ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਥ ਵਾ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੨,੬.

ਜਾਂ ਫਿਰ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਖੋਤਾ ਸਭ ਲਈ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਓ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਲਈ।

ਆਸ਼ਾਸਤੇ ਸੁਤਂ ਜਾਤਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵृषਰੂਪੇਣ ਜਗਦਾਨਨ੍ਦਦਾਯਕਃ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ ਜੋ ਖੋਤਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

ਅष੍ਟਮੂਰ੍ਤੇਰਧਿष੍ਠਾਨਮਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ । ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਃ ਪੇਯਮਨ੍ਤਰ੍ਵੇਦਿ ਤृਣਂ ਚਰ ॥ ੨,੬.

ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼; ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਚਰ।

ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਵਾਚ੍ਯਂ ਮੇ ਸੁਕृਤਂ ਵृष । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਸੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਙ੍ਕਂ ਵਾਮੋਰੌ ਚਕ੍ਰਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਖੋਤੇ, ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਈਂ; ਤੇਰੇ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਰਾਨ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯ ਵृषਭਂ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤਾਦਿਭਿਃ । ਵृषਂ ਤਤ੍ਸਤਰੀਯੁਕ੍ਤਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਤੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅੱਖਤ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਖੋਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ ਵਿਧਾਨੇਨ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਸਮਾਚਰ । ਬਹੁਸਾਧਨਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸਦ੍ਗਤਿਸ੍ਤਵ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਤਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ।

ਆਸੀਤ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਦੇਹਨਗਰੇ ਨृਪ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸੇਤਿ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸੁਧੀਃ ॥ ੨,੬.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਵਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।

ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋऽਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਯਥਾਲਾਭੇਨ ਤੁष੍ਟਿਕृਤ੍ । ਪਿਤृਪਰ੍ਵਣਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕੁਸ਼ਾਰ੍ਯੋ ਕਾਨਨਂ ਯਯੌ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ, ਜੋ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਅਟਨ੍ਨਿਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਵਨ੍ ਕੁਸ਼ਪਲਾਸ਼ਕਮ੍ । ਸਹਸੋਪੇਤ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰ ਕੇ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਚਾਰ ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਗਏ।

ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਂ ਗृਹ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਿਹਾਯਸਾ । ਬਹੁਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗਭਯਾਨਕਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਉਸਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫੜ ਕੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ ਸੀ।

ਵਨਾਦ੍ਵਨਾਨ੍ਤਰਂ ਨਿਨ੍ਯੁਰ੍ਨਦੀਨਦਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਸ ਤਤ੍ਰ ਨਗਰਂ ਰਾਜਨ੍ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ; ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ।

ਗੋਪੁਰਦ੍ਵਾਰਰਚਿਤਂ ਸੌਧਪ੍ਰਾਸਾਦਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਚਤ੍ਵਰਾਪਣਪਣ੍ਯਾਦਿਨਰਨਾਰੀਸਮਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉੱਚੇ ਮੀਣਾਰਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਚੌਕਾਂ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ, ਵਪਾਰੀ, ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।

ਤੂਰ੍ਯਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਵੀਣਾਪਟਹਨਾਦਿਤਮ੍ । ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਾਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ਮਲਿਨਾਨ੍ਵਿਗਤੌਜਸਃ ॥ ੨,੬.

ਉਥੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਤੰਤੂਰੀਆਂ ਤੇ ਢੋਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਉਦਾਸ, ਮੈਲੇ ਤੇ ਨਿਰਬਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।

ਤਤੋऽਤਿਤੁष੍ਟਾਨ੍ਮਲਿਨਾਨ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਖਣ੍ਡਸਮਾਵृਤਾਨ੍ । ਅਗ੍ਰਤੋ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍ ॥ ੨,੬.

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਵੇਖੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਫਟੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਤਤੋऽਪਿ ਸੁਰਸਂਕਾਸ਼ਾਨ੍ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਕਿਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨ ਉਤ ਮਾਯਾ ਵੈ ਮਦੀਯੋ ਮਾਨਸੋ ਭ੍ਰਮਃ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ: 'ਕੀ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਾਇਆ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣਾ?'

ਸਨ੍ਦਿਹਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਨਿਨ੍ਯੁਃ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਜਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ । ਸਤਦ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਾਸਾਦਮਨ੍ਦਿਰੇ ॥ ੨,੬.

ਜਦ ਉਹ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ; ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ।

ਸਿਂਹਾਸਨਂਮਹਾਦਿਵ੍ਯਂ ਛਤ੍ਰਚਾਮਰਵੀਜਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰੋਪ ਵਿष੍ਟਂ ਰਾਜਾਨਂ ਕਿਰੀਟਕਨਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਅਲੌਕਿਕ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਛਤਰ ਤੇ ਚਾਮਰ ਹਿਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਕੁਟ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਮਹਤ੍ਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਂ ਸੁਵਨ੍ਦਿਭਿਃ । ਰਾਜਾਪਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਚੰਗੇ ਭਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਵਨ੍ਮਧੁਪਰ੍ਕਾਸ ਨਾਦਿਭਿਃ । ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਮਨਸਂ ਦੇਵਮਸ੍ਤੌषੀਤ੍ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ ॥ ੨,੬.

ਉਸ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਧੁਪਾਰਕ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।

ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਪਾਵਿਤਞ੍ਚ ਕੁਲਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਯਤ੍ਤੇ ਦृਗ੍ਗੋਚਰਂ ਗਤਃ ॥ ੨,੬.

'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਖਾਂਦਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।'

ਨਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਧਮੁਵਾਚਾਨੁਵਸਨ੍ਨृਪਃ । ਯਤਃ ਸਮਾਗਤੋ ਦੇਵਃ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਨੀਯਤਾਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਬੈਠ ਕੇ ਬੋਲੇ: 'ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਥੇ ਹੀ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।'

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ । ਕੋऽਯਂ ਦੇਸ਼ ਕੁਤੋ ਲੋਕਾ ਉਤ੍ਤਮਾ ਮਧ੍ਯਮਾਧਮਾਃ ॥ ੨,੬.

ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਹੈ? ਇਹ ਉੱਚੇ, ਮੱਧਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਨ?'

ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਤੁ ਭਵਾਨ੍ਪਾਰਮੇष੍ਟ੍ਯਵਿਭੂषਿਤਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਮਹਮਾਨੀਤਃ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਨੀਯਤੇ ॥ ੨,੬.

'ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੁੜ ਉਥੇ ਕਿਉਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?'

ਅਪੂਰ੍ਵਮਿਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਗਤੋ ਯਥਾ । ਰਾਜੋਵਾਚ । ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਰਤਃ ਸਦਾ ॥ ੨,੬.

'ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।' ਰਾਜਾ ਬੋਲੇ: 'ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਰਤਵੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—'

ਵਿਰਕ੍ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇਭ੍ਯਃ ਸ ਮੇ ਪੂਜ੍ਯੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਵਿਸ਼ੇषਵਿਤ੍ ॥ ੨,੬.

'ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਛੇ ਦੀ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।'

ਸਤ੍ਯਦਾਨਪਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਨਮਸ੍ਯੋ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਿਹਾਨੀਤਃ ਪੂਜਾਰ੍ਹਸ਼੍ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ ॥ ੨,੬.

'ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਵਾਲੇ।'

ਅਨੁਗृਹਾਣ ਮਾਂ ਦੇਵ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਮਮ ਸਾਹਸਮ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਂ ਸਂਜ੍ਞਯਾ ਭ੍ਰੁਵਃ ॥ ੨,੬.

'ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ।

ਵਦਿष੍ਯਤਿ ਸਮਗ੍ਰਂ ਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਸਾਮਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਾਰ੍ਦਂ ਨृਪਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੬.

'ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇਗਾ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ।' ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ—

ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਦੁਵਾਚ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਵਿਰਾਧਨਗਰੇ ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜਦੇਵਵਿਭੂषਿਤੇ ॥ ੨,੬.

ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਸ਼ ਵਰਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵੰਭਰ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਵਿਰਾਧਨ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।'