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤृਤੀਯਂ ਮਾਸਿਕਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਸੌ ਪੁਰਃ ॥ ੨,੧੬.

ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਤੀਜਾ ਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੈਲਾਗਮਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸ ਮਾਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈ ਪੁਰਮ੍ । ਪਾषਾਣਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੬.

ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ, ਉਹ ਸ਼ੈਲਾਗਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਥਮਾਸਿਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਚੌਥਾ ਮਾਸਿਕ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪੁਰਂ ਪ੍ਰੇਤਃ ਕ੍ਰੂਰਂ ਮਾਸੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੇ । ਇਹ ਦਤ੍ਤਂ ਸੁਤੈਰ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰੇਤੋ ਵੈ ਤਤ੍ਪੁਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । षष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰੇਤੋ ਯਾਤਿ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਬਿਧਂ ਪੁਰਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਫਿਰ, ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਕਠੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਉਹ ਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤੇਨ ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨਾਪ੍ਯਾਯਿਤਃ ਪੁਰੇ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਰ੍ਧਂ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਕਮ੍ਪਮਾਨਃ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਪਲ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਸ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਰ੍ਜਿਤੋ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਰਨਗਰਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰੋ ਯਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਪੁਰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਗਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਅਜੋਬਾ ਹੈ।

ਯਮਸ੍ਯੈਵਾਨੁਜਃ ਸੌਰਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਮਾਸੈਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧੈਰੂਪषਾਣ੍ਮਾਸਿਕਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਯਮ ਦਾ ਭਰਾ ਸੌਰੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਛੇਵਾਂ ਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਊਨषਾਣ੍ਮਾਸਿਕਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਾਮ੍ਯਸਮਾਹਤਃ । ਮਾਰ੍ਗੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਪੀਡਯਤ੍ਯਲਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਥੇ, ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਛੇਵਾਂ ਮਾਸਿਕ ਪਿੰਡ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀੜਦੀ ਹੈ।

ਸਨ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਮृਤੇ ਕੋऽਪਿ ਮਦੀਯਃ ਸੁਤਬਾਨ੍ਧਵਃ । ਸੌਖ੍ਯਂ ਯੋ ਮੇ ਜਨਯਤਿ ਪਤਤਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੧੬.

ਜੇ ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵਿਲਪਤਿ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸਂਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੈਵਰ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ ੨,੧੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਦਾਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੈਵਰਤ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਯਂ ਤੇ ਤਰ੍ਤੁਕਾਮਾਯ ਮਹਾਵੈਤਰਣੀਂ ਨਦੀਮ੍ । ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਸਂਕੁਲਾਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਯ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਾਨਾਝषਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਨਾਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍ । ਵਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਾਰਯਿष੍ਯਾਮਃ ਸੁਖੇਨੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਦਰਿਆ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।’

ਅਨ੍ਤਰਂ ਦੇਹਿ ਭੋ ਪਾਨ੍ਥ ਬਹੁਲਾ ਚੇਦ੍ਰੁਚਿਸ੍ਤਵ । ਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਗੌਸ੍ਤਯਾ ਨਾਵਾ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਮਨੁਜਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਦਾਨਮਨ੍ਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਸ੍ਮृਤਾ ॥ ੨,੧੬.

ਹੇ ਯਾਤਰੀ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਵਧੇਰੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਾਵ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਵੈਤਰਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰਾਪਾਪਂ ਦਹੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਚ ਸਾ ਨਯੇਤ੍ । ਨ ਦਤ੍ਤਾ ਚੇਤ੍ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਾਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਮਜ੍ਜਤਿ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਦਾਨ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਦਾਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਗਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਵਸ੍ਥੇ ਸ਼ਰੀਰੇऽਤ੍ਰ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍ । ਦੇਯਾ ਚ ਵਿਦੁषੇ ਧੇਨੁਸ੍ਤਾਂ ਨਦੀਂ ਤਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾ ॥ ੨,੧੬.

ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਵੈਤਰਣੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਵਦਨ੍ਮਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਨਿਨ੍ਦਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਪਾਥੇਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਯਚ ॥ ੨,੧੬.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਰਸਤੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ।’

ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਨ ਸ੍ਨਾਤਂ ਨ ਕृਤਂ ਸ੍ਤੁਤਮ੍ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਚਰਿਤਂ ਮੂਢ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

‘ਮੈਂ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਜਪ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕੀਤੇ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੂੰ ਭੋਗ।’

ਤਦੈਵ ਹृਦਿ ਸਂਮੂਢਸ੍ਤਾਡਿਤੋ ਭਾषਤੇ ਭਟੈਃ । ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਃ ਪਰਤਟੇ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤਂ ਘਟਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਟਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਵੈਤਰਣੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਘੜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ, ਉਹ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਊਨषਾਣ੍ਮਾਸਿਕਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਭੋਜਯੀਤ ਦ੍ਵਿਜਾਞ੍ਛੁਭਾਨ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਸ੍ਰਾਦ ਧਰ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਉਥੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਯੋਜਨਾਨਿ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ ੨,੧੬.

ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚਾਲੀ-ਸੱਤ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ।

ਸਪ੍ਤਮੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੁਰਂ ਬਹ੍ਵਾਪਦਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਤਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਪ੍ਤਮਮਾਸਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਜਦੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਸੱਤਵੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਗਣਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਨ੍ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਅੱਠਵੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਕਈ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਕਈ ਰੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਹृਦਯਃ ਸਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਤਿ ਦੁਃ ਖਿਤਃ । ਤਨ੍ਮਾਸਿਕਂ ਚ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੬.

ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਲੀ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਥੇ, ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।