ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਤਕਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤੋ ਲੇਖਕੋ ਨਾਮਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ । ਆਸੀਨ੍ਨਰਕਭੋਗਾਨ੍ਤੇ ਨਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਿਦਂ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੨,੭.

ਇਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਿੱਚ 'ਲੇਖਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਰਕ ਦੇ ਭੋਗ ਮੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤਾਦृਸ਼੍ਯ ਆਖ੍ਯਾਤਾ ਯਥੈਤਾ ਭਵਤਾ ਦਸ਼ਾਃ । ਵਦਨ੍ਤ੍ਵਾਚਾਰਮਾਤ੍ਰਂ ਮੇ ਪ੍ਰੇਤਾ ਆਹਾਰਮਪ੍ਯੁਤ ॥ ੨,੭.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤੇ ਹਾਲਤ ਦੱਸੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰੇਤੋ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵੀ ਦੱਸੋ।

ਪ੍ਰੇਤਾ ਊਚੁਃ । ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਰਣਂ ਲਜ੍ਜਾ ਧਰ੍ਮੋ ਦਮਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਧृਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਨੈਵ ਯਤ੍ਰ ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਵਸਾਮਹੇ ॥ ੨,੭.

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ, ਲਜਾ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ, ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਤਸ੍ਯ ਪੀਡਾਂ ਵਪਂ ਕੁਰ੍ਮੋ ਨੈਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ਤਦਙ੍ਗਾਤ੍ਤੁ ਮਾਂਸਞ੍ਚ ਰੁਧਿਰਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੨,੭.

ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਹੋਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਰਪਣ; ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

ਜਕ੍ਸ਼ਾਮਸ਼੍ਚ ਪਿਬਾਮਸ਼੍ਚ ਉਕ੍ਤ ਆਚਾਰ ਏष ਨਃ । ਸ਼ृਣੁ ਚਾਹਾਰਮਸ੍ਮਾਕਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ॥ ੨,੭.

ਅਸੀਂ ਇੰਝ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਚਲਣ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਖਾਣਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰੂਮੋਜ੍ਞਾਤਂ ਤ੍ਵਯਾਨਘ । ਵਮਨਂ ਵਿਡੂ ਦੂषਿਕਾ ਚ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰੁਣੀ ਤਥਾ ॥ ੨,੭.

ਤੂੰ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ: ਉਲਟੀ, ਗੰਦਾ, ਮਲ, ਕਫ਼, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਤੇ ਅੰਸੂ ਵੀ।

ਏਤਦ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਞ੍ਚ ਪਾਨਞ੍ਚ ਮਾ ਪृਚ੍ਛਾਤਃ ਪਰਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਲਜ੍ਜਾ ਨੋ ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨਾਹਾਰਂ ਵਦਤਾਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ ॥ ੨,੭.

ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਖਾਣਾ ਤੇ ਪੀਣਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਨਾ ਪੁੱਛ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਮਾਲਕ, ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅਜ੍ਞਾਨਾਸ੍ਤਾਮਸਾ ਮਨ੍ਦਾ ਕਾਨ੍ਦਿਸ਼ੀਕਾ ਵਯਂ ਵਿਭੋ । ਅਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜਨ੍ਮਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤੁ ਪੌਰ੍ਵਿਕੀ ॥ ੨,੭.

ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨ, ਆਲਸੀ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਡੀ ਪਿਛਲੀ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਨੀਤਤ੍ਵਾਵਿਨੀਤਤ੍ਵੇ ਜਾਨੀਮੋ ਨੈਵ ਨਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਵਦਤ੍ਸੁ ਪ੍ਰੇਤੇषੁ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜੇ ॥ ੨,੭.

ਅਸੀਂ ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਅਨਮਰਤਾ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਇੰਝ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ,

ਅਦਰ੍ਸ਼ਯਮਹਂ ਰੂਪਂ ਤਦਾ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯੇਦਮੇਵ ਵੈ । ਸ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਹृਦ੍ਗਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਪੁਰਃ ॥ ੨,੭.

ਮੈਂ ਉਹ ਰੂਪ ਤਾਰਕਸ਼ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ; ਤੇ ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ।

ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਕ੍ਸ਼ੀਸ਼ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਮਾਮ੍ । ਤੇऽਪਿ ਤੇਪੁਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੇਤਾ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ ॥ ੨,੭.

ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰੇਤ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ।

ਪ੍ਰਣਯੇਨ ਸ੍ਖਲਦ੍ਵਾਚਃ ਖਗ ਨੋਚੁਃ ਕਿਮਪ੍ਯੁਤ । ਰਜਸਾ ਗੋਰਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਤਮਸਾ ਮੂਢਚੇਤਸਾਮ੍ । ਕृਪਯਾ ਯਃ ਸਮੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕੁਰੁषੇ ਵੈ ਨਮੋऽਸ੍ਤ ਤੇ ॥ ੨,੭.

ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਹੌਲੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਰਜ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੌ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਪ੍ਰਭੂ ਤਪ੍ਰਭੈਸ਼੍ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਂਬਰਚਾਰਿਯੁਕ੍ਤੈਃ । ਤਦਾ ਮਦਿਚ੍ਛਾਪ੍ਰਭਵੈਰ੍ਵਿਮਾਨੈਃ षਡ੍ਭਿਃ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਚੇ ਗਿਰਿਃ ਸਃ ॥ ੨,੭.

ਜਦੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੰਝ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਪਹਾੜ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਛੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਿਆ।

ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਮਾਨੇਨ ਮਦੀਯਲੋਕਂ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਰਸੋऽਪ੍ਯਥ ਪਞ੍ਚਮਿਸ੍ਤੈਃ । ਪ੍ਰੇਤਾ ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਗਣ੍ਯਪੁਣ੍ਯਂ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਸਂਸਰ੍ਗਵਸ਼ਾਤ੍ਸੁਪਰ੍ਣਮ੍ ॥ ੨,੭.

ਇੰਝ, ਵਿਸ਼ਵ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਅਣਗਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਸੁਪਰਨ।

ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਸਂਗਵਸ਼ੇਨ ਨਾਕਮਵਨ੍ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸਨ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਵਿਭਵੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਗਣੇ ਮੇऽਭਵਤ੍ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਕਲਂ ਮਯਾ ਨਿਗਾਦਿਤਂ ਯਸ਼੍ਚੈਤਦੁਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯੇਦ੍ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨ ਸੋऽਪਿ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੭.

ਸੰਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੇਤ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਗਏ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਗਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੮ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕਸ੍ਯਾਧਿਕਾਰੋऽਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵ ਏਵੌਰ੍ਧ੍ਵਦੇਹਿਕੇ । ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕਤਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਦੈਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਮੇ ॥ ੨,੮.

ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ 8 ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਉਰਧਵ ਦੇਹੀਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ? ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੌਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰੋ ਵਾ ਤਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਭ੍ਰਾਤृਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਸਪਿਣ੍ਡਸਨ੍ਤਤਿਰ੍ਵਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਹਾਃ ਖਗ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ॥ ੨,੮.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਪਰਪੌਤ, ਭਰਾ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਪੰਛੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।

ਤੇषਾਮਭਾਵੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਮਾਨੋਦਕਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਕੁਲਦ੍ਵਯੇऽਪਿ ਚੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਖਗ ॥ ੨,੮.

ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਿਵਾਜ ਸਭ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਗ।

ਇਚ੍ਛਯੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਕਾਰਯੇਦਵਨੀਪਤਿਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮਧ੍ਯਮਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚੈਵੋਤ੍ਤਰਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੨,੮.

ਜੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀਆਂ, ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਆਖਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਨੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨਤਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੇ ॥ ੨,੮.

ਹਰ ਸਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਨਾਸਤ੍ਯਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਵਸੁਮਾਰੁਤਾਨ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤृ ਗਣਾਨ੍ਵਯਾਂਸਿ ਮਨੁਜਾਨ੍ਪਸ਼ੂਨ੍ ॥ ੨,੮.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਵਸੁ, ਮਾਰੁਤ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਵੰਸ਼, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਾਨਵਰ—

ਸਰੀਸृਪਾਨ੍ਮਾਤृਗਣਾਨ੍ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਭੂਤਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰੀਣਯਤ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ ॥ ੨,੮.

ਸੱਪ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਭੂਤ ਜਿਹੇ ਜੀਵ—ਭਾਵ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤੇ ਤृਪ੍ਤਾਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤ੍ਯੇਨਂ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨੈਸ੍ਤਥਾ । ਅਧਿਕਾਰਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭੇਦਃ ਸਮਾਸਾਤ੍ਤੇ ਨਿਰੂਪਿਤਃ ॥ ੨,੮.

ਜਦ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰ, ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਉਕ੍ਤੇष੍ਵੇਕੋऽਪਿ ਚੇਨ੍ਨ ਸ੍ਯਾਦਧਿਕਾਰੀ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਤਦਾ ਵਿष੍ਣੋ ਪੁਰੁषੇਣ ਵਿਜਾਨਤਾ ॥ ੨,੮.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸੁੱਰਸ਼੍ਰੇਠ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਕਰੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ?

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਧਿਕਾਰੋ ਯਦਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਦਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਜੀਵਿਤੇ ਸਤਿ ਜੀਵਾਯ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂਸ੍ਵਯਂ ਨਰਃ ॥ ੨,੮.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਜਿੰਨਾ ਜੀਵਨ ਰਹੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪ ਜੀਵਿਆਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕृਤੋਪਵਾਸਃ ਸੁਸ੍ਨਾਤਃ ਕृष੍ਣਾਸਙ੍ਗਃ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਕਰ੍ਤਾਰਮਥ ਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਯਜੇਤ੍ ॥ ੨,੮.

ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਕਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਤੇ ਭੋਗਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ।

ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ਼੍ਚ ਸਤਿਲਾਸ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜਲਧੇਨਵਃ । ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਧੇਤਿ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੨,੮.

ਠੀਕ ਦਾਨ, ਤਿਲ ਤੇ ਤਿੰਨ ਜਲ-ਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ 'ਸਵਧਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰੇ।

ਅਗ੍ਨਯੇ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨਾਯ ਸ੍ਵਧਾ ਨਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮਰਨ੍ । ਸੋਮਾਯਤ੍ਵਾ ਪਿਤृਮਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਨਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ ੨,੮.

ਅੱਗ, ਕਵ੍ਯਵਾਹਨ ਨੂੰ 'ਸਵਧਾ ਨਮ:' ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ 'ਸਵਧਾ ਨਮ:' ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤृਤੀਯਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯੁਤਾਮ੍ । ਯਮਾਯਾਙ੍ਗਿਰਸੇ ਚਾਥ ਸ੍ਵਧਾ ਨਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ ੨,੮.

ਤੀਜੀ ਭੇਟ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵੇ। ਯਮ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ 'ਸਵਧਾ ਨਮ:' ਕਹਿ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰੇ।