ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨ ਚੋਪਘਾਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਯੋਨਯਃ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇ ਭੂਤਸਂਜ੍ਞੋऽਯਂ ਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਦੇਵ ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ; ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੀ ਥਾਂ 'ਭੂਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਥੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਿਸ਼ਿ ਵਾਸਿਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਹੋਤਵ੍ਯਦੇਹਸ੍ਯਨੈਵਾਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਕਾਰਕਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਿਸਾਚ, ਰਾਖਸ਼, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਚਿਤਾਪਿਣ੍ਢਪ੍ਰਭृਤਿਤਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਚਿਤਾਯਾਂ ਸਾਧਕਂ ਨਾਮ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੫.

ਚਿਤਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਭੇਟ ਨੂੰ 'ਸਾਧਕ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਮੇਵਾਹੁਰ੍ਯਥਾ ਕਲ੍ਪਵਿਦੋ ਬੁਧਾਃ । ਤਦਾਦਿ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰੇਤਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ॥ ੨,੧੫.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੈਃ ਸ਼ਵਸ੍ਯਾਹੁਤਿਯੋਗ੍ਯਤਾ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਚੋਪਘਾਤਾਯ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਦੇਹ ਆਹੁਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਜੀਵ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤਥਾ ਚਾਰ੍ਧਪਯੇਪਿ ਚ । ਚਿਤਾਯਾਂ ਤੁ ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਉਤਕ੍ਰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੂਜਾ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।

ਵਿਧਾਤਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਿਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ । ਤृਤੀਯੇ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਹਿਲੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਗਰੁੜਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤੇ ਤृਤੀਯੇ ਪਿਣ੍ਡੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹਦੋषੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਆਧਾਰਭੂਤਜੀਵਸ਼੍ਚਜ੍ਵਲਨੈਰ੍ਜ੍ਵਾਲਯੇਚ੍ਚਿਤਾਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਤੀਜੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੇਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਜੀਵ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਲਗਾ ਦੇਵੇ।

ਸਂਮृਜ੍ਯ ਚੋਪਲਿਪ੍ਯਾਥ ਉਲ੍ਲਿਖ੍ਯੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵੇਦਿਕਾਮ੍ । ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯੋਪਸਮਾਧਾਯ ਵਹ੍ਨਿਂ ਤਤ੍ਰਃ ਵਿਧਾਨਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਲੀਪ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਠਾ ਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਕृਜ੍ਜਗਦ੍ਯੋਨੇ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਪਰਿਪਾਲਕਃ ॥ ੨,੧੫.

ਫੁੱਲ ਤੇ ਅੱਖਤਾਂ ਨਾਲ 'ਕ੍ਰਵਿਆਦ' ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ: 'ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਜਗਤ ਦਾ ਮੂਲ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈਂ।'

ਉਪਸਂਹਾਰਕਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮृਤਂ ਨਯ । ਇਤਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਾਹੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

'ਤੂੰ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ।' ਇੰਝ ਕ੍ਰਵਿਆਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਹ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਰ੍ਧਦਗ੍ਧੇ ਤਥਾ ਦੇਹੇ ਦਦ੍ਯਾਦਾਜ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਤਤਃ । ਲੋਮਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵੋਤਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ ੨,੧੫.

ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਅੱਧੀ ਜਲ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਲੋਮਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਿਤਾਮਾਰੋਪ੍ਯ ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਂ ਹੁਨੇਦਾਜ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਤਤਃ । ਯਮਾਯ ਚਾਨ੍ਤਕਾਯੇਤਿ ਮृਤ੍ਯਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੫.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: 'ਯਮ ਨੂੰ, ਅੰਤਕ ਨੂੰ, ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਨੂੰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ।'

ਜਾਤਵੇਦੋਮੁਕੇ ਦੇਯਾ ਏਕਾ ਪ੍ਰੇਤਮੁਖੇ ਤਥਾ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਜ੍ਵਾਲਯੇਦ੍ਵਹ੍ਨਿਂ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੇ ਚਿਤਾਂ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੧੫.

ਇੱਕ ਆਹੁਤੀ ਅੱਗ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਲਾਉਣਾ, ਤੇ ਚਿਤਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਅੱਗ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਧਿਜਾਤੋਸਿ ਤ੍ਵਦਯਂ ਜਾਯਤਾਂ ਪੁਨਃ । ਅਸੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਲੋਕਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ਜ੍ਵਲਤਿ ਪਾਵਕਃ ॥ ੨,੧੫.

'ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਅੱਗ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੈ—ਸਵਾਹਾ!'

ਏਵਮਾਜ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਲਮਿਸ਼੍ਰਾਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਕਾਮ੍ । ਤਤੋ ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਿਲ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਘੀ ਮੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪੱਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੋਦਿਤਵ੍ਯਂ ਤਤੋ ਗਾਢਮੇਵਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦਾਹਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਚਯਨਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਸਥੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੇਤਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਾਹਾਰ੍ਤਿਸ਼ਮਨਂ ਖਗ । ਤਾਵਦ੍ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਂ ਬਾਨ੍ਧਵਾਰ੍ਥਿਨਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਪੀੜ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦਾਹਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਚੈਲਕਮ੍ । ਤਿਲੋਦਕਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਮਗੋਤ੍ਰੇਣ ਤਿष੍ਠਤੁ ॥ ੨,੧੫.

ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਚੜ੍ਹਾਉਣ।

ਤਤੋ ਜਨਪਦੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਕਰਤਾਲਿਕਾ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਗੁਣੈਃ ਪ੍ਰੇਤਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੱਥ ਤਾਲੀਆਂ ਮਾਰਣ। 'ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਿਸ਼ਨੂ' ਆਖਣ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੱਸਣ।

ਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗृਹਮਾਗਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਭਾਗੇ ਗੋਮਯਂ ਗੌਰਸਰ੍षਪਾਨ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਗੋਬਰ ਤੇ ਪੀਲੇ ਸਰੋਂ ਰੱਖਣ।

ਨਿਧਾਯ ਵਰੁਣਂ ਦੇਵਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਯ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਘृਤਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਗृਹਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਵਰੁਣ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਨੀਂਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣ, ਘੀ ਚੱਖ ਕੇ ਫਿਰ ਘਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ।

ਕੇਚਿਦ੍ਦੁਗ੍ਧੇਨ ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚਿਤਾਸ੍ਥਾਨਂ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਅਸ਼੍ਰੁਪਾਤਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦਦ੍ਯਾਦਸ੍ਮੈ ਜਲਾਞ੍ਜਲੀਨ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਿਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਉਥੇ ਅੰਸੂ ਨਹੀਂ ਵਹਾਉਣੇ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਜਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਸ਼੍ਰੁ ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਤੋऽਵਸ਼ਃ । ਅਤੋ ਨ ਰੋਦਿਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਅੰਸੂ ਤੇ ਲਾਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਜਬੂਰੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਦੁਗ੍ਧਂ ਚ ਮृਨ੍ਮਯੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤੋਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯੇ ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਲਭ੍ਯਾਂ ਚਤ੍ਵਰੇऽਪਿ ਵਾ ॥ ੨,੧੫.

ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੌਕ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ।

ਬਦ੍ਧਃ ਸਂਮੂਢਹृਦਯੋ ਦੇਹਮਿਚ੍ਛਨ੍ਕृਤਾਨੁਗਃ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਚਤ੍ਵਰਂ ਗੇਹਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਯਾਮ੍ਯੈਃ ਸ ਨੀਯਤੇ ॥ ੨,੧੫.

ਮਨ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਚੌਕ ਜਾਂ ਘਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਾ ਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਿਨੇਦਿਨੇ । ਜਲਾਞ੍ਜਲੀਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ॥ ੨,੧੫.

ਦੱਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੱਡ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਜਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਾਵਦ੍ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਯਾਵਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਦਸ਼ਾਹਿਕਮ੍ । ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਣ ਹਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਤਦਭਾਵਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਜਦ ਤੱਕ ਦੱਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ, ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਤਦਭਾਵੇ ਚ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਤਦਭਾਵੇ ਸਹੋਦਰਃ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚਾਨ੍ਯਤੀਰ੍ਥੇ ਵਾ ਜਲਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਚ ਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਜੇ ਪਤਨੀ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੇਲੇ ਵਲੋਂ, ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਰਾ ਵਲੋਂ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।