ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਦਾਹਾਰਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਯਤ੍ਰ ਯੋਨਿषੁ । ਤਾਸੁਤਾਸੁ ਤਦਾਹਾਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾ ਅਵਤਿष੍ਠਤਿ ॥ ੨,੧੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਸ੍ਰਾਦਧ ਰਾਹੀਂ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਗੋषੁ ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਸੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍ । ਤਥਾਨ੍ਨਂ ਨਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤੇ ॥ ੨,੧੦.

ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭੋਜਨ ਜਿਸ ਜੀਵ ਜਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੋਕ੍ਤਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਦਾ ਸਹ । ਏਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਦਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਨ੍ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯਤਃ ॥ ੨,੧੦.

ਪਿਤਰਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਭੋਗੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਦਾ ਸ੍ਰਾਦਧ ਖਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਸੁਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤਿਸੁਤਾਃ ਪਿਤਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਤਾਃ । ਪ੍ਰੀਣਯਾਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਪਿਤॄਞ੍ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ ॥ ੨,੧੦.

ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਰਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਗੁਰ੍ਵਿਣੀ ਗਰ੍ਭਮਪਿ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਯਥਾ । ਦੋਹਦੇਨ ਤਥਾ ਦੇਵਾਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਤॄਨ੍ਨृਣਾਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜਿਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪੈਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹृष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਮਨੋਜਵਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਕਰਕੇ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸਹ ਚਾਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗਾਃ । ਵਾਯੁਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਪੂਰ੍ਵਦਿਨੇਃ ਖਗ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਪਿਤਰਸ੍ਤੇषੁ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਹੇ ਪੰਛੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮੰਤ੍ਰਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਤੁ ਯਦ੍ਯੇਕਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ । ਉਦਰਸ੍ਥਃ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੨,੧੦.

ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਃ ਪृष੍ਠਤਃ ਪਿਣ੍ਡਭਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਯਮਃ ਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਮਾਲਯਾਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਯਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸਰ੍ਜਯਤਿ ਮਾਨੁष੍ਯੇ ਨਿਰਯਸ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਞ੍ਚ ਸ੍ਵਯਙ੍ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਯਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਿਨਾ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਪਾਯਸੇਨ ਤੁ ॥ ੨,੧੦.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਪਾਇਆਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਰਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਇਆਸਾ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੇਨਾਪਿ ਤੇ ਦृष੍ਟਾ ਆਗਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਲੋਕਾਦਮੁष੍ਮਾਦਾਗਤ੍ਯ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭੁਵਿ ਮਾਨਦ ॥ ੨,੧੦.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ?

ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਗਰੁਤ੍ਮਞ੍ਛृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਦृष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਸੀਤਯਾ । ਪਿਤਰੋ ਵਿਪ੍ਰਦੇਹੇ ਵੈ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਰੁੜ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵੈ ਰਾਮੋ ਵਨਮੁਪਾਗਮਤ੍ । ਤਤਃ ਪੁष੍ਕਰਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਰਾਮੋऽਯਾਤ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ॥ ੨,੧੦.

ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ।

ਤੀਰ੍ਥਂ ਚਾਪਿ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਾਂਸ੍ਤੁ ਸਃ । ਫਲਂ ਪਕ੍ਵਨ੍ਤੁ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਰਾਮੇ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਜਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸ੍ਨਾਤਪ੍ਰਿਯੋਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਨਮਪਾਲਯਤ੍ । ਨਭੋਮਧ੍ਯਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਕਾਲੇ ਕੁਤੁਪ ਆਗਤੇ ॥ ੨,੧੦.

ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਯਾਤਾ ऋਃषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਰਾਮੇਣ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ । ਤਾਨ੍ਮੁਨੀਨਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈਦੇਹੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਕਾ ॥ ੨,੧੦.

ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਜੇ ਆਏ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ,

ਰਾਮਾਜ੍ਞਯਾਨ੍ਨਮਾਦਾਯ ਪਰਿਵੇष੍ਟੁਮੁਪਾਗਤਾ । ਅਪਾਸਰ੍ਪਤ੍ਤਤੋ ਦੂਰੇ ਵਿਪ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ॥ ੨,੧੦.

ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਆਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਹੋਈ।

ਗੁਲ੍ਮੈਰਾਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਗੂਢਂ ਸਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਦਾ । ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਤਦਾ ਸੀਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਨਨ੍ਦਨਃ ॥ ੨,੧੦.

ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਇਕੱਲੀ ਹੈ।

ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਮਿਦਂ ਕਿਮਿਤਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਤ੍ਰਪਾਯਾਃ ਕਾਰਣੇਨ ਹਿ ॥ ੨,੧੦.

ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਮਹਿਲਾ, ਲਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।

ਕਿਂ ਵਾ ਨ ਭੋਜਯਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸੀ ਤਾਮਨ੍ਵੇषਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਨੇਵਮੇਵਂ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨਭੋਜਯਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਵਾਂ? ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਗਤੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਰਾਮੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ । ਕਥਂ ਤਲਾਸੁ ਲੀਨਾ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨੀਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਾਨ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਇਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ?"

ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸੀਤਾ ਸਾਧੋਮੁਖੀ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੀ ਚਾਸ਼੍ਰੁਸਂਘਾਤਂ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸ। ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੀਤਾ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਸੀਤੋਵਾਚ । ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਨਾਥ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਹ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੁਣੋ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਅਜੋਬਾ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।"

ਪਿਤਾ ਤਵ ਮਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਰਾਘਵਃ । ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਯੁਕ੍ਤੋਦ੍ਵੌ ਚਾਨ੍ਯੌ ਚ ਤਥਾਵਿਧੌ ॥ ੨,੧੦.

ਰਾਘਵ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੋ ਵੀ ਸਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪਿਤਰਞ੍ਚਾਹਮਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ । ਵਲ੍ਕਲਾਜਿਨਸਂਵੀਤਾ ਕਥਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੧੦.

ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹਟ ਗਈ। ਛਾਲਿਆਂ ਤੇ ਮਿਰਗ-ਚੰਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਸੁਆਮੀ?

ਭਵਾਮਿ ਰਿਪੁਵੀਰਘ੍ਨ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦੁਹਾਹृਤਮ੍ । ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਕਥਂ ਦੇਯਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਵਾ ਭੋਜਨਂ ਮਯਾ ॥ ੨,੧੦.

ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਜੋ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ?

ਦਾਸਾਨਾਮਪਿ ਯੇ ਦਾਸਾ ਨੋਪਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ । ਤृਣਪਾਤ੍ਰੇ ਕਥਂ ਤਸ੍ਮੈ ਅਨ੍ਨਂ ਦਾਤੁਂ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਰੁਯਾਮ੍ ॥ ੨,੧੦.

ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਦਾਸ ਵੀ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਮੈਂ ਘਾਹ ਦੇ ਪਤਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਸੀ?