ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਦਦਾਨਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਪ੍ਤ ਪਞ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਪਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤਿਲ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸੱਤ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋ, ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦੇਕਾਂ ਗਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਵृषਂ ਹਿ ਸ਼ਨ੍ਨੋਦੇਵੀਤਿ ਵੇਦੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਤਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੇਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵੱਛ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤਸृਭਿਰ੍ਵਤ੍ਸਤਰੀਭਿਃ ਪਰਿਣਯਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਵਾਮੇ ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੪.

ਚਾਰ ਵੱਛਾਂ ਨਾਲ ਜੁਲੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵृषਸ੍ਯਾਪਿ ਤਂ ਵृषਂ ਚ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨੇਨ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰੇਣ ਵੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਬਲਦ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਸਵਾਹਾ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਕਾਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦਰ੍ਵਾਕ੍ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੧੪.

ਗਿਆਰਾਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਸਮੇਤ ਸੋਲਾਂ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਦਦਾਨਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ । ਕਾਪੋਸੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਤਥਾਚ੍ਯੁਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਤਖਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵੀ ਭਰ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਮਰ੍ਘਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛੁਭੈਃ ਫਲੈਃ । ਨਾਵਮਿਕ੍ਸ਼ੁਮਯੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਟਸੂਤ੍ਰੇਣ ਵੇष੍ਟਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਚੀਜ਼ ਉੱਥੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਘ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਰ ਦੀ ਨੌਕ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਾਂਸ੍ਯਪਾਤ੍ਰੇ ਘृਤਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ । ਨਾਵਾਰੋਹਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਕਾਂਸ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਘੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਵੈਤਰਣੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਨੌਕ 'ਚ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਵਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਣ ਤਚ੍ਚ ਦਾਨਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ । ਭਵਸਾਗਰਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਸ਼ੋਕਤਾਪਾਰ੍ਤਿਦੁਃ ਖਿਨਾਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅੰਤਹੀਨ ਦਾਨ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਦੁੱਖ, ਗਮੀ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਪ੍ਲਵਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਤਾਰਕੋ ਹਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਿਲਾ ਲੋਹਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਲਵਣਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਰਮ ਦੀ ਨੌਕ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਨਾਰਦਨ ਹੀ ਤਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤਿਲ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ, ਕਪਾਹ ਤੇ ਲੂਣ —

ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਗਾਵੋ ਹ੍ਯੇਕੈਕਂ ਪਾਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼ਯ੍ਯਾਦਾਨਂ ਚ ਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਸੱਤ ਧਾਣੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਗਾਂ — ਹਰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਛੋਣੇ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੀਨਾਨਾਥਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਵਾਨਪ੍ਯਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਗਰੀਬਾਂ, ਅਨਾਥਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਤੇ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਾਰਕਸ਼, ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ —

ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਥਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੧੪.

ਉਹ ਉਹੀ ਸਫਲਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਿੱਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਵ੍ਰਤਾਦੀਨਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯ ਹਿ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਵੀ ਧਰਮਕ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਵਰਤ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼ਰਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਗੁਰੂਣਾਂ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੇਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ਖਗ ॥ ੨,੧੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਲਈ ਭੀ, ਪੂਰਨ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪੰਛੀ।

ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਯਜ੍ਞੇਃ ਹਿਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭੂਰਿਦਾਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਦਿਕਾਯਾਂ ਯਥਾ ਕਿਲ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਖੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵੇਦਿਕਾ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਪੂਜ੍ਯਤਮਾ ਲੋਕੇ ਯਤਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ । ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਵੇਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਲੋਕ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰਦੋऽਹਂ ਸਦਾ ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਹਰਃ । ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚੋ ਮਮ ॥ ੨,੧੪.

ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਵੀ। ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਹੈ।

ਉਤ੍ਸृष੍ਟੋ ਵृषਭੋ ਯਤ੍ਰ ਪਿਬਤ੍ਯਪੋ ਜਲਾਸ਼ਯੇ । ਸ਼ृਙ੍ਗੇਣਾਲਿਖਤੇ ਵਾਪਿ ਭੂਮਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲਦ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ —

ਪਿਤॄਣਾਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਭੂਤਮੁਪਤਿष੍ਠਤਿ । ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮਮਾਯਾਂ ਵਾ ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਫਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਜਾਂ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਬਰਤਨ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ਵੈ ਨੀਲਵਿਸਰ੍ਜਨੇ ॥ ੨,੧੪.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੂਰਜੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਨੀਲੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਤ੍ਸਤਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਪਦਾਨਿ ਚ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦੇਯਾਨਿ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਦ੍ਵਿਜੇषੁ ਚ ॥ ੨,੧੪.

ਛੋਟੇ ਬੱਝ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੁਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜ ਵੀ। ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚੈਕਂ ਪਰਿਧਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਿਦਾਪਯੇਤ੍ । ਅਤਸੀਪੁष੍ਪਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਅਤਸੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯੇ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਨ ਤੇषਾਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਯਮ੍ । ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਯੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਲੋਕ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰੀਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਰਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚੋ ਮਮ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਯਾ ਚੈਵੋਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਹੈ। ਉਪਰੰਤ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਤੁਲਂ ਗਰੁਡੋ ਹਰ੍षਮਾਗਤਃ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਪਚ੍ਛਕੇਸ਼ਵਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਗਰੁੜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੫ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਬਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਮਲੋਕਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਜਨ੍ਤੋਃ ਪ੍ਰਯਾਣਮਾਰਭ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੧੫.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਤੂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ।

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਣਕਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ षੋਡਸ਼ ॥ ੨,੧੫.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਾਰਕਸ਼, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।

षਾਡਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਯਮਲੋਕਸ੍ਯ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੈ ਅਨ੍ਤਰਾ ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੧੫.

ਯਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ।