ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਤ੍ਰਦਾਨਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਮਾਤਿਥੇਯਾਗ੍ਨਿਸੇਵਕਃ । ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚਕ੍ਰੇ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਤ੍ਯਮੇਧਯਾ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਦੇਣ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਵਫਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਕੰਮ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।

ਸ੍ਮਾਰ੍ਤੇਨ ਲੋਕਾਨਜਯਚ੍ਛ੍ਰੌਤੇਨ ਤ ਹਵਿਰ੍ਭੁਜਃ । ਕਦਾਚਿਦ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ਸਾਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ ॥ ੨,੬.

ਸਮਝ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਾਏ, ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਦਾ ਫਲ ਲਿਆ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਯਾਵਦਾਯਾਤਿ ਸਦਨਂ ਦृष੍ਟਵਾਂਲ੍ਲੋਮਸ਼ਂ ਪਥਿ । ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਲੋਮਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪੈਰਾਂ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਿਨਯੋਪੇਤਂ ਕਰੁਣਾਵਾਰਿਵਾਰਿਧਿਃ । ऋषਿਰੁਵਾਚ । ਕੁਤ ਆਗਮ੍ਯਤੇ ਸਾਧੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਬਨ੍ਧੁਭਿਰ੍ਯੁਤਃ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਮਹਾਂਤ, ਜੋ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਸੱਜਣ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਧਰ੍ਮਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਮਾਨਸਂ ਮਮ । ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰ ਉਵਾਚ । ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਘਰ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਘਲ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵੰਭਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਢਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਮੌਤ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੈ—'

ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਿਸ਼੍ਰਾਣ੍ਯ ਵਿਪੁਲਂ ਵਸੁ ॥ ੨,੬.

'ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਤੀਰਥ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।'

ਯਾਵਦ੍ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਭਵਾਨ੍ ਦृष੍ਟਿਪਥਂ ਗਤਃ । ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਭੂਰੀਣਿ ਵਰ੍षੈऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਾਰਤੇ ਸ਼ੁਭੇ ॥ ੨,੬.

'ਜਦ ਮੈਂ ਘਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।' ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ।'

ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯੁਪਚੀਰ੍ਣਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮੇ ਵਦ । ਵੈਸ਼੍ਯ ਉਵਾਚ । ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਸੂਰ੍ਯ ਤਨਯਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥ ੨,੬.

'ਤੂੰ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।' ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਗੰਗਾ, ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ—'

ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧੈਰਯਜਦ੍ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਤੀਰ੍ਥਰਾਜਸ੍ਤਤਃ ਕਾਸ਼ੀ ਮਹਾਦੇਵੋ ਦਯਾਨਿਧਿਃ ॥ ੨,੬.

'ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਕਾਸੀ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਹਾਦੇਵ।'

ਮृਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਕਰ੍ਣੇ ਜਪਤਿ ਤਾਰਕਮ੍ । ਪੁਲਹਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਫਲ੍ਗੁਤੀਰ੍ਥਞ੍ਚ ਗਣ੍ਡਕੀ ॥ ੨,੬.

'ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਤਾਰਕ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਲਹਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਫਲਗੂ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗੰਡਕੀ।'

ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਨੈਮਿषਞ੍ਚ ਸ਼ਿਵਤੀਰ੍ਥਮਨਨ੍ਤਕਮ੍ । ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਕਨਾਗੇਸ਼ਮਯੋਧ੍ਯਾਬਿਨ੍ਦੁਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ॥ ੨,੬.

'ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ, ਨੈਮਿਸ਼, ਅੰਤਹੀਣ ਸ਼ਿਵ ਤੀਰਥ, ਗੋਪ੍ਰਤਾਰ, ਨਾਗੇਸ਼, ਅਯੋਧਿਆ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਥਾਂ।'

ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਵਾਯੁਕੌਬੇਰਂ ਕੌਮਾਰਂ ਭੂਰੁਹਾਂ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੬.

'ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ, ਕੰਵਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧਾ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ, ਕੁਮਾਰ ਤੇ ਫਿਰ ਭੂਰੁਹਾ ਦੇ ਤੀਰਥ।'

ਸੌਕਰਂ ਮਥੁਰਾ ਯਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਤੋ ਹਰਿਃ । ਪੁष੍ਕਰਂ ਸਤ੍ਯਤੀਰ੍ਥਞ੍ਚ ਜ੍ਵਾਲਤੀਰ੍ਥਂ ਦਿਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ ੨,੬.

'ਸੌਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਹਰੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ, ਸਤ੍ਯਤੀਰਥ, ਜ੍ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦਿਨੇਸ਼ਵਰ।'

ਇਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਚੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਤਾਪੀ ਪਯੋष੍ਣੀ ਨਿਰ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾ ਮਲਯਃ ਕृष੍ਣਵੇਣਿਕਾ ॥ ੨,੬.

'ਇੰਦਰ ਤੀਰਥ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ; ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ, ਮਲਯ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਿਕਾ।'

ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਣ੍ਡਕਞ੍ਚ ਤਾਮ੍ਰਚੂਡਂ ਸਦੋਦਕਮ੍ । ਦ੍ਯਾਵਾਭੂਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਃ ਪਰ੍ਵਤੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ ੨,੬.

'ਗੋਦਾਵਰੀ, ਦੰਡਕ, ਤਾਮ੍ਰਚੂੜ ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਦਿਆਵ-ਭੂਮੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਤੇ ਪਰਵਤੇਸ਼ਵਰ।'

ਅਸਂਖ੍ਯਲਿਙ੍ਗਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਮੁਨੇ । ਵੇਙ੍ਕਟਾਦ੍ਰੌ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼੍ਰੀਰਙ੍ਗਾਖ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਹਰਿਃ ॥ ੨,੬.

'ਮੁਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲਿੰਗ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਹਨ; ਵੈਂਕਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗ ਹੈ।'

ਵੇਙ੍ਕਟੀ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦੇਵੀ ਮਹਿषਮਰ੍ਦਿਨੀ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਭਦ੍ਰਵਟਃ ਕਾਵੇਰੀਕੁਟਿਲਾਚਲੌ ॥ ੨,੬.

'ਉਥੇ ਹੀ ਵੈਂਕਟੀ ਨਾਮ ਦੀ, ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਤੀਰਥ, ਭਦਰਵਟ, ਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਕਰੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।'

ਅਵਟੋਦਾ ਤਾਮ੍ਰਪਰ੍ਣੋ ਤ੍ਰਿਕृਟਃ ਕੋਲ੍ਲਕੋ ਗਿਰਿਃ । ਵਾਸਿष੍ਠਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਞ੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਤੀਰ੍ਥਂ ਮਹੋਦਧਿਃ ॥ ੨,੬.

ਅਵਟੋਦਾ, ਤਾਮਰਪਰਨ, ਤ੍ਰਿਕ੍ਰਿਟ, ਕੋਲਕਾ ਪਹਾੜ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ, ਗਿਆਨਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ—

ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਵਿਰਾਜਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਨੀਲਪਰ੍ਵਤਃ । ਭੀਮਕੂਟਃ ਸ਼੍ਵੇਤਗਿਰੀ ਰੁਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮੁਮਾਵਨਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਵੀਰਾਜ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨੀਲਾ ਪਹਾੜ, ਭੀਮਕੂਟ, ਸ਼ਵੇਤ ਪਹਾੜ, ਰੁਦਰਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦਾ ਬਾਗ—

ਅਵਾਪ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਤਪਸਾ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍ । ਵਾਰੁਣਂ ਸੂਰ੍ਯਤੀਰ੍ਥਞ੍ਚ ਹਂਸਤੀਰ੍ਥਂ ਮਹੋਦਯਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਜਿੱਥੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਵਾਰੁਣ, ਸੂਰਯਤੀਰਥ, ਹੰਸਤੀਰਥ ਅਤੇ ਮਹੋਦਯ—

ਨਿਮਜ੍ਜ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਕਾਕੋਲਾ ਰਾਜਹਂਸਤ੍ਵਮਾਯਯੁਃ । ਅਸੁਰੋ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਤ੍ਵਮਵਾਪ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰਤਃ ॥ ੨,੬.

ਜਿੱਥੇ ਕਾਗਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਹੰਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ—

ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਵਨ੍ਦਿਤੀਰ੍ਥਂ ਰਤ੍ਨੇਸ਼ਃ ਕੁਹਕਾਚਲਃ । ਨਰਨਾਰਾਯਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਕੋਟਿਭਿਃ ॥ ੨,੬.

ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਵੰਦਿਤੀਰਥ, ਰਤਨੇਸ਼, ਕੁਹਕਾ ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—

ਸਰਸ੍ਵਤੀਦृषਦ੍ਵਤ੍ਯੌ ਨਰ੍ਮਦਾ ਸ਼ਰ੍ਮਦਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਨੀਲਕਣ੍ਠਂ ਮਹਾਕਾਲਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਚਾਮਰਕਣ੍ਟਕਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਸਰਸਵਤੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ, ਨਰਮਦਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਨੀਲਕੰਠ, ਮਹਾਕਾਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਮਰਕੰਠਕ—

ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰਂ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਬਿਲ੍ਵਤੀਰ੍ਥਞ੍ਚ ਕਰ੍ਮਕੁਣ੍ਡਂ ਸਤਾਰਕਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਵੈਤਰਵਤੀ, ਵੀਰਭਦਰ, ਗਣੇਸ਼ਵਰ, ਗੋਕਰਨ, ਬਿਲਵਤੀਰਥ, ਕਰਮਕੁੰਡ ਅਤੇ ਸਤਾਰਕ—

ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਰਾਸ਼ੁ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ । ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕृਤਾਨਿ ਕृਪਯਾ ਤਵ ॥ ੨,੬.

ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ੁਭਾ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾਧੂਨਾਂ ਯਦਨੁਗ੍ਰਹਃ । ਏਕਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਰੁਣਾਃ ਸਾਧਵੋऽਨ੍ਯਤਃ ॥ ੨,੬.

ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦਇਆਵਾਨ ਸਾਧੂ।

ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਭੂਤਾਨਾਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਚਰਿਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਤ੍ਵਂ ਗੁਰੁਃ ਸਰ੍ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਵਯਸਾਧਿਕਃ ॥ ੨,੬.

ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।

ਅਤਃ ਪृਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਧਿਭੂਤਂ ਚਿਰਨ੍ਤਨਮ੍ । ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਕਂ ਨੁ ਪृਚ੍ਛੇऽਹਂ ਮਨੋ ਮੇऽਤਿਚਲਂ ਮੁਨੇ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੱਤਾਂ ਬਾਰੇ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੈ।

ਨਿਃਸ੍ਪृਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿषਯੇ ਵਿषਯੇष੍ਵਤਿਲਾਲਸਮ੍ । ਮਨਾਗਪਿ ਨ ਸਹਤੇ ਵਿਰਹਂ ਤਿਮਿਰਂ ਬ੍ਰੁਵਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਗਾਓ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।