ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਯਃ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੇਕ੍ਸ਼ੈਕਸਾਧਕਮ੍ । ਤਯੋਰ੍ਨ ਸਾਧਯੇਦੇਕਂ ਤੇਨਾਤ੍ਮਾ ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਜੋ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਂ ਇਹ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਚ੍ਛਤਿ ਸ਼ਤੀ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸਹਸ੍ਰੀ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀਹਤੇ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼ਾਧਿਪਤੀ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਜਾਪਿ ਸਕਲਾਂ ਧਰਾਂ ਲਬ੍ਧੁਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਜਿਸਦੇ ਸੋ ਦਿਲ ਚਾਹ ਹਨ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਹਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਲੱਖ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਰਾਜ ਚਾਹਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਵੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚਕ੍ਰਧਰੋऽਪਿ ਸੁਰਤ੍ਵਂ ਸੁਰਭਾਵੇ ਸਕਲਸੁਰਪਤਿਰ੍ਭਵਿਤੁਮ੍ । ਸੁਰਪਤਿਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਤਿਤ੍ਵਂ ਤਥਾਪਿ ਨਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤृष੍ਣਾ ॥ ੨,੧੨.

ਚਕਰਾ ਵਾਲਾ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨ ਦੀ; ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ — ਪਰ ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਤृष੍ਣਯਾ ਚਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਨਰਕਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । ਤृष੍ਣਾਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਵਾਸਂ ਲਭਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੧੨.

ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਾਧੀਨਃ ਪੁਮਾਂਲ੍ਲੋਕੇ ਸੁਖੀ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਰਸੋ ਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਾਃ ॥ ੨,੧੨.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਵਾਜ਼, ਛੂਹ, ਰੂਪ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ — ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਹਨ।

ਤਥਾ ਚ ਵਿषਯਾਧੀਨੋ ਦੁਃ ਖੀ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰਙ੍ਗਮਤਾਙ੍ਗਪਤਙ੍ਗਭृਙ੍ਗਮੀਨਾ ਹਤਾਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰੇਵ ਪਞ੍ਚ । ਏਕਃ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਸ ਕਥਂ ਨ ਹਨ੍ਯਤੇ ਯਃ ਸੇਵਤੇ ਪਞ੍ਚਭਿਰੇਵ ਪਞ੍ਚ ॥ ੨,੧੨.

ਹਿਰਣ, ਹਾਥੀ, ਪਤੰਗਾ, ਭੂੰਰਾ ਅਤੇ ਮੱਛੀ — ਇਹ ਪੰਜ ਇਕ-ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪਿਤृਮਾਤृਮਯੋ ਬਾਲ੍ਯੇ ਯੌਵਨੇ ਦਯਿਤਾਮਯਃ । ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਮਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤੇ ਮੂਢੋ ਨਾਤ੍ਮਮਯਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਲਗਾਵ, ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ — ਮੂਰਖ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਲੋਹਦਾਰੁਮਯੈਃ ਪਾਸ਼ੈਃ ਪੁਮਾਨ੍ਬਦ੍ਧੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਮਯੈਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨੈਵ ਬਦ੍ਧੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੨.

ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਕਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਏਕਃ ਕਰੋਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਫਲਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨਃ । ਭੋਕ੍ਤਾਰੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤਾ ਦੋषੇਣ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੨.

ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਈ ਲੋਕ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੋऽਪਿ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਨ ਜਯਤਿ ਬਾਲੋ ਵृਦ੍ਧੋ ਯੁਵਾਪਿ ਵਾ । ਸੁਖਦੁਃ ਖਾਦਿਕੋ ਵਾਪਿ ਪੁਨਰਾਯਾਤਿ ਯਾਤਿ ਚ ॥ ੨,੧੨.

ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ — ਚਾਹੇ ਬੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ। ਚਾਹੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖੀ, ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਾਮੇਵ ਮृਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਏਕਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰੇਕ ਏਵ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ ॥ ੨,੧੨.

