ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਤ੍ਰੇ ਦਤ੍ਤੇ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਵਰ੍ਧਤੇ । ਦਾਤੁਰ੍ਦਾਨਮਪਾਪਾਯ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ ॥ ੨,੧੪.

ਖਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੀ ਉਹ ਦਾਨ ਨਿਰਪਾਪ ਹੋ ਕੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿषਸ਼ੀਤਾਪਹੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਹ੍ਨਿਃ ਕਿਂ ਦੋषਭਾਜਨਮ੍ । ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਿਸ਼ ਤੇ ਠੰਡ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਦੁषਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਚ੍ਛਤਾ । ਅਪਾਤ੍ਰੇ ਜਾਤੁ ਗੌਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਦਾਤਾਰਂ ਨਰਕਂ ਨਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਗਾਂ ਅਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਾਨੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਲੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਯੁਤਂ ਗ੍ਰਹੀਤਾਰਂ ਚ ਪਾਤਯੇਤ੍ । ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕੀ ਪੀੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਧਨਂ ਭੂਮਿਗਤਂ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਵਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹ੍ਯਹਂ ਵਚ੍ਮਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਅਪੁਤ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚੈਵਾਨ੍ਧ੍ਵਦੌਹਿਕੀਮ੍ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਧਨਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨਾਪਿ ਹਿ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਯਂ ਹਸ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਜ੍ਯਂ ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ ॥ ੨,੧੪.

ਥੋੜ੍ਹੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਘੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾ ਚੈਕਸ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀ । ਸਾ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਵਾ ਦਹਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੈੱਟ, ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤਕ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਚਞ੍ਚਲੇ ਜੀਵਿਤੇ ਸਤਿ । ਗृਹੀਤਦਾਨਪਾਥੇਯਃ ਸੁਖਂ ਯਾਤਿ ਮਹਾਧ੍ਵਨਿ ॥ ੨,੧੪.

ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤਕ ਜੀਵਨ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਦਾਨ ਦਾ ਪੂਣ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਪਾਥੇਯਰਹਿਤਃ ਪਥਿ । ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵृषਯਜ੍ਞਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਦਾਨ ਦੇ ਪੂਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਖਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੱਛਾ-ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਕृਤ੍ਵਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਨੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਕ੍ । ਅਪੁਤ੍ਰੋऽਪਿ ਹਿ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਂ ਯਾਤਿ ਮਹਾਪਥੇ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਧਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਦਾਨੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰਪਿ । ਨ ਤਾਂ ਗਤਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇਣ ਯਾ ਗਤਿਃ ॥ ੨,੧੪.

ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਹੋਰ ਯਜਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜੋ ਵੱਛਾ-ਉਤਸਰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵृषਯਜ੍ਞਸ੍ਤਥੋਤ੍ਤਮਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵृषਯਜ੍ਞਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਛਾ-ਯਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਛਾ-ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕ੍ਸ਼ਯਾਹਂ ਚੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤਿਥੌ ਕਸ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਛਾ-ਯਜਨ ਕਦੋਂ, ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਤੇ, ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਕृਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਏਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮੁਕ੍ਤੇ ਭਵਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ ੨,੧੪.

ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਹੁਣ ਦੱਸੋ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗੋਵਿੰਦ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਯਾਮ੍ਯਾਯਤਗਤੇ ਰਵੌ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਦਿਤਿਥੌ ਸ਼ੁਭੇ ॥ ੨,੧੪.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ فرمایا: ਕਾਰਤਿਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸੁਭ ਦਿਵਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਆਦਿ ਨੂੰ,

ਸ਼ੁਭੇ ਲਗ੍ਨੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਵਾ ਸ਼ੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਤੁ ਸਮਾਹੂਯ ਵਿਧਿਜ੍ਞਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਚੰਗਾ ਲਗਨ ਜਾਂ ਮੂਹੂਰਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਪਹੋਮੈਸ੍ਤਥਾ ਦਾਨੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਹੇਸ੍ਯ ਸ਼ੋਧਨਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯੇऽਭਿਜਿਤ੍ਸੁਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਗ੍ਰਹਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜਪ, ਹਵਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਾਹੇ ਦੀ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਅਭਿਜਿਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰਪਿ । ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਚੈਵ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੪.

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖਗੇਸ਼ਵਰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮਾਤॄਣਾਂ ਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਸੋਰ੍ਧਾਰਾਂ ਚ ਪਾਤਯੇਤ੍ । ਵਹ੍ਨਿਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪੂਰ੍ਣਂ ਹੋਮਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਂ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਚਰੇਤ੍ । ਵृषਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਣੈਃ ॥ ੨,੧੪.

ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਵੱਛ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤਸ੍ਰੋ ਵਤ੍ਸਤਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮਧਿਵਾਸਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਾਨ੍ਤੇ ਚ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਚਾਰ ਵੱਛਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਹਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਭਿਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਧਰ੍ਮ ਤ੍ਵਂ ਵृषਰੂਪੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ਪੁਰਾ ॥ ੨,੧੪.

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਧਰਮ, ਤੂੰ ਵੱਛ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।'

ਤਵੋਤ੍ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਭਾਵਾਨ੍ਮਾਮੁਦ੍ਧਰਸ੍ਵਭਵਾਰ੍ਣਾਵਾਤ੍ । ਅਬਿषਿਚ੍ਯ ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਾਵਨੈਰ੍ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਤੇਰੇ ਉਤਸਰਜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਲੈ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਨਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਿਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਅਭਿषਿਞ੍ਚੇਤ੍ਤਤੋ ਨੀਲਂ ਰੁਦ੍ਰਕੁਮ੍ਭੋ ਦਕੇਨ ਤੁ ॥ ੨,੧੪.

ਵੱਛ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੱਛ ਦੀ ਉਤਸਰਜਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਕੂੰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਛ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਭਿਮੂਲੇ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਦਮ੍ਬੁ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਅਨ੍ਨ (ਆਤ੍ਮ) ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ ॥ ੨,੧੪.

ਨਾਭੀ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਅੰਨ (ਆਤਮਾ) ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਦਕੇਚੈਵ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਲਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਯਦਿष੍ਟਂ ਜੀਵਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ਤਚ੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਇੱਛਤ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯੂਨਂ ਸਂਪੂਰ੍ਣਤਾਂ ਯਾਤਿ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਕृਤੇ ਸਤਿ । ਸੁਤृਪ੍ਤੋ ਦੁਸ੍ਤਰੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮृਤੋ ਯਾਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਘਾਟ ਹੈ, ਵੱਛ ਦੀ ਉਤਸਰਜਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਔਖਾ ਰਸਤਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਲੋਕਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਦਾਨਰਤਾ ਨਰਾਃ । ਯਾਵਨ੍ਨ ਦੀਯਤੇ ਜਨ੍ਤੋਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚੈਕਾਦਸ਼ਾਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਗਿਆਰਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।