ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਚਲਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਯਾਮ੍ਯੈਰ੍ਨਿਕਟਵਰ੍ਤਿਭਿਃ । ਏਕੀਭੂਤਂ ਜਗਤ੍ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦੈਵੀ ਦृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਯਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਦਾਰੁਣਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਣੈਃ ਕਣ੍ਠਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੈਃ । ਫੇਨਮੁਦ੍ਗਿਰਤੇ ਕੋਪਿ ਮੁਖਂ ਲਾਲਾਕੁਲਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਝਾਗ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਸ਼੍ਚ ਤਾਡ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਿਙ੍ਕਰੈਃ ਪਾਸ਼ਬਨ੍ਧਨੈਃ । ਸੁਖੇਨ ਕृਤਿਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨੀਯਨ੍ਤੇ ਨਾਕਨਾਯਕੈਃ ॥ ੨,੧੫.

ਮੰਦ ਬੰਦੇਆਂ ਨੂੰ ਦਾਸ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ; ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਃ ਖੇਨ ਪਾਪਿਨੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯਮਮਾਰ੍ਗੇ ਚ ਦੁਰ੍ਗਮੇ । ਯਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਦਿਭृਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਯਮ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਆਦਿ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਰਤਾਨ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਮਿਤ੍ਰਵਦਾਚਰੇਤ੍ । ਆਹੂਯ ਪਾਪਿਨਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯਮੋ ਦਣ੍ਡੇਨ ਰਜ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸੁਲੂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਲਯਾਮ੍ਬੁਦਨਿਰ੍ਘੋषਸ੍ਤ੍ਵਞ੍ਜਨਾਦ੍ਰਿਸਮਪ੍ਰਭਃ । ਮਹਿषਸ੍ਥੋ ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਤੇਜਃ ਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ ੨,੧੫.

ਉਹ ਤੂਫਾਨੀ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਲ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਹੈ।

ਯੋਜਨਤ੍ਰਯਵਿਸ੍ਤਾਰਦੇਹੋ ਰੌਦ੍ਰੋऽਤਿਭੀषਣਃ । ਲੋਹਦਣ੍ਡਧਰੋ ਭੀਮਃ ਪਾਸ਼ਪਾਣਿਰ੍ਦੁਰਾਕृਤਿਃ ॥ ੨,੧੫.

ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ; ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੀ ਲਾਠੀ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਭੀਮ ਹੈ, ਪਾਸ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ।

ਵਕ੍ਰਨੇਤ੍ਰੋऽਤਿਭਯਦੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਾਤਿ ਪਾਪਿਨਾਮ੍ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਹਾਹਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਕਲੇਵਰਾਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਉਸ ਦੀ ਟੇਢੀ ਅੱਖ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਕੇ 'ਹਾ ਹਾ' ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।

ਤਦੈਵ ਨੀਯਤੇ ਦੂਤੈਰ੍ਯਾਮ੍ਯੈਰ੍ਵੋਕ੍ਸ਼ਨ੍ਸ੍ਵਕਂ ਗृਹਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਿਚੇष੍ਟਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ; ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਸਰੀਰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਤੇ ਗ੍ਰਿਣਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਂ ਜਾਯਤੇ ਤੂਰ੍ਣਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਿਧਾਵਸ੍ਥਾ ਹਿ ਦੇਹਸ੍ਯ ਕृਮਿਵਿਡ੍ਮਸ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ॥ ੨,੧੫.

ਉਹ ਸਰੀਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਛੂਹਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ: ਕੀੜਾ, ਮਲ ਤੇ ਰਾਖ।

ਕੋ ਗਰ੍ਵਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਵਿਧ੍ਵਂਸਿਭਿਰ੍ਨਰੈਃ । ਦਾਨਂ ਵਿਤ੍ਤਾਦृਤਾ ਵਾਚਃ ਕੀਰ੍ਤਿਧਰ੍ਮੌ ਤਥਾਯੁषਃ ॥ ੨,੧੫.

ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਗਰਵ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ? ਦਾਨ, ਧਨ, ਬੋਲੀ, ਇਜ਼ਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਆਯੁ, ਇਹ ਸਭ ਦਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।

ਪਰੋਪਕਰਣਂ ਕਾਯਾਦਸਤਃ ਸਾਰਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਨੀਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦੂਤਾਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧੫.

ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮੱਤ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੋ ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਨਰਕਾਯ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚਲ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨ੍ ਗਤੋऽਸਿਤ੍ਵਂ ਯਮਾਲਯੇ ॥ ੨,੧੫.

ਉਹ ਨਰਕ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਡਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਤੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੰਦ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਕੁਂਭੀਪਾਕਾਦਿਨਰਕਾਂਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨੇष੍ਯਾਮਸ਼੍ਚ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਏਵਂ ਵਾਚਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਰੁਦਿਤਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੫.

'ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਆਦਿ ਨਰਕਾਂ 'ਚ ਜਲਦੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਹਾਹੇਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਨੀਯਤੇ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਥਾ ਚੇਕਾਦਸ਼ੇऽਹਨਿ ॥ ੨,੧੫.

ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਵਲੋਂ 'ਹਾ ਹਾ' ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ।

ਮृਸ੍ਯੋਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਮਯਾਤ੍षਟ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਦਦੇਤ੍ । ਮृਤਸ੍ਥਾਨੇ ਤਥਾ ਦ੍ਵਾਰੇ ਚਤ੍ਵਰੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਛੇ ਪਿੰਡ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਚੌਕ 'ਤੇ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਇਸ ਕਾਰਨ।

ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇ ਕਾष੍ਠਚਯਨੇ ਤਥਾ ਸਞ੍ਚਯਨੇ ਚ षਟ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ षਟ੍ਪਿਣ੍ਡਪਰਿਕਲ੍ਪਨੇ ॥ ੨,੧੫.

ਆਰਾਮ ਦੀ ਥਾਂ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਛੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਛੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸੁਣ।

ਮृਤਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਵੋ ਨਾਮ ਤੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਤੇਨ ਦਤ੍ਤੇਨ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗृਹਵਾਸ੍ਤ੍ਵਧਿਦੇਵਤਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਸ਼ਵ' ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਭੇਟ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨ ਭੂਮਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤੁष੍ਟਾਤਦਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ । ਦ੍ਵਾਰੇ ਤੁ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦੇਯਂ ਚ ਪਾਨ੍ਥਮਿਤ੍ਯਭਿਧਾਯ ਤੁ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਭੇਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ 'ਪਾਂਥ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤੇਨ ਤੇਨ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਾ ਗृਹਦੇਵਤਾਃ । ਚਤ੍ਵਰੇ ਖੇਚਰੋ ਨਾਮ ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਭੇਟ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ 'ਖੇਚਰ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨ ਚੋਪਘਾਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭੂਤਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਯੋਨਯਃ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇ ਭੂਤਸਂਜ੍ਞੋऽਯਂ ਤੇਨ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਦੇਵ ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ; ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੀ ਥਾਂ 'ਭੂਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਉਥੇ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਿਸ਼ਿ ਵਾਸਿਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਹੋਤਵ੍ਯਦੇਹਸ੍ਯਨੈਵਾਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਕਾਰਕਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਿਸਾਚ, ਰਾਖਸ਼, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਚਿਤਾਪਿਣ੍ਢਪ੍ਰਭृਤਿਤਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਚਿਤਾਯਾਂ ਸਾਧਕਂ ਨਾਮ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੫.

ਚਿਤਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਭੇਟ ਨੂੰ 'ਸਾਧਕ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੇਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੇਤਮੇਵਾਹੁਰ੍ਯਥਾ ਕਲ੍ਪਵਿਦੋ ਬੁਧਾਃ । ਤਦਾਦਿ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰੇਤਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ॥ ੨,੧੫.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਪਿਣ੍ਡੈਃ ਸ਼ਵਸ੍ਯਾਹੁਤਿਯੋਗ੍ਯਤਾ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਚੋਪਘਾਤਾਯ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਦੇਹ ਆਹੁਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਜੀਵ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤਥਾ ਚਾਰ੍ਧਪਯੇਪਿ ਚ । ਚਿਤਾਯਾਂ ਤੁ ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਉਤਕ੍ਰਮਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੂਜਾ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।

ਵਿਧਾਤਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਿਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ । ਤृਤੀਯੇ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪਹਿਲੇ ਪਿੰਡ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਗਰੁੜਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤੇ ਤृਤੀਯੇ ਪਿਣ੍ਡੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹਦੋषੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਆਧਾਰਭੂਤਜੀਵਸ਼੍ਚਜ੍ਵਲਨੈਰ੍ਜ੍ਵਾਲਯੇਚ੍ਚਿਤਾਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਤੀਜੇ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੇਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਜੀਵ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਲਗਾ ਦੇਵੇ।

ਸਂਮृਜ੍ਯ ਚੋਪਲਿਪ੍ਯਾਥ ਉਲ੍ਲਿਖ੍ਯੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵੇਦਿਕਾਮ੍ । ਅਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯੋਪਸਮਾਧਾਯ ਵਹ੍ਨਿਂ ਤਤ੍ਰਃ ਵਿਧਾਨਤਃ ॥ ੨,੧੫.

ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਲੀਪ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਠਾ ਕੇ, ਛਿੜਕ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਥੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।