ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕृष੍ਣ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ ਇਤਿ ਮੇ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਕਿਂ ਫਲਂ ਵृषਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਪੁਰਾ ਕੇਨ ਕृਤੋ ਹਰੇ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵੱਛਾ ਯਜਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਹਰੀ?

ਅਨਡ੍ਵਾਨ੍ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਕੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮੇ ਕृਪਯਾ ਵਦ ॥ ੨,੬.

ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੱਛਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਇਤਿਹਾਸਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਵੀਰਵਾਹਨਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੰਛਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਵਾਹਨ ਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ।

ਵਿਰਾਧਨਗਰੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਵਾਹਨਨਾਮਕਃ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਦਾਨ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਤੁष੍ਟਿਕृਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਵੀਰਾਧਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਵਾਹਨ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਸੱਚਾ, ਦਿਲੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨਂ ਵੀਰੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਖੇਟਕਂ ਗਤਃ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਨਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਯਯੌ ॥ ੨,੬.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮੁਨਿਂ ਤਤ੍ਰ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਪਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਰਾਜਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ऋषਿਸਂਸਦਿ ॥ ੨,੬.

ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਆਸਨ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲੈ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਮੁਨੇ ਮਯਾ ਕृਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਯਮਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਿਭੇਮਿ ਨਿਤਰਾਂ ਹृਦਿ ॥ ੨,੬.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਧਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੈ।

ਯਮਞ੍ਚ ਯਮਦੂਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰਯਾਨ੍ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ । ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਭਾਗ ਤਥਾ ਵਦ ਦਯਾਨਿਧੇ ॥ ੨,੬.

ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਯਮ, ਉਸ ਦੇ ਦੂਤ ਜਾਂ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ । ਧਰ੍ਮਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਰਾਜਨ੍ ਵਰ੍ਣ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦੈਃ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਵਿਮੋਹਿਤਾਃ ॥ ੨,੬.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।

ਦਾਨਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਪੋ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਂਨ੍ਯਾਸਃ ਪੈਤृਕੋ ਮਹਃ । ਧਰ੍ਮੇषੁ ਗृਹ੍ਯਮਾਣੇषੁ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਵਿਸ਼ੇषਿਤਃ ॥ ੨,੬.

ਦਾਨ, ਤੀਰਥ, ਤਪ, ਯਜਨ, ਸੰਨਿਆਸ ਤੇ ਪਿਤਰੀ ਕਰਤਬ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰਸਮ ਖਾਸ ਹੈ।

ਏष੍ਟਵ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਦ੍ਯੇਕੋऽਪਿ ਗਯਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਯਜੇਤ ਵਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਨੀਲਂ ਵਾ ਵृषਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਵੀ ਗਯਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਵੱਛਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪਾਨਿ ਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਞਾਨਕृਤਾਨਿ ਚ । ਨੀਲੋਦ੍ਵਾਹੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰਪ੍ਲਵਨੇਨ ਵਾ ॥ ੨,੬.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਜਾਣ ਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਨੀਲਾ ਵੱਛਾ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਕਾਦਸ਼ਾਹੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਸ੍ਯ ਨੋਤ੍ਸੂਜ੍ਯਤੇ ਵृषਃ । ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਲਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੈਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਸ੍ਤੁ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇਕਰ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਵੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਨਾ ਪੱਕਾ ਹੈ—ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਕੀ ਲਾਭ?

ਯਥਾਕਥਞ੍ਚਿਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਾ ਪਤ੍ਤਨੇऽਥ ਵਾ । ਵृषਯਜ੍ਞੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸਾਧਨੈਃ ਖਗ ॥ ੨,੬.

ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਖੋਤਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪੰਛੀ।

ਵृषਭਂ ਪਞ੍ਚਕਲ੍ਯਾਣਂ ਯੁਵਾਨਂ ਕृष੍ਣਕਂਬਲਮ੍ । ਗੋਯੂਥਮਧ੍ਯੇ ਨਿਤਰਾਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਤਃ ॥ ੨,੬.

ਜੋ ਖੋਤਾ ਪੰਜ ਚੰਗੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਨੌਜਵਾਨ, ਕਾਲੀ ਖਾਲ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤਸृਭਿਰ੍ਵਤ੍ਸਕਾਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵੈਕਯਾ ਖਗ । ਵਿਵਾਹ੍ਯ ਮਙ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਚਾਰ, ਦੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਬੱਛੜੀ ਨਾਲ, ਖੋਤੇ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਤੀਤਿ षਡृਗ੍ਭਿਰ੍ਹੇਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭਾਵਸੋਃ । ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਮਾਘਵੈਸ਼ਾਖ੍ਯਾਂ ਸਂਕ੍ਰਮੇ ਪਾਤਪਰ੍ਵਸੁ ॥ ੨,੬.

'ਇਹ ਰਤੀ' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਕਾਰਤਿਕ, ਮਾਘ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤੀਰ੍ਥੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇਕ੍ਸ਼ਯਾਹੇ ਚ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਲੋਹਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਣੇਨ ਮੁਖੇ ਪੁਚ੍ਛੇ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਰਃ ॥ ੨,੬.

ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ, ਇਹ ਕਰਮ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਖੋਤਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਪੂੰਛ ਚਿੱਟੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।

ਪੀਤਃ ਖੁਰਵਿषਾਣੇषੁ ਸ ਨੀਲੋ ਵृष ਉਚ੍ਯਤੇ । ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣੋ ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਲੋਹਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੬.

ਜਿਸ ਖੋਤੇ ਦੇ ਖੁਰ ਤੇ ਸਿੰਗ ਪੀਲੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੀਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖੋਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚਿੱਟਾ ਖੋਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਲਾਲ ਖੋਤਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੀਤਵਰ੍ਣੋ ਭਵੇਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕृष੍ਣਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ । ਯਥਾਵਰ੍ਣਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਵਰ੍ਣੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿषੁ ॥ ੨,੬.

ਪੀਲਾ ਖੋਤਾ ਵੈਸ਼ ਲਈ, ਤੇ ਕਾਲਾ ਖੋਤਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰਾਂ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਖੋਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਥ ਵਾ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੨,੬.

ਜਾਂ ਫਿਰ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਖੋਤਾ ਸਭ ਲਈ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਓ, ਦਾਦਾ, ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ — ਤਿੰਨਾਂ ਲਈ।

ਆਸ਼ਾਸਤੇ ਸੁਤਂ ਜਾਤਂ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਧਰ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵृषਰੂਪੇਣ ਜਗਦਾਨਨ੍ਦਦਾਯਕਃ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ ਜੋ ਖੋਤਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

ਅष੍ਟਮੂਰ੍ਤੇਰਧਿष੍ਠਾਨਮਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ । ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਃ ਪੇਯਮਨ੍ਤਰ੍ਵੇਦਿ ਤृਣਂ ਚਰ ॥ ੨,੬.

ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼; ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ, ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਚਰ।

ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਵਾਚ੍ਯਂ ਮੇ ਸੁਕृਤਂ ਵृष । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਸੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਙ੍ਕਂ ਵਾਮੋਰੌ ਚਕ੍ਰਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ ॥ ੨,੬.

ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਖੋਤੇ, ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਈਂ; ਤੇਰੇ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਰਾਨ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯ ਵृषਭਂ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤਾਦਿਭਿਃ । ਵृषਂ ਤਤ੍ਸਤਰੀਯੁਕ੍ਤਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਤੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅੱਖਤ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਖੋਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ ਵਿਧਾਨੇਨ ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਸਮਾਚਰ । ਬਹੁਸਾਧਨਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸਦ੍ਗਤਿਸ੍ਤਵ ॥ ੨,੬.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਤਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰ; ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ।

ਆਸੀਤ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਦੇਹਨਗਰੇ ਨृਪ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸੇਤਿ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸੁਧੀਃ ॥ ੨,੬.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਵਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।

ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋऽਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਯਥਾਲਾਭੇਨ ਤੁष੍ਟਿਕृਤ੍ । ਪਿਤृਪਰ੍ਵਣਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕੁਸ਼ਾਰ੍ਯੋ ਕਾਨਨਂ ਯਯੌ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ, ਜੋ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਅਟਨ੍ਨਿਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਵਨ੍ ਕੁਸ਼ਪਲਾਸ਼ਕਮ੍ । ਸਹਸੋਪੇਤ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥ ੨,੬.

ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰ ਕੇ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਚਾਰ ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਗਏ।