ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ ॥ ੨,੧੦.

ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜੋਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਗਮਤ੍ । ਸੀਤਯਾ ਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤੇ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੋਬਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।

ਅਪਰਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛृਣੁ ਸਮਾਸਤਃ । ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗृਹਦ੍ਵਾਰੇ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਹੁਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਦਿਨ, ਪਿਤਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਾਯੁਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤृਗਣਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਯਾਵਦਸ੍ਤਮਯਂ ਭਾਨੋਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਸਮਾਕੁਲਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੁਃਖਸਂਯੁਤਾਃ । ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਰਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਹਯਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਂਸ਼ਜਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਅਮਾਯਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ । ਯਦਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਲਈ, ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ—

ਉਦ੍ਧृਤਾ ਯੇ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਞ੍ਚ ਤੈਃ ਸਹ । ਭਜਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾ ਵਾ ਨ ਤੇषਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾਲ ਉੱਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚਰੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਾਕੈਰਪਿ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਭਾਵ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਮਯੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਲੇ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਸੀਦਤਿ । ਆਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯਸ਼ਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਪੁष੍ਟਿਂ ਬਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਯੁ, ਪੁੱਤਰ, ਇਜ਼ਤ, ਸਵਰਗ, ਕੀਰਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪਸ਼ੂਨ੍ਸੌਖ੍ਯਂ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਪਿਤृਪੂਜਨਾਤ੍ । ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਦਪਿ ਸਦਾ ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੦.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ, ਸੁਖ, ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਮਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਯੇ ਯਜਨ੍ਤਿ ਪਿਤॄਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—

ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਾਮੇਵ ਹਿ ਯਜਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਸ੍ਮਾਰ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਿਭਵੋਚਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਅਨ੍ਨਪ੍ਰਕਿਰਣਂ ਯਤ੍ਤੁ ਮਨੁष੍ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੁਵਿ ॥ ੨,੧੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨਨ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਟਿੱਪ ਤਕ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪਾਯਾਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ । ਯਚ੍ਚਾਮ੍ਬੁਃ ਸ੍ਨਾਨਵਸ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਭੂਮੌ ਪਤਤਿ ਖੇਚਰ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਚ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ—

ਤੇਨ ਯੇ ਤਰੁਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਯਾਨਿ ਗਨ੍ਧਾਮ੍ਬੂਨਿ ਚੈਵ ਪਤਨ੍ਤਿ ਧਰਣੀਤਲੇ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਰੁੱਖ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਜੋ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ—

ਤੇਨ ਚਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਤੇषਾਂ ਯੇ ਦੇਵਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਯੇ ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਕੁਲਾਦ੍ਬਾਹ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗ੍ਯਾ ਹ੍ਯਸਂਸ੍ਕृਤਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹਨ—

ਵਿਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਵਿਕਿਰਸਂਮਾਰ੍ਜਨਜਲਾਸ਼ਿਨਃ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਚਮਨਂ ਯਚ੍ਚ ਜਲਂ ਯਚ੍ਚਾਹ੍ਨਿ ਸੇਵਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜੋ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ, ਜੂਠ ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਆਚਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਪਾਣੀ—

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕृਮਿਕੀਟਤ੍ਵਮੇਵ ਯੇ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਕੀੜੇ ਜਾਂ ਕਿਰਮ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦ੍ਧृਤੇष੍ਵਨ੍ਨਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਭੁਵਿ ਯੇ ਚਾਨ੍ਨਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਤੈਰੇਵਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਤੇषਾਂ ਯੇ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਨ ਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਵੈ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਲਾਨ੍ਨਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਃ ਸ਼ੁਚਿਰੁਚ੍ਛਿष੍ਟ ਏਵ ਵਾ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਰਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਅੰਨ ਦੀ ਵੰਡ, ਚਾਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੂਠਾ—

ਤੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਕੁਲੇ ਤੇषਾਂ ਯੇ ਵੈ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਗਤਾਃ । ਭਵਤ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਤੇषਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਕृਤੇ ਸਤਿ ॥ ੨,੧੦.

ਉਸ ਅੰਨ ਨਾਲ, ਕੁਲ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯਾਯੋਪਾਰ੍ਜਿਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨਰੈਃ । ਤਕृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਚਣ੍ਡਾਲਾਃ ਪੁਕ੍ਕਸਾਦ੍ਯੁਪਯੋਨਿषੁ ॥ ੨,੧੦.

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਚੰਡਾਲ ਤੇ ਨੀਚ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਮਿਹ ਬਾਨ੍ਧਵੈਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਰਨ੍ਨਾਮ੍ਵੁਸ਼ਾਕੈਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ । ਸਦ੍ਯੋ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਵਿਲਂਬੇਨਾਵਨੀਤਲੇ ॥ ੨,੧੦.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ; ਚਾਹੇ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਨਾਲ।

ਪृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਤਤ੍ਤੇऽਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਮਾਸਤਃ । ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਲਮ੍ਬਤਞ੍ਚੈਵੋਭਯਥਾਪਿ ਕਲੇਵਰਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਬਦਲੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ।

ਯਤੋ ਹਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਞ੍ਚ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਅਧੂਮਕਜ੍ਯੋਤਿਰਿਵਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੧੦.

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ; ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਵਾਲਾ, ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੇਹਮੇਕਂ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਵਾਯਵੀਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਯਥਾ ਨृਣਜਲੌਕਾ ਹਿ ਪਸ਼੍ਚਤ੍ਪਾਦਂ ਤਦੋਦ੍ਧਰੇਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਲੌਕਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪਿੱਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਿਤਿਰਗ੍ਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਦਸ੍ਯ ਯਦਾ ਜਾਤਾ ਦृਢਾ ਭਵੇਤ੍ । ਏਵਂ ਦੇਹੀ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤਿ ਤਂ ਯਦਾ ॥ ੨,੧੦.

ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪੈਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭੋਗਾਰ੍ਥਮਗ੍ਰੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਹੋ ਵਾਯਵੀਯ ਉਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਿषਯਗ੍ਰਾਹਕਂ ਯਦ੍ਵਨ੍ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੀ ਹੈ।