ਕਲਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਪੀਡਾ ਪ੍ਰੇਤਸਮ੍ਭਵਾ । ਏਵਨ੍ਤੁ ਪੀਡਯਾ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰੇਤਜ੍ਞਾਨਂ ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍ ॥ ੨,੯.
ਪਤਨੀ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦੁੱਖ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਯਦਿ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਤਦਾ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨृਪ ਤ੍ਵਮਪ੍ਯੇਵਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੯.
ਜੇਕਰ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੋ।
ਮਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਨृਪੇऽਪ੍ਯਤ੍ਰਾਧਿਕਾਰੋऽਤ੍ਯਨੁਕਮ੍ਪਯਾ । ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ ਹਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਯੈਵਾਪ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਮਯਾ ॥ ੨,੯.
ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਕੋਈ ਰਾਜਪੁਤ ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮੇ ਤਦ੍ਧਨੇਨ ਵृषੋਤ੍ਸਵਮ੍ । ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਵਾऽਸ਼੍ਵਯੁਙ੍ਮਧ੍ਯੇऽਥਵਾ ਨृਪ ॥ ੨,੯.
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਉਤਸਵ ਕਰੋ, ਕਾਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਰੇਵਤੀਯੁਕ੍ਤਦਿਵਸੇ ਕृषੀष੍ਠਾ ਮੇ ਵृषੋਤ੍ਸਵਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸਮਾਹੂਯ ਵਹ੍ਨਿਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵਿਧਾਨਤਃ ॥ ੨,੯.
ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਉਤਸਵ ਕਰੋ; ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਃ षਡ੍ਭਿਰ੍ਨृਪ ਵਿਧਾਨਤਃ । ਬਹੂਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਥਾਸ੍ਤਦ੍ਰਤ੍ਨਾਪ੍ਤਧਨੇਨ ਵੈ । ਏਵਂ ਕृਤੇ ਮਹੀਪਾਲ ਮਮ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੨,੯.
ਛੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ, ਰਾਜਾ ਜੀ; ਉਸ ਮਣੀ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਧਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਤਥੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਮਣਿਂ ਰਾਜਾ ਤਤਃ ਖਗ ॥ ੨,੯.
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ', ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਖਗ।
ਕ੍ਰਿਯਾਧਿਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਯੋ ਧਨਗ੍ਰਾਹਕੋ ਭਵੇਤ੍ । ਕੁਰ੍ਵਤੋਸ੍ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਵਾਰ੍ਤਾਮੇਵਂ ਪ੍ਰੇਤਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋਃ ॥ ੨,੯.
ਕਰਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ।
ਝਣਤ੍ਕਾਰਸ੍ਤੁ ਘਣ੍ਟਾਨਾਂ ਭੇਰੀਣਾਂ ਭਾਙ੍ਕृਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਜਾਤਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਸੇਨਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਾ ਸਮਾਪਤਤ੍ ॥ ੨,੯.
ਫਿਰ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਠੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਜਸੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਮਾਗਤਮਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਚਾਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਗਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਨਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਰਾਜਾਪਿ ਪੁਰਮਾਗਮਤ੍ ॥ ੨,੯.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਈ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਪ੍ਰੇਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸਂਵ੍ਯਧਾਤ੍ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਵਿਧਾਨੇਨ ਤਨ੍ਮਣ੍ਯਾਪ੍ਤਧਨੇਨ ਚ ॥ ੨,੯.
ਕਾਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਤ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਮਣੀ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ।
ਪ੍ਰੇਤੋऽਪ੍ਯਯਂ ਸਪਦਿਲਬ੍ਧਸੁਵਰ੍ਣਦੇਹਃ ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤ ਆਗਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਭੂਪਮ੍ । ਦੇਵ ਤ੍ਵਦੀਯਮਹਿਮਾਯਮਿਤਿ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ ਸ ਯਾਤੋ ਦਿਵਂ ਗਰੁਡ ਭੂਪਤਿਨਾ ਕृਤਜ੍ਞਃ ॥ ੨,੯.
ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਕਰਮ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਕੇ, ਗਰੁੜਾ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਆਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾ ਭੂਪਤਿਨਾਪਿ ਸਃ । ਉਦ੍ਧृਤਃ ਪ੍ਰੇਤਭਾਵਾਦ੍ਵੈ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ ੨,੯.
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੦ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣ ਜਾਤੇ ਆਬ੍ਦਿਕੇ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਵਾ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਂ ਵਾਪ੍ਨੁਯੁਰ੍ਨਰਾਃ ॥ ੨,੧੦.
ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਵਿਭਿਨ੍ਨਾਹਾਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵੈ ਤृਪ੍ਤਿਦਂ ਕਥਮ੍ । ਯਦਪ੍ਯਨ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਹੂਯਤੇ ਯਦਿ ਵਾਨਲੇ ॥ ੨,੧੦.
ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਹੋਰ ਦੁਜਨ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਤ੍ਮਕੈਃ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਕਤ੍ਵਨ੍ਤੁ ਆਮਾਵਾਸ੍ਯਾਦਿषੁ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ? ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਲੋੜ ਅਮਾਵਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਨ੍ਤੁ ਤृਪ੍ਤਿਦਮ੍ । ਦੇਵੋ ਯਦਪਿ ਜਾਤੋऽਯਂ ਮਨੁष੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਯੋਗਤਃ ॥ ੨,੧੦.
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਭੇਟ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਦੇ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਮਮृਤਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤ੍ਵੇऽਪ੍ਯਨੁਯਾਤਿ ਚ । ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਯੇ ਭੋਗਰੂਪੇਣ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵੇ ਚ ਤृਣਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਉਸ ਲਈ, ਭੋਜਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਘਾਹ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਹਿ ਵਾਯੁਰੂਪੇਣ ਨਾਗਤ੍ਵੇऽਪ੍ਯਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇषੁ ਤਥਾਮਿषਮ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਸ੍ਰਾਦਧ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਏ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸ।
ਦਾਨਵਤ੍ਵੇ ਤਥਾ ਮਾਂਸਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵੇ ਰੁਧਿਰਂ ਤਥਾ । ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇऽਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿ ਬਾਲ੍ਯੇ ਭੋਗਰਸੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਕਥਂ ਕਵ੍ਯਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਚ ਜਨੈਰਿਹ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤृਲੋਕਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਪਕਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਗਦ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੧੦.
ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗ ਕਿਵੇਂ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਮृਤਾਨਾਮਪਿ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਯਦਿ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੀਪਸ੍ਯ ਤੈਲਂ ਸਂਵਰ੍ਧਯੇਚ੍ਛਿਖਾਮ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਜੇਕਰ ਸ੍ਰਾਦਧ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬੁਝੀ ਹੋਈ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਮृਤਾਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁषਾਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਜਨਿਤਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਗਾਹਨ੍ਤਃ ਕੇ ਕਥਂ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਸੁਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਯ ਆਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥ ੨,੧੦.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੁਤੇਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਾਮਾਣ੍ਯਂ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਾ ਤੁਃ ਬੋਧਿਤਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪੀਯੂषਤ੍ਵਾਦਿਰੂਪਤਾ ॥ ੨,੧੦.
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਤਾਰਕਸ਼, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਵੈ ਪ੍ਰਾਪਕਂ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਯੋਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਪਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੨,੧੦.
ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਭੋਗ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਚੇਤਨਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪਯਨ੍ਤਿ ਕਥਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ । ਸੁਪਰ੍ਣ ਨਾਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪਕਂ ਵਚ੍ਮਿ ਤੇऽਪਰਮ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਇਹਨਾਂ ਜੜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਭੋਗ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ? ਸੁਪਰਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਦਯਸ੍ਤੇषਾ ਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕਾਲੇ ਨ੍ਯਾਯਾਗਤਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਅਗਨਿਸਵਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਬਣੇ ਹਨ; ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਜੋ ਭੋਗ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰੈਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਰਞ੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੨,੧੦.
ਇਹ ਜੀਵ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਤਮਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਨਾਮ, ਗੋਤ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦਿੱਤਾ ਭੋਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਪਿ ਯੋਨਿਸ਼ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਰੁਪਤਿष੍ਠਤਿ । ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨਾਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਕੈਃ ॥ ੨,੧੦.
ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੌ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪਸਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਦਰ੍ਭੇ ਦਤ੍ਤਾਃ ਪਿਣ੍ਡਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੁ ਵੈ । ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ ॥ ੨,੧੦.
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਉਲਟ ਜਨੇਉ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ, ਪ੍ਰੇਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।