ਭਕ੍ਤਿਯੋਗੇਨ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦਜਃ । ਤਤਃ ਕृਤਾਰ੍ਥੋ ਭਵਤਿ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਿਃ ਸ੍ਪृਹਃ ॥ ੨,੬.
ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਜਨਮਾ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਥਾਂ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੋऽਹਙ੍ਕਾਰਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਕਲੇਵਰੇ । ਚਰੇਦਸਂਗੋ ਲੋਕੇषੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪ੍ਰਾਯੇषੁ ਨਿਰ੍ਮਮਃ ॥ ੨,੬.
ਇਸ ਲਈ, ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਰਹਿਣ ਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਨਿਸਵਾਰਥ ਜੀਵੇ।
ਕ੍ਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨਿਯਤਂ ਧੈਰ੍ਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲੇ ਕ੍ਵ ਸਤ੍ਯਤਾ । ਕ੍ਵ ਨਿਤ੍ਯਤਾ ਸ਼ਰਨ੍ਮੇਘੇ ਕ੍ਵ ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਕਲੇਵਰੇ ॥ ੨,੬.
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਪੱਕਾ ਹੌਸਲਾ? ਇਲੂਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਸੱਚਾਈ? ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ? ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਸੱਚ?
ਅਵਿਦ੍ਯਾਕਰ੍ਮਜਨਿਤਂ ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਂ ਚਰਾ ਚਰਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਚਾਰਵਸ਼ੀ ਯੋਗੀ ਤਤਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ ੨,੬.
ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਚਰਨ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਜੋਗੀ ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਧਵੋ ਦੀਨਵਤ੍ਸਲਾਃ । ਸੋऽਹਂ ਤਦੁਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਤਥੈਵਾਚਰਮਨ੍ਵਹਮ੍ ॥ ੨,੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਦਿਲ, ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ 'ਤੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋऽਚਿਰੇਣਾਤ੍ਮਨੀਦਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਹਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਯਂ ਸਦਾਨਨ੍ਦਂ ਸ਼ਰਚ੍ਛੀਤਾਂਸ਼ੁਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ ॥ ੨,੬.
ਫਿਰ, ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਦੇਖਿਆ: ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਰਦ ਪਤਝੜ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ।
ਨਿषਿਚ੍ਯ ਸੁਖਸਨ੍ਦੋਹੈਰ੍ਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾਧਿਕਸਸ੍ਪृਹਮ੍ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਂ ਮਹਤੇਜੋ ਯਥਾ ਸੌਦਾਮਿਨੀ ਦਿਵਿ ॥ ੨,੬.
ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਚਮਕ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਅਚਾਨਕ ਲੁਕ ਗਈ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਦੇਵ ਮਨਸਿ ਭਾਵਯਨ੍ਨਹਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਕਾਲੇ ਕਲੇਵਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਵਾਨ੍ ਹਰਿਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ ੨,੬.
ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਜੋਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ; ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯੇਚ੍ਛਯਾ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੇऽਭਵਜ੍ਜਨਿਃ । ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਦ੍ਭਗਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਨਿਃ ਸ੍ਪृਹਃ ॥ ੨,੬.
ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰਹੀ।
ਆਪੀਡਯਨ੍ਮੁਹੁਰ੍ਵੋਣਾਂ ਗਾਯਮਾਨਸ਼੍ਚਰਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੇ ਸ੍ਵਾਨੁਭਵਂ ਯਯੌ ਯਾਦृਚ੍ਛਿਕੋ ਮੁਨਿਃ ॥ ੨,੬.
ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਂਠ ਸੱਟ ਕੇ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਮਾਪਿ ਪਰਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸਨ੍ਤੋषਸ਼੍ਚ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ਅਤਸ੍ਤੇ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੬.
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਸੱਲੀ ਆਈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ—
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਮਨੋ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮੇष੍ਯਤਿ । ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਜਨਿਤਂ ਪਾਤਕਂ ਸਾਧੁਸਂਗਮੇ ॥ ੨,੬.
ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਪਾਪ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਜਲਾਨਾਂ ਸ਼ਰਦੋ ਯਥਾ । ਵੈਸ਼੍ਯ ਉਵਾਚ । ਪੀਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਾਕ੍ਯਪੀਯੂषਂ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਾਗਮਤ੍ ॥ ੨,੬.
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਪਾਣੀ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਗਈ।'
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਮੇऽਧ੍ਯ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ऋਪਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ ੨,੬.
ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—
ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ । ਹਿਤਾਯ ਤਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਫਲਮਿਚ੍ਛਤਃ । ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸੁਕृਤਂ ਭੂਰਿਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਵਿਨਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੬.
ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਜੋ ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਵੱਛ ਦੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ—
ਮਨ੍ਯੇऽਕਿਞ੍ਚਤ੍ਕਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨੀਹਾਰਸਲਿਲਂ ਯਥਾ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਸਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਾਧਨਂ ਨ ਮਹੀਤਲੇ ॥ ੨,੬.
ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਿਕੰਮੇ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਤੇ ਪਾਣੀ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਛ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ।
ਅਨਾਯਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗਤਿਂ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਕृਤੋ ਯੇਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਯਾਜਕਃ ॥ ੨,੬.
ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਆਪਣਾ ਲਕੜ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਛ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਉਭੌ ਸਮੌ ਮਯਾ ਦृष੍ਟੌ ਦਿਵ੍ਯੌ ਤੌ ਸ਼ਕ੍ਰਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਵਿਧਾਯ ਚ ॥ ੨,੬.
ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾ ਕੇ ਵੱਛ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰ।
ਤਤੋ ਯਾਹਿ ਗृਹਂ ਸਾਧੋ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍ । ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦੁਵਾਚ । ਤਤਃ ਸ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰੇ ਵਰੇ ॥ ੨,੬.
ਫਿਰ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।
ਵਰਾਹਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਯਜ੍ਞਪੂਰਕਃ । ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯੁਦ੍ਕਮृषਿਸਤ੍ਤਮੈਃ ॥ ੨,੬.
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਰਿਵਾਜ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ।
ਗਤਾਨਿ ਬਹੁਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਤੋ ਲੋਮਸ਼ਸਂਗਤਿਃ । ਤਤੋऽਧਿਕਤਰਂ ਜਾਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨੀਲਵਿਵਾਹਜਮ੍ ॥ ੨,੬.
ਉਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਲੋਮਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੀਲਾ ਵਿਵਾਹ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲੀ।
ਸਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿषਯਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤੇਨ ਰਾਜਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਵੀਰਸੇਨਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਤਃ ॥ ੨,੬.
ਦਿਵਿਆਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੀਰਸੇਨਾ ਦੇ ਰਾਜਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ।
ਵੀਰਪਞ੍ਚਾਨਨਾਖ੍ਯਾਤਞ੍ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗੈਕਸਾਧਕਮ੍ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੋ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਪਰਿਚਾਰਕਾਃ ॥ ੨,੬.
ਜੋ ਵਿਰ ਪੰਜਾਨਨ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤਿ, ਜੋ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਭਵਨ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਗੋਪੁਚ੍ਛੋਦਕਸ਼ੀਕਰੈਃ । ਸੁਰੂਪਾਃ ਪੁष੍ਟਵਪੁषਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਦੂਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੨,੬.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋ-ਪੂੰਛ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿਟੇ ਨਾਲ ਛੂਹੇ, ਉਹ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਤਤੋ ਦੂਰਤਰਾ ਯੇ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਲਿਨਾ ਜਨਾਃ । ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਮਲਿਨਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾਃ ਕृਸ਼ਾ ਵਿਗਤਵਾਸਸਃ ॥ ੨,੬.
ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਦੀ, ਅਣਸੁਖੀ, ਰੁੱਖੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਨੰਗੀ ਹੈ—
ਵृषਯਜ੍ਞਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਯੇ ਚਾਸੂਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ । ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦਿਤਂ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਃ ॥ ੨,੬.
ਜੋ ਵੱਛਾ-ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮੇ ਯਤ੍ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਗਚ੍ਛ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ ॥ ੨,੬.
ਇਹ ਧਰਮਕ ਤੇ ਅਜੋਬੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ । ਗृਹਂ ਜਗਾਮ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਪ੍ਰਾਪਿਤੋ ਰਾਜਸੇਵਕੈਃ ॥ ੨,੬.
ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਵਰਿष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਸਮਾਚਰ ਵਿਧਾਨੇਨ ਯਦਿ ਭੀਤੋ ਯਮਾਦਪਿ ॥ ੨,੬.
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ, ਭਾਵੇਂ ਯਮ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਸਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਾਧਨਂ ਨਦਿਵਃ ਪਰਮ੍ । ਮਯਾ ਧਰ੍ਮਰਹਸ੍ਯਂ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ ॥ ੨,੬.
ਵੱਛਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਰਾਜ਼ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।