ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿषਯਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤੇਨ ਰਾਜਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਵੀਰਸੇਨਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਤਃ ॥ ੨,੬.

ਦਿਵਿਆਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੀਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਾਜਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ।

ਵੀਰਪਞ੍ਚਾਨਨਾਖ੍ਯਾਤਞ੍ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗੈਕਸਾਧਕਮ੍ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੋ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਪਰਿਚਾਰਕਾਃ ॥ ੨,੬.

ਜੋ ਵਿਰ ਪੰਜਾਨਨ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤਿ, ਜੋ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—

ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਭਵਨ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਗੋਪੁਚ੍ਛੋਦਕਸ਼ੀਕਰੈਃ । ਸੁਰੂਪਾਃ ਪੁष੍ਟਵਪੁषਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਦੂਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੬.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋ-ਪੂੰਛ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿਟੇ ਨਾਲ ਛੂਹੇ, ਉਹ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।

ਤਤੋ ਦੂਰਤਰਾ ਯੇ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਲਿਨਾ ਜਨਾਃ । ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਮਲਿਨਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕृਸ਼ਾ ਵਿਗਤਵਾਸਸਃ ॥ ੨,੬.

ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਦੀ, ਅਣਸੁਖੀ, ਰੁੱਖੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਨੰਗੀ ਹੈ—

ਵृषਯਜ੍ਞਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਯੇ ਚਾਸੂਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ । ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਿਤਂ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੬.

ਜੋ ਵੱਛਾ-ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮੇ ਯਤ੍ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਗਚ੍ਛ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ ॥ ੨,੬.

ਇਹ ਧਰਮਕ ਤੇ ਅਜੋਬੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ । ਗृਹਂ ਜਗਾਮ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਪ੍ਰਾਪਿਤੋ ਰਾਜਸੇਵਕੈਃ ॥ ੨,੬.

ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਵਰਿष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਸਮਾਚਰ ਵਿਧਾਨੇਨ ਯਦਿ ਭੀਤੋ ਯਮਾਦਪਿ ॥ ੨,੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ, ਭਾਵੇਂ ਯਮ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਵੇ।

ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਸਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਾਧਨਂ ਨਦਿਵਃ ਪਰਮ੍ । ਮਯਾ ਧਰ੍ਮਰਹਸ੍ਯਂ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ ॥ ੨,੬.

ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜ਼ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।

ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਵਤੀ ਨਾਰੀ ਭਰ੍ਤੁਰਗ੍ਰੇ ਮृਤਾ ਯਦਿ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਗਾਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪਯਸ੍ਵਿਃ ਨੀਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾ ਕਰੇ, ਬਲਕਿ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਰਾਜਾ ਮਧੁਪੁਰੀਂ ਗਤਃ । ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਮਹਂ ਖਗ ॥ ੨,੬.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਧੁਪੁਰੀ ਗਿਆ ਤੇ ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਖਗ।

ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯਮਮਨ੍ਯਤ । ਕਾਲੇਨ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨੀਤੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨੁਗੈਃ ॥ ੨,੬.

ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸ ਕਾਲਨਗਰਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਦੂਰਤਰਂ ਪਥਿ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਪੁਰਂ ਕੁਤ੍ਰੇਤ੍ਯੇਵਂ ਦੂਤਾਨਪृਚ੍ਛਤ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਦੂਰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'

ਪਾਪਿਨੋ ਯਤ੍ਰ ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਾਮ੍ਯੈ ਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ । ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਵਿਚੇਤਨਃ ॥ ੨,੬.

'ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਪ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ—'

ਗਤਂ ਪਾਪਪੁਰਂ ਤਤ੍ਤੁ ਨ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਭਵਾਦृਸ਼ੈਃ । ਅਗ੍ਰੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਮੂਚੁਸ੍ਤੇ ਪਰਮਾਦਰਾਤ੍ ॥ ੨,੬.

'ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਤੇਰਾ ਵਰਗਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ।' ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਧਰਮ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।

ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਂਯੁਤਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾ ਮਾਸ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੬.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਾ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਣ੍ਡਵਦ੍ਰਾਜਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਬਹੁਧਾ ਦੇਵਂ ਹਰ੍षਪੁਰਿਤਮਾਨਸਃ ॥ ੨,੬.

ਰਾਜਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਧਰ੍ਮਰਾਜੋऽਪਿ ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯੇਦਮੁਵਾਚ ਹ । ਨੀਯਤਾਂ ਦੇਵਲੋਕਾਯ ਯਤ੍ਰ ਭੋਗਾਃ ਸੁਪੁष੍ਕਲਾਃ ॥ ੨,੬.

ਧਰਮ-ਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਖ-ਸਮਰਿੱਥੀ ਬਹੁਤ ਹੈ।'

ਤਦ੍ਵੀਰਵਾਹਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਸਮਵਰ੍ਤਿਨਮ੍ । ਨ ਜਾਨੇ ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਯਸਿ ਮਾਂ ਵਿਭੋ ॥ ੨,੬.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'

ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ । ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦਾਨਂ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਵਿਸ੍ਤਰਾਃ । ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਾਤ੍ਕਿਲ ॥ ੨,੬.

ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ—ਦਾਨ, ਯਜ, ਤੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਵੱਛਾ ਛੱਡਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਹੋਏ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋऽਪਿ ਨृਪਤੇ ਯਦਿ ਸਮ੍ਯਗੁਪਾਸਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਜਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸ ਯਾਤਿ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਮਹਾਰਾਜ, ਜੇਕਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਵੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾਭ੍ਰਾਤਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮਾਯਯੌ । ਵੀਰਬਾਹੁਰ੍ਦਿਵਂ ਗਤ੍ਵਾ ਦੇਵੈਃ ਸਹ ਮੁਮੋਦ ਹ ॥ ੨,੬.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਭਰਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਵੀਰਬਾਹੁ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਮਯਾ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ ਵृषਯਜ੍ਞਃ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਹਾਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੬.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੰਛੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਛਾ-ਯਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੭ ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮੇ ਮਹਾਦਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਫਲਂ ਹਰੇ । ਪੁਨਰਨ੍ਯਾਂ ਕਥਾਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਮਹਿਮਾਦ੍ਭੁਤਃ ॥ ੨,੭.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ, ਮੈਂ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਲਈ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਅਚੰਭੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਅਹਂ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਸਂਵਾਦਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਕਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰੇਤੈਸ੍ਤਦ੍ਰੂਪਜ੍ਞਾਪਨਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੭.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਸੰਵਾਦ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਸੰਤਪਤਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਪਸਾਦਗ੍ਧਕਿਲ੍ਬਿषਃ । ਸਂਸਾਰਾਸਾਰਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਰਣ੍ਯष੍ਵੇਵ ਚਚਾਰ ਹ ॥ ੨,੭.

ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਤਪਤਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਸਮਝੀ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਵੈਖਾਨਸਮੁਨਿਵ੍ਰਾਤੈਃ ਪ੍ਰਾਣਿਪਾਤਕृਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ੍ਮਾਟਤਿਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੨,੭.

ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਤਪਰ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਕृष੍ਟੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਬਹਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧਕਃ । ਸਂਸ੍ਕਾਰਮਾਤ੍ਰਗਮਨੋ ਮਾਰ੍ਗਭ੍ਰष੍ਟੋ ਬਭੂਵ ਹ ॥ ੨,੭.

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕੰਮ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।

ਚਲਨ੍ਨੇਵਂ ਸ੍ਨਾਨਕਾਲੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇऽਥਾਭਿਲਾषੁਕਃ । ਜਲਸ੍ਯੋਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ੍ਯਭੀਲਯਤ੍ ॥ ੨,੭.

ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।