ਜਦੋਂ ਸਭ ਲੋਕ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਨਸਾਨ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕੋऽਪਿ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਮੇਕ ਏਵ ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਮृਤਂ ਸ਼ਰੀਰਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੨,੧੨.

ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਇੱਕਲਾ ਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਵਿਮੁਖਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਗृਹੇष੍ਵਰ੍ਥਾ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਨ੍ਮਿਤ੍ਰਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ॥ ੨,੧੨.

ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧਰਮ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਿਤਰ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੱਕ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਹ੍ਨਿਰਾਦਤ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਂ ਸਹ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮੰਦਾ ਕਰਮ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪਾਪਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਾਨਵਃ । ਯਦਨਸ੍ਤਮਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਧਨਮਰ੍ਥਿਨਾਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਇਨਸਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮੰਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

ਨ ਜਾਨੇ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਰਾਰਟੀਤਿ ਧਨਂ ਤਸ੍ਯ ਕੋ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੨,੧੨.

ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਇਹ ਦੌਲਤ ਕਿਸ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?'

ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪਰੋਪਕृਤਯੇ ਤਥਾ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਾਦ੍ਯਲ੍ਲਬ੍ਧਂ ਬਹੁ ਚਾਲ੍ਪਕਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਜੇ ਦੌਲਤ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਤਦੀਦृਸ਼ਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਦੀਯਤੇ ਧਨਮ੍ । ਧਨੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ॥ ੨,੧੨.

ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਦੌਲਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਹੋਣ ਤੇ।

ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਿਰਹਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨੇਹਾਮੁਤ੍ਰ ਚ ਤਤ੍ਫਲਮ੍ । ਧਰ੍ਮਾਚ੍ਚ ਜਾਯਤੇ ਹ੍ਯਰ੍ਥੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਕਾਮੋऽਪਿ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੧੨.

ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਇਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੌਲਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮ ਏਵਾਪਵਰ੍ਗਾਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮੋ ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਾਰ੍ਥਰਾਸ਼ਿਭਿਃ ॥ ੨,੧੨.

ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੈਸੇ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਅਕਿਞ੍ਚਨਾ ਹਿ ਮੁਨਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਨ੍ਤੋ ਦਿਵਂ ਗਤਾਃ । ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਹੁਤਂ ਦਤ੍ਤਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਅਸਦਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚੇਹ ਨ ਤਤ੍ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੧੨.

ਜੋ ਰਿਸ਼ਕ-ਰਹਿਤ ਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਤਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਪੰਛੀ, ਨਾ ਇਥੇ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

thumb|500px|ਓਂਕਾਰੇਸ਼੍ਵਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਨਨ੍ਦਿਨਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿ। ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਾਹ੍ਯਮੁਖੀ ਅਥਵਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੀ ਅਸ੍ਤਿ। ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੩ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਦੇਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੧੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਥ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾਹਾਦੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ । ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਮੈਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵੈਃ ॥ ੨,੧੩.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣ, ਖਾ ਜਾਣ ਤੇ ਉਪਰਾਂਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਪਿ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਧਿਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ੌ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦृਤੇ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਤਿ ਮਹੀਤਲੇ ॥ ੨,੧੩.

ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਪ੍ਰੇਤਪਣ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਜੀਵਨ੍ਵਾਪਿ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਾ ਦਾਨਮਖਵ੍ਰਤੈਃ ॥ ੨,੧੩.

ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਯਜਨ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਜੀਵਨ੍ਵਾਪਿ ਮृਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਰਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ॥ ੨,੧੩.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ।

ਕਿਂ ਫਲਂ ਤੁ ਭਵੇਦਨ੍ਤੇ ਕृਤੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਸ੍ਤੁ षੋਡਸ਼ੈਃ ॥ ੨,੧੩.

ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰੀਤਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨਮ੍ । ਨੋਪਤਿष੍ਠਤਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੇਯੋ ਦਾਤੁਃ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਨਿष੍ਫਲਮ੍ ॥ ੨,੧੩.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਮ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।