ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੋ ਗਰ੍ਵਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਵਿਧ੍ਵਂਸਿਭਿਰ੍ਨਰੈਃ । ਦਾਨਂ ਵਿਤ੍ਤਾਦृਤਾ ਵਾਚਃ ਕੀਰ੍ਤਿਧਰ੍ਮੌ ਤਥਾਯੁषਃ ॥ ੨,੧੫.

ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਗਰਵ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ? ਦਾਨ, ਧਨ, ਬੋਲੀ, ਇਜ਼ਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਆਯੁ, ਇਹ ਸਭ ਦਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।

ਪਰੋਪਕਰਣਂ ਕਾਯਾਦਸਤਃ ਸਾਰਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਨੀਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦੂਤਾਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧੫.

ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮੱਤ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੋ ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਨਰਕਾਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚਲ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨ੍ ਗਤੋऽਸਿਤ੍ਵਂ ਯਮਾਲਯੇ ॥ ੨,੧੫.

ਉਹ ਨਰਕ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਡਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਤੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੰਦ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਕੁਂਭੀਪਾਕਾਦਿਨਰਕਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨੇष੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਏਵਂ ਵਾਚਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਰੁਦਿਤਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੫.

'ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਆਦਿ ਨਰਕਾਂ 'ਚ ਜਲਦੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਹਾਹੇਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਨੀਯਤੇ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਥਾ ਚੇਕਾਦਸ਼ੇऽਹਨਿ ॥ ੨,੧੫.

ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵਲੋਂ 'ਹਾ ਹਾ' ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ।

ਮृਸ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਮਯਾਤ੍षਟ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਦਦੇਤ੍ । ਮृਤਸ੍ਥਾਨੇ ਤਥਾ ਦ੍ਵਾਰੇ ਚਤ੍ਵਰੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਛੇ ਪਿੰਡ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਚੌਕ 'ਤੇ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਇਸ ਕਾਰਨ।

ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇ ਕਾष੍ਠਚਯਨੇ ਤਥਾ ਸਞ੍ਚਯਨੇ ਚ षਟ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ षਟ੍ਪਿਣ੍ਡਪਰਿਕਲ੍ਪਨੇ ॥ ੨,੧੫.

ਆਰਾਮ ਦੀ ਥਾਂ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਛੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਛੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸੁਣ।

ਮृਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਵੋ ਨਾਮ ਤੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਤੇਨ ਦਤ੍ਤੇਨ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗृਹਵਾਸ੍ਤ੍ਵਧਿਦੇਵਤਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਸ਼ਵ' ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਭੇਟ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨ ਭੂਮਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤੁष੍ਟਾਤਦਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ । ਦ੍ਵਾਰੇ ਤੁ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦੇਯਂ ਚ ਪਾਨ੍ਥਮਿਤ੍ਯਭਿਧਾਯ ਤੁ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਭੇਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ 'ਪਾਂਥ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਾ ਗृਹਦੇਵਤਾਃ । ਚਤ੍ਵਰੇ ਖੇਚਰੋ ਨਾਮ ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਭੇਟ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ 'ਖੇਚਰ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨ ਚੋਪਘਾਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਯੋਨਯਃ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇ ਭੂਤਸਂਜ੍ਞੋऽਯਂ ਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਦੇਵ ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ; ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੀ ਥਾਂ 'ਭੂਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਥੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਿਸ਼ਿ ਵਾਸਿਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਹੋਤਵ੍ਯਦੇਹਸ੍ਯਨੈਵਾਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਕਾਰਕਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਿਸਾਚ, ਰਾਖਸ਼, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਚਿਤਾਪਿਣ੍ਢਪ੍ਰਭृਤਿਤਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਚਿਤਾਯਾਂ ਸਾਧਕਂ ਨਾਮ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੫.

ਚਿਤਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਭੇਟ ਨੂੰ 'ਸਾਧਕ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਮੇਵਾਹੁਰ੍ਯਥਾ ਕਲ੍ਪਵਿਦੋ ਬੁਧਾਃ । ਤਦਾਦਿ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰੇਤਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ॥ ੨,੧੫.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੈਃ ਸ਼ਵਸ੍ਯਾਹੁਤਿਯੋਗ੍ਯਤਾ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਚੋਪਘਾਤਾਯ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਦੇਹ ਆਹੁਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਜੀਵ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤਥਾ ਚਾਰ੍ਧਪਯੇਪਿ ਚ । ਚਿਤਾਯਾਂ ਤੁ ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਉਤਕ੍ਰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੂਜਾ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।

ਵਿਧਾਤਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਿਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ । ਤृਤੀਯੇ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਹਿਲੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਗਰੁੜਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤੇ ਤृਤੀਯੇ ਪਿਣ੍ਡੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹਦੋषੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਆਧਾਰਭੂਤਜੀਵਸ਼੍ਚਜ੍ਵਲਨੈਰ੍ਜ੍ਵਾਲਯੇਚ੍ਚਿਤਾਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਤੀਜੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੇਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਜੀਵ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਲਗਾ ਦੇਵੇ।

ਸਂਮृਜ੍ਯ ਚੋਪਲਿਪ੍ਯਾਥ ਉਲ੍ਲਿਖ੍ਯੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵੇਦਿਕਾਮ੍ । ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯੋਪਸਮਾਧਾਯ ਵਹ੍ਨਿਂ ਤਤ੍ਰਃ ਵਿਧਾਨਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਲੀਪ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਠਾ ਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸਂਜ੍ਞਕਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਕृਜ੍ਜਗਦ੍ਯੋਨੇ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਪਰਿਪਾਲਕਃ ॥ ੨,੧੫.

ਫੁੱਲ ਤੇ ਅੱਖਤਾਂ ਨਾਲ 'ਕ੍ਰਵਿਆਦ' ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ: 'ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਜਗਤ ਦਾ ਮੂਲ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈਂ।'

ਉਪਸਂਹਾਰਕਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮृਤਂ ਨਯ । ਇਤਿ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਾਹੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

'ਤੂੰ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ।' ਇੰਝ ਕ੍ਰਵਿਆਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਹ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਰ੍ਧਦਗ੍ਧੇ ਤਥਾ ਦੇਹੇ ਦਦ੍ਯਾਦਾਜ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਤਤਃ । ਲੋਮਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵੋਤਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ ੨,੧੫.

ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਅੱਧੀ ਜਲ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਲੋਮਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਿਤਾਮਾਰੋਪ੍ਯ ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਂ ਹੁਨੇਦਾਜ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਤਤਃ । ਯਮਾਯ ਚਾਨ੍ਤਕਾਯੇਤਿ ਮृਤ੍ਯਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੫.

ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: 'ਯਮ ਨੂੰ, ਅੰਤਕ ਨੂੰ, ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਨੂੰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ।'

ਜਾਤਵੇਦੋਮੁਕੇ ਦੇਯਾ ਏਕਾ ਪ੍ਰੇਤਮੁਖੇ ਤਥਾ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਜ੍ਵਾਲਯੇਦ੍ਵਹ੍ਨਿਂ ਪੂਰ੍ਵਭਾਗੇ ਚਿਤਾਂ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੧੫.

ਇੱਕ ਆਹੁਤੀ ਅੱਗ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਲਾਉਣਾ, ਤੇ ਚਿਤਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਅੱਗ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਧਿਜਾਤੋਸਿ ਤ੍ਵਦਯਂ ਜਾਯਤਾਂ ਪੁਨਃ । ਅਸੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਲੋਕਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ਜ੍ਵਲਤਿ ਪਾਵਕਃ ॥ ੨,੧੫.

'ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਅੱਗ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੈ—ਸਵਾਹਾ!'

ਏਵਮਾਜ੍ਯਾਹੁਤਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਲਮਿਸ਼੍ਰਾਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਕਾਮ੍ । ਤਤੋ ਦਾਹਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਿਲ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਘੀ ਮੰਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪੱਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੋਦਿਤਵ੍ਯਂ ਤਤੋ ਗਾਢਮੇਵਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦਾਹਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਚਯਨਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਸਥੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੇਤਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਾਹਾਰ੍ਤਿਸ਼ਮਨਂ ਖਗ । ਤਾਵਦ੍ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਂ ਬਾਨ੍ਧਵਾਰ੍ਥਿਨਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਪੀੜ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦਾਹਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਚੈਲਕਮ੍ । ਤਿਲੋਦਕਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਮਗੋਤ੍ਰੇਣ ਤਿष੍ਠਤੁ ॥ ੨,੧੫.

ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਚੜ੍ਹਾਉਣ।