ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰਨ੍ਤਾਯਾ ਗੋਪ੍ਤਾ ਪਕ੍ਸ਼ੀਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਤਃ । ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਂ ਭੁਵਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਸ ਭੁਙ੍ਕੇ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਵਸੁਧਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।

ਨ ਪਾਪਕृਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਸੀਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ । ਨਾਸੀਚ੍ਚੌਰਭਯਂ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਭਯਮੇਵ ਹਿ ॥ ੨,੯.

ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਾਰਕਸ਼, ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਘਟੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਸੀ।

ਨਾਸੀਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਭਯਞ੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਨਪਦੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਰੇਮਿਰੇ ਚਾਸੀਤ੍ਤੇਜਸਾ ਭਾਸ੍ਕਰੋਪਮਃ ॥ ੨,੯.

ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਤ੍ਵੇਰ੍ऽਚਲਸਮਃ ਸਹਿष੍ਣੁਤ੍ਵੇ ਧਰਾਸਮਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਭੂਤਬਲਵਾਹਨਃ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਅਡੋਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਤੇ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਵਨਂ ਜਗਾਮ ਗਹਨਂ ਹਯਾਨਾਞ੍ਚ ਸ਼ਤੈਰ੍ਵृਤਃ । ਸਿਂਹਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਯੋਧਾਨਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਃ ਸ੍ਵਨੈਃ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ-ਗਰਜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਡੂੰਡੂਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ।

ਆਸੀਤ੍ਕਿਲਕਿਲਾਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਚ੍ਛਤੀ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ । ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੯.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਉਥੇ ਠਕ-ਠਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ; ਹਰ ਥਾਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਨਂ ਮृਗਜਿਘਾਂਸਯਾ । ਸ ਗਚ੍ਛਨ੍ਦਦृਸ਼ੇ ਧੀਮਾਨ੍ਨਨ੍ਦਨਪ੍ਰਤਿਮਂ ਵਨਮ੍ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ; ਰਸਤੇ 'ਚ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਇੱਕ ਨੰਦਨ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ।

ਬਿਲ੍ਵਾਰ੍ਕਖਦਿਰਾਕੀਰ੍ਣਂ ਕਪਿਤ੍ਥਧ੍ਵਜਸਂਯੁਤਮ੍ । ਵਿषਮੈਃ ਪਰ੍ਵਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਬਿਲਵ, ਅਰਕ ਤੇ ਖਦੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਪਿੱਥ ਤੇ ਧਵਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

ਨਿਰ੍ਜਲਂ ਨਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਞ੍ਚ ਬਹੁਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍ । ਮृਗਸਿਂਹੈਰ੍ਮਹਾਘੋਰੈਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਨੇਚਰੈਃ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੁੰਨ, ਕਈ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜਾਨਵਰ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲੀ ਵਾਸੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਤਦ੍ਵਨਂ ਮਨੁਜ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਸਭृਤ੍ਯਬਲਵਾਹਨਃ । ਲੀਲਯਾ ਲੋਡਯਾਮਾਸ ਸੂਦਯਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਮृਗਾਨ੍ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਲਿਆ।

ਮृਗਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਂ ਤਤੋ ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਭੂਮਿਪਃ । ਰਾਜਾ ਮृਗਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਤਮਨੁ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਵਨਮ੍ ॥ ੨,੯.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਪੇਟ ਵਿੱਧ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਏਕਾਕੀ ਵੈ ਹृਤਬਲਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪ੍ਰਿਪਾਸਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਵਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਹਚ੍ਚਾਰਣ੍ਯਮਾਸਦਤ੍ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲੀ ਥਾਂ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤृषਯਾ ਪਰਯਾਵਿष੍ਟੋऽਨ੍ਵਿष੍ਯਜ੍ਜਲਮਿਤਸ੍ਤਤਃ । ਸ ਦੂਰਾਤ੍ਪੂਰਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਂ ਹਂਸਸਾਰਸਨਾਦਿਤੈਃ ॥ ੨,੯.

ਤਿੱਖੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਹ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ; ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਚਕ੍ਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ।

ਸੂਚਿਤਂ ਸਰ ਆਗਤ੍ਯ ਸਾਸ਼੍ਵ ਏਵ ਵ੍ਯਗਾਹਤ । ਪਦ੍ਮਾਨਾਞ੍ਚ ਪਰਾਗੇਣ ਉਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਰਜੇਨ ਚ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਪੌਡੀ ਤੇ ਨੀਲੇ ਉਤਪਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲੱਗ ਗਈ।

ਸੁਗਨ੍ਧਮਮਲਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾਮ੍ਭੋ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਹ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼੍ਰਮਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਤਡਾਗਤਟਮਣ੍ਡਪਮ੍ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ, ਸਾਫ, ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੰਡਪ 'ਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਜਟਾਸ੍ਵਸ਼੍ਵਂ ਬਬਨ੍ਧ ਹ । ਸ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਰਮਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਖੇਟਕਾਨੁਪਧਾਯ ਚ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਨੇ ਵਟ ਰੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ; ਉਥੇ ਚੋਣੀ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਢਾਲ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਲੈਟ ਗਿਆ।

ਸੂष੍ਵਾਪ ਵਾਯੁਨਾ ਤਤ੍ਰ ਸੇਵ੍ਯਾਮਾਤਸ੍ਤਦਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸੁਪ੍ਤੇ ਨृਪੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤੋ ਵੈ ਪ੍ਰੇਤਵਾਹਨਃ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਉਥੇ ਹਲਕੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੁੱਤਾ; ਜਦ ਰਾਜਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਸੁੱਤਾ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਤ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।

ਕਸ਼੍ਚਿਦਤ੍ਰਾਜਗਾਮਾਥ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਤੇਨ ਚ । ਅਸ੍ਥਿਚਰ੍ਮਸ਼ਿਰਾਸ਼ੇषਸ਼ਰੀਰਃ ਪਰਿਵਿਭ੍ਰਮਨ੍ ॥ ੨,੯.

ਉਥੇ ਕੋਈ ਆਇਆ, ਸੌ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਸਿਰ ਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂਪੇਯਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਨ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਧृਤਿਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਤਮਪੂਰ੍ਵਂ ਨृਪੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਕਰੋਦਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਰਾਸਨੇ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਇਹ ਅਜੀਬ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁ ਤੇ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੋऽਪਿ ਚਿਰਂ ਭੂਪਂ ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਥਾਣੁਪਿਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਤਮਵਸ੍ਥਿਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕੁਤੂਹਲਃ ॥ ੨,੯.

ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਤਥਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੋਈ।

ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਞ੍ਚ ਕੋऽਸੀਤਿ ਕੁਤੋ ਵਾ ਵਿਕृਤਿਂ ਗਤਃ । ਪ੍ਰੇਤ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰੇਤਭਾਵੋ ਮਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਪਰਾਮ੍ ॥ ੨,੯.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੰਨਾ ਵਿਗੜਿਆ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਤ-ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।"

ਤ੍ਵਤ੍ਸਂਯੋਗਾਨ੍ਮਹਾਬਾਹੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਨ੍ਯਤਰੋ ਮਯਾ । ਬਭ੍ਰੁਵਾਹਨ ਉਵਾਚ । ਕਿਮੇਤਦ੍ਵਿਪਿਨੇ ਘੋਰੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਤਿਭਯਾਨਕੇ ॥ ੨,੯.

ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ। ਬਭਰੂਵਾਹਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰ ਹੀ ਡਰ ਹੈ?

ਦੋਧੂਯਮਾਨੇ ਵਾਤੇਨ ਵਾਤ੍ਯਾਰੂਪੇਣ ਕੋਣਪ । ਪਤਙ੍ਗਾ ਮਸ਼ਕਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਃ ਕਵਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਚ ॥ ੨,੯.

ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵੱਗਦੀ ਹੈ, ਲਾਸਾਂ ਉਡਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੀੜੇ, ਮੱਛਰ, ਛੋਟੇ ਜੰਤੂ, ਸਿਰ-ਵਿਗਣ ਲਾਸਾਂ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਸਿਰ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।

ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕੂਰ੍ਮਾਃ ਕृਕਲਾਸਾ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਾ ਭ੍ਰਮਰਾਹਯਃ । ਅਧੋਮੁਖੋਰ੍ਧ੍ਵਪਾਦਾਸ੍ਤੇ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਃ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ ੨,੯.

ਮੱਛੀਆਂ, ਕਛੂਏ, ਹੱਡੀਆਂ, ਬਿਛੂ, ਭੰਬੀਰ, ਤੇ ਘੋੜੇ—ਇਹ ਸਭ ਉਲਟੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਉੱਪਰ ਪੈਰ ਕਰਕੇ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਵਾਨ੍ਤਿ ਵਾਯਵੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯੁਦਗ੍ਨਯਃ । ਇਤਸ੍ਤਤੋ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਵ ਵਾਯੁਨਾ ਤृਣਸਨ੍ਤਤਿਃ ॥ ੨,੯.

ਕੜੀ ਹਵਾਵਾਂ ਵੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਪਦੀਆਂ; ਘਾਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।

ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾ ਜੀਵਾ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਲਭਵ੍ਰਜਾਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਬਹੁਧਾ ਰਾਵਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ ੨,੯.

ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਤੇ ਟिड਼ੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਾਫ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।

ਦृष੍ਟ੍ਵੇਦਂ ਵਿਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਪਤੇ ਹृਦਯਂਮਮ । ਪ੍ਰਤੇ ਉਵਾਚ । ਯੇषਾਂ ਨੈਵਾਗ੍ਨਿਸਂਸ੍ਕਾਰੋ ਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੨,੯.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੰਬਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ—

षਟ੍ਪਿਣ੍ਡਾ ਦਸ਼ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਨ ਹਿ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਿਨੋ ਯੇ ਚ ਸੁਰਾਪਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਹਾਰਿਣਃ ॥ ੨,੯.

ਛੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਦਸ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰਸਮ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਿਆ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ, ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ—

ਮृਤਾ ਦੁਰ੍ਮਰਣਾਦ੍ਯੇ ਚ ਯੇ ਚਾਸੂਯਾਪਰਾ ਜਨਾਃ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਹੀਨਾ ਯੇ ਅਗਮ੍ਯਾਗਮਨੇ ਰਤਾਃ ॥ ੨,੯.

ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਮਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—