ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਸਰ੍ਜਯਤਿ ਮਾਨੁष੍ਯੇ ਨਿਰਯਸ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਞ੍ਚ ਸ੍ਵਯਙ੍ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਯਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਿਨਾ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਪਾਯਸੇਨ ਤੁ ॥ ੨,੧੦.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਪਾਇਆਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਇਆਸਾ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੇਨਾਪਿ ਤੇ ਦृष੍ਟਾ ਆਗਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਲੋਕਾਦਮੁष੍ਮਾਦਾਗਤ੍ਯ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭੁਵਿ ਮਾਨਦ ॥ ੨,੧੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ?

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਗਰੁਤ੍ਮਞ੍ਛृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਸੀਤਯਾ । ਪਿਤਰੋ ਵਿਪ੍ਰਦੇਹੇ ਵੈ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਰੁੜ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵੈ ਰਾਮੋ ਵਨਮੁਪਾਗਮਤ੍ । ਤਤਃ ਪੁष੍ਕਰਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਰਾਮੋऽਯਾਤ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ॥ ੨,੧੦.

ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ।

ਤੀਰ੍ਥਂ ਚਾਪਿ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਾਂਸ੍ਤੁ ਸਃ । ਫਲਂ ਪਕ੍ਵਨ੍ਤੁ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਰਾਮੇ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਜਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸ੍ਨਾਤਪ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਨਮਪਾਲਯਤ੍ । ਨਭੋਮਧ੍ਯਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਕਾਲੇ ਕੁਤੁਪ ਆਗਤੇ ॥ ੨,੧੦.

ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਯਾਤਾ ऋਃषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਰਾਮੇਣ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ । ਤਾਨ੍ਮੁਨੀਨਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈਦੇਹੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਕਾ ॥ ੨,੧੦.

ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਜੇ ਆਏ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ,

ਰਾਮਾਜ੍ਞਯਾਨ੍ਨਮਾਦਾਯ ਪਰਿਵੇष੍ਟੁਮੁਪਾਗਤਾ । ਅਪਾਸਰ੍ਪਤ੍ਤਤੋ ਦੂਰੇ ਵਿਪ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ॥ ੨,੧੦.

ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਆਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਹੋਈ।

ਗੁਲ੍ਮੈਰਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਗੂਢਂ ਸਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਦਾ । ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਤਦਾ ਸੀਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਨਨ੍ਦਨਃ ॥ ੨,੧੦.

ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਇਕੱਲੀ ਹੈ।

ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਮਿਦਂ ਕਿਮਿਤਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਤ੍ਰਪਾਯਾਃ ਕਾਰਣੇਨ ਹਿ ॥ ੨,੧੦.

ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਮਹਿਲਾ, ਲਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।

ਕਿਂ ਵਾ ਨ ਭੋਜਯਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸੀ ਤਾਮਨ੍ਵੇषਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਨੇਵਮੇਵਂ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨਭੋਜਯਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਵਾਂ? ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਗਤੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਰਾਮੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ । ਕਥਂ ਤਲਾਸੁ ਲੀਨਾ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਾਨ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ?"

ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸੀਤਾ ਸਾਧੋਮੁਖੀ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੀ ਚਾਸ਼੍ਰੁਸਂਘਾਤਂ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸ। ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੀਤਾ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਸੀਤੋਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਨਾਥ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਹ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੁਣੋ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਅਜੋਬਾ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।"

ਪਿਤਾ ਤਵ ਮਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਰਾਘਵਃ । ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਯੁਕ੍ਤੋਦ੍ਵੌ ਚਾਨ੍ਯੌ ਚ ਤਥਾਵਿਧੌ ॥ ੨,੧੦.

ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੋ ਵੀ ਸਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪਿਤਰਞ੍ਚਾਹਮਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ । ਵਲ੍ਕਲਾਜਿਨਸਂਵੀਤਾ ਕਥਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੧੦.

ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹਟ ਗਈ। ਛਾਲਿਆਂ ਤੇ ਮਿਰਗ-ਚੰਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਸੁਆਮੀ?

ਭਵਾਮਿ ਰਿਪੁਵੀਰਘ੍ਨ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦੁਹਾਹृਤਮ੍ । ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਕਥਂ ਦੇਯਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਵਾ ਭੋਜਨਂ ਮਯਾ ॥ ੨,੧੦.

ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਜੋ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ?

ਦਾਸਾਨਾਮਪਿ ਯੇ ਦਾਸਾ ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਤृਣਪਾਤ੍ਰੇ ਕਥਂ ਤਸ੍ਮੈ ਅਨ੍ਨਂ ਦਾਤੁਂ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਰੁਯਾਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਦਾਸ ਵੀ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਮੈਂ ਘਾਹ ਦੇ ਪਤਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ?

ਯਾਹਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪੁਰਾ ਦृष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ । ਸਾ ਸ੍ਵੇਦਮਲਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੀ ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭੂਪਤਿਮ੍ । ਅਪਕृष੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਤੇਨਾਹਂ ਤ੍ਰਪਯਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਸ਼੍ਰੀਭਾਗਵਾਨੁਵਾਚ ॥ ੨,੧੦.

ਮੈਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਭੂਪਤਿ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਹਟ ਗਈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ ॥ ੨,੧੦.

ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜੋਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਗਮਤ੍ । ਸੀਤਯਾ ਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤੇ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੋਬਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।

ਅਪਰਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛृਣੁ ਸਮਾਸਤਃ । ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗृਹਦ੍ਵਾਰੇ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਹੁਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਦਿਨ, ਪਿਤਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਾਯੁਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤृਗਣਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਯਾਵਦਸ੍ਤਮਯਂ ਭਾਨੋਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਸਮਾਕੁਲਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੁਃਖਸਂਯੁਤਾਃ । ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚਿਰਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਰ੍ਹਯਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਂਸ਼ਜਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਅਮਾਯਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ । ਯਦਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਲਈ, ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ—

ਉਦ੍ਧृਤਾ ਯੇ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਞ੍ਚ ਤੈਃ ਸਹ । ਭਜਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾ ਵਾ ਨ ਤੇषਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾਲ ਉੱਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚਰੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਾਕੈਰਪਿ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ ੨,੧੦.

ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਭਾਵ, ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਮਯੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਲੇ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਸੀਦਤਿ । ਆਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਯਸ਼ਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਪੁष੍ਟਿਂ ਬਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਯੁ, ਪੁੱਤਰ, ਇਜ਼ਤ, ਸਵਰਗ, ਕੀਰਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।