ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਖੈਃ ਕਾਕੈਰ੍ਬਕੋਲੂਕੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਤੁਣ੍ਡੈਰ੍ਵਿਤੁਦ੍ਯਤੇ । ਮਨੁਜਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਦਾਨਮਨ੍ਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਖਗ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਕਾਂ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਉਲੂ ਦੀ ਤੀਖੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਫਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੈਤਰਨੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਇਦਾ مند ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀ।

ਦਤ੍ਤਾ ਪਾਪਂ ਦਹੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਲੋਕਨ੍ਤੁ ਸਾ ਨਯੇਤ੍ । ਮਪ੍ਤਮੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੁਰਂ ਬਹ੍ਵਾਪਦਂ ਮृਤਃ ॥ ੨,੫.

ਦਾਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤੁ ਸੋਦਕਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਂ ਵੈ ਸਪ੍ਤਮਾਸਿਕਮ੍ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਪਰਿਘਾਹਤਿਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਛੜਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਤਪ੍ਤਂ ਨ ਸ੍ਨਾਤਂ ਨ ਕृਤਂ ਹਿਤਮ੍ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਰਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮੂਢਾਤ੍ਮਨ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਮੂਰਖ ਆਤਮਾ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਭੋਗਣਾ ਪਏਗਾ।

ਮਾਸ੍ਯष੍ਟਮੇ ਦੁਃ ਖਦੇ ਤੁ ਪਰੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਸੋਦਕਮ੍ । ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਸਯੌ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੫.

ਅਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਪਾਣੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਨਾਨਾ ਕਰੰਦ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ।

ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਚ ਪ੍ਰਵਦਤੇ ਮੁਸਲਾਘਾਤਪੀਡਿਤਃ । ਕ੍ਵ ਜਾਯਾਚਟੁਲੈਸ਼੍ਚਾਟੁਪਟੁਭਿਰ੍ਵਚਨੈਰ੍ਮਮ ॥ ੨,੫.

ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਚਤੁਰ ਬਾਤਾਂ ਸੀ?'

ਭੋਜਨਂ ਭਲ੍ਲਭਲ੍ਲੀਭਿਰ੍ਮੁਸਲੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵ ਮਾਰਣਮ੍ । ਨਵਮੇ ਮਾਸਿ ਦਤ੍ਤਂ ਵੈ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰੇ ਤਤਃ ॥ ੨,੫.

'ਭੋਜਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਲਾਠੀਆਂ ਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' ਨੌਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਨਾਨਾ ਕਰੰਦ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਮਸ਼੍ਰਾਤਿ ਕਰੁਣਂ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਨ੍ ਕਰੋਤ੍ਯਪਿ । ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਦਤ੍ਤਂ ਵੈ ਸੁਤਪ੍ਤਭਵਨਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਰੁਣਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਉਸ ਲਈ ਗਰਮ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਹਲਾਹਤਿਹਤਃ ਪਥਿ । ਕ੍ਵ ਸੂਨੁਪੇਸ਼ਲਕਰੈਃ ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਮਮ ॥ ੨,੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਨਰਮ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਲਾਈ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'

ਕ੍ਵ ਦੂਤਵਜ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਕੈਰ੍ਮਤ੍ਪਦਕਰ੍षਣਮ੍