ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਗਾਵੋ ਹ੍ਯੇਕੈਕਂ ਪਾਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਂ ਚ ਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਸੱਤ ਧਾਣੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਗਾਂ — ਹਰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਛੋਣੇ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੀਨਾਨਾਥਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨਪ੍ਯਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਗਰੀਬਾਂ, ਅਨਾਥਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਤੇ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਾਰਕਸ਼, ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ —

ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਥਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੧੪.

ਉਹ ਉਹੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਿੱਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਵ੍ਰਤਾਦੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯ ਹਿ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਵੀ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਵਰਤ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼ਰਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੇਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ਖਗ ॥ ੨,੧੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਭੀ, ਪੂਰਨ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪੰਛੀ।

ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਯਜ੍ਞੇਃ ਹਿਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭੂਰਿਦਾਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਦਿਕਾਯਾਂ ਯਥਾ ਕਿਲ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਖੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵੇਦਿਕਾ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਪੂਜ੍ਯਤਮਾ ਲੋਕੇ ਯਤਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ । ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਵੇਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਲੋਕ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰਦੋऽਹਂ ਸਦਾ ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਹਰਃ । ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚੋ ਮਮ ॥ ੨,੧੪.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਵੀ। ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਹੈ।

ਉਤ੍ਸृष੍ਟੋ ਵृषਭੋ ਯਤ੍ਰ ਪਿਬਤ੍ਯਪੋ ਜਲਾਸ਼ਯੇ । ਸ਼ृਙ੍ਗੇਣਾਲਿਖਤੇ ਵਾਪਿ ਭੂਮਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲਦ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ —

ਪਿਤॄਣਾਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਭੂਤਮੁਪਤਿष੍ਠਤਿ । ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮਮਾਯਾਂ ਵਾ ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਫਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਜਾਂ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ਵੈ ਨੀਲਵਿਸਰ੍ਜਨੇ ॥ ੨,੧੪.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੂਰਜੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਨੀਲੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਤ੍ਸਤਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਪਦਾਨਿ ਚ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦੇਯਾਨਿ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਦ੍ਵਿਜੇषੁ ਚ ॥ ੨,੧੪.

ਛੋਟੇ ਬੱਝ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੁਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਵੀ। ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚੈਕਂ ਪਰਿਧਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਿਦਾਪਯੇਤ੍ । ਅਤਸੀਪੁष੍ਪਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਅਤਸੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯੇ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਨ ਤੇषਾਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਯਮ੍ । ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਲੋਕ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰੀਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਰਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚੋ ਮਮ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਯਾ ਚੈਵੋਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ। ਉਪਰੰਤ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਤੁਲਂ ਗਰੁਡੋ ਹਰ੍षਮਾਗਤਃ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਪਚ੍ਛਕੇਸ਼ਵਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਗਰੁੜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੫ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਬਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਮਲੋਕਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਜਨ੍ਤੋਃ ਪ੍ਰਯਾਣਮਾਰਭ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਤੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਣਕਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੧੫.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਾਰਕਸ਼, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

षਾਡਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਯਮਲੋਕਸ੍ਯ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੈ ਅਨ੍ਤਰਾ ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੧੫.

ਯਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ।

ਕੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਵਾਪਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲੋਕੇ ਯਥਾਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕਰ੍ਮਯੋਗਾਦ੍ਯਦਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਖਗ ॥ ੨,੧੫.

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ, ਜਦ ਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੋਗ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕृਤਕਰ੍ਮਾਨੁਸਾਰਤਃ । ਯਸ੍ਯ ਯੋ ਵਿਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ ਤਂ ਧ੍ਰੁਵਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਮਯੋਗਾਦ੍ਯਦਾ ਦੇਹੀ ਮੁਞ੍ਚਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਜਂ ਵਪੁਃ । ਤਦਾ ਭੂਮਿਗਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੧੫.

ਜਦ ਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗੋਮੈ ਨਾਲ ਲਿਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਿਲਾਨ੍ਦਰ੍ਭਾਨ੍ਵਿਕੀਰ੍ਯਾਥ ਮੁਖੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਤੁਲਸੀਂਸਨ੍ਨਿਧੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੫.

ਤਿਲ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਿਖੇਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਲਸੀ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਵੀ।

ਸੇਤੁ (ਏਵਂ) ਸਾਮਾਦਿਸੂਕ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਰਣਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਕਮ੍ । ਸ਼ਲਾਕਾਸ੍ਵਰ੍ਣਵਿਕ੍ਸ਼ਪੈਃ ਪ੍ਰਤਪ੍ਰਾਣਿਗृਹੇषੁਚ ॥ ੨,੧੫.

ਸਾਮ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਵਿਖੇਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਏਕਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਘ੍ਰਾਣਯੁਗ੍ਮੇ ਤਥਾ ਪੁਨਃ । ਅਕ੍ਸ਼੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵੇਦ੍ਵੇ ਦੇਯੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਇਕ ਚੀਜ਼ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ, ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਨੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੋ-ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਥ ਲਿਙ੍ਗੇ ਤਥਾ ਚੈਕਾ ਤ੍ਵੇਕਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕੇਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਕਰਯੁਗ੍ਮੇ ਚ ਕਣ੍ਠੇ ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਫਿਰ, ਇਕ ਚੀਜ਼ ਲਿੰਗ ਤੇ ਅਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ (ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ) 'ਤੇ ਰੱਖਣੀ; ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਗਲ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮਂ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕਙ੍ਕੁਮੈਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਤੈਰ੍ਯਜੇਤ੍ । ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਯੁਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨ੍ਯਦ੍ਵਾਰੇਣ ਸਨ੍ਨਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣੀ, ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਰੱਖਣੀਆਂ।

ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਬਾਨ੍ਧਵੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੁਰਵਾਸਿਭਿਃ । ਪਿਤੁਃ ਪ੍ਰੇਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਮਾਰੋਪ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵੈਃ ॥ ੨,੧੫.

ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ; ਪੁੱਤਰ ਖੁਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਧ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ।

ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਡ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਾਮੁਖਮ੍ । ਅਦਗ੍ਧਪੂਰ੍ਵਾ ਯਾ ਭੂਮਿਸ਼੍ਚਿਤਾਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ, ਉੱਥੇ ਚਿਤਾ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।