ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸਰ੍ਪਾਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮृਤ੍ਯੂਨਾਮਗ੍ਨਿਦਾਹਾਦਿ ਨ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਜਲੇਨ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਣਾ ਵਾਪਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ ॥ ੨,੧੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸੀਆਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਣੀ, ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਣ—

ਅਸਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਮृਤਾਨਾਂ ਚ ਕਥਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਭੋ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਦੇਵ ਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੩.

ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕੁਦਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰੋ ਜੀ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । षਣ੍ਮਾਸੈਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਦ੍ਯੁਗ੍ਮੇ ਸਾਰ੍ਧੇ ਤੁ ਬਾਹੁਜਃ । ਸਾਰ੍ਧਮਾਸੇਨ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਮਾਸੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੧੩.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ فرمایا: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਹੁਜਨ (ਕਸ਼ਤਰੀ) ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੇ ਅੱਧ ਵਿਚ; ਵੈਸ਼ ਇੱਕ ਅੱਧ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨ ਸ ਯਾਤੀਹ ਦੁਰ੍ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਜੀ ਕੇ ਤੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਤਿਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਯਤਿਤ੍ਵੇ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਖ੍ਵਤਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਯਤੀ ਦਾ ਧਰਮ ਅਪਣਾਵੇ ਤੇ ਯਤੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿष੍ਟਾਚਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਮਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਛੱਡ ਕੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਕਰ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ ਯਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੋ ਵਾ ਸੋਦਰੋ ਵਾਪਿ ਪੌਤ੍ਰੋ ਬਨ੍ਧੁਜਨਸ੍ਤਥਾ । ਗੋਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਭਾਗੀ ਚ ਮृਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵृषੋਤ੍ਸਵਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਪੌਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਗੋਤ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵਾਰਸ—ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਰਾਭਾਵੇ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੌਹਿਤ੍ਤ੍ਰੋ ਦੁਹੀਤਾਪਿ ਵਾ । ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇषੁ ਵृषਂ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਤਨੀ, ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਵੀ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾ ਯਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯਃ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਦੇਵ ਚ੍ਛੇਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਔਰਤਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰੋ ਜੀ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਚ ਨੈਵ ਚ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਨਨਂ ਚਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ فرمایا: ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸੁਰਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਦਾਨਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਮਾਨਵੈਃ । ਤਾਨਿਤਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤੂਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ॥ ੨,੧੩.

ਜੋ-ਜੋ ਦਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾਨਿ ਦੇਹਾਨ੍ਤੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਜੋ-ਜੋ ਰਸਦਾਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਖੂਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗੋਭੂਹਿਰਣ੍ਯਵਾਸਾਂਸਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਪਾਦਨਿ ਚ । ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਵਸੇਜ੍ਜਨ੍ਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੧੩.

ਗਾਂ, ਜਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜੇ, ਖਾਣਾ ਤੇ ਪਾਣੀ—ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਇਹ ਦਾਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹਿ ਤਾਵਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਰ੍ਨਾਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ॥ ੨,੧੩.

ਜਦ ਤਕ ਸਰੀਰ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਜੀਵਤੋऽਪਿ ਮृਤਸ੍ਯੇਹ ਨ ਭੂਤਂ ਚੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ । ਵਾਯੁਭੂਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਚ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਜੀਵਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਉਰਧਵ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਉਹ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕृਮਿਃ ਕੀਟਃ ਪਤਙ੍ਗੋ ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਨਃ । ਅਸਦ੍ਗਰ੍ਭੇ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਪਿ ਜਾਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੨,੧੩.

ਉਹ ਕਦੀ ਕੀੜਾ, ਕਦੀ ਕੀਟ, ਕਦੀ ਤਿਤਲੀ ਬਣ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਝੂਠੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਸ੍ਥਮਿਦਂ ਸ਼ਰੀਰਮਰੁਜਂ ਯਾਵਜ੍ਜਰਾ ਦੂਰਤੋ ਯਾਵਚ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼ਕ੍ਤਿਰਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਯਾਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨਾਯੁषਃ । ਆਤ੍ਮਸ਼੍ਰੇਯਸਿ ਤਾਵਦੇਵ ਵਿਦੁषਾ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੋ ਮਹਾਨ੍ਸਨ੍ਦੀਪ੍ਤੇ ਭਵਨੇ ਤੁ ਕੂਪਖਨਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਯਮਃ ਕੀਦृਸ਼ਃ ॥ ੨,੧੩.

ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਬੁਢਾਪਾ ਦੂਰ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਦ ਤਕ ਆਯੁ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੀ, ਤਦ ਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਘਰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੂਆਂ ਖੋਦਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੪ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਆਰ੍ਤੇਨ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣੇਨ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਫਲਂ ਵਦ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਵਸ੍ਥੇਨ ਦਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਹੀਨੇਨ ਵਾ ਵਿਭੋ ॥ ੨,੧੪.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੱਸੋ, ਜੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਦਾਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਏਕਾ ਗੌਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਚ ਗੋਸ਼ਤਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਵਿਤ੍ਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਤੁਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੌ ਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਮृਤਸ੍ਯੈਵ ਪੁਨਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਧਿਪੂਤਂ ਚ ਤਤ੍ਸਮਮ੍ । ਤੀਰ੍ਥਪਾਤ੍ਰਸਮਾਯੋਗਾਦੇਕਾ ਗੌਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪੁਣ੍ਯਦਾ ॥ ੨,੧੪.

ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੇ ਗਾਂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦੇ ਪੂਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਪਾਤ੍ਰੇ ਦਤ੍ਤੇ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਵਰ੍ਧਤੇ । ਦਾਤੁਰ੍ਦਾਨਮਪਾਪਾਯ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ ॥ ੨,੧੪.

ਖਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੀ ਉਹ ਦਾਨ ਨਿਰਪਾਪ ਹੋ ਕੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿषਸ਼ੀਤਾਪਹੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਹ੍ਨਿਃ ਕਿਂ ਦੋषਭਾਜਨਮ੍ । ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਿਸ਼ ਤੇ ਠੰਡ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਦੁषਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਚ੍ਛਤਾ । ਅਪਾਤ੍ਰੇ ਜਾਤੁ ਗੌਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਦਾਤਾਰਂ ਨਰਕਂ ਨਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਗਾਂ ਅਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਾਨੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਲੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਯੁਤਂ ਗ੍ਰਹੀਤਾਰਂ ਚ ਪਾਤਯੇਤ੍ । ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕੀ ਪੀੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਧਨਂ ਭੂਮਿਗਤਂ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਵਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹ੍ਯਹਂ ਵਚ੍ਮਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੪.

ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਦਾਨ ਵੀ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਗਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਅਪੁਤ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚੈਵਾਨ੍ਧ੍ਵਦੌਹਿਕੀਮ੍ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਧਨਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧੪.

ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨਾਪਿ ਹਿ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਯਂ ਹਸ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਜ੍ਯਂ ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ ॥ ੨,੧੪.

ਥੋੜ੍ਹੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਘੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾ ਚੈਕਸ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀ । ਸਾ ਵਿਕ੍ਰੀਤਾ ਵਾ ਦਹਤ੍ਯਾਸਪ੍ਤਮਂ ਕੁਲਮ੍ ॥ ੨,੧੪.

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸੈੱਟ, ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤਕ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਚਞ੍ਚਲੇ ਜੀਵਿਤੇ ਸਤਿ । ਗृਹੀਤਦਾਨਪਾਥੇਯਃ ਸੁਖਂ ਯਾਤਿ ਮਹਾਧ੍ਵਨਿ ॥ ੨,੧੪.

ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤਕ ਜੀਵਨ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਦਾਨ ਦਾ ਪੂਣ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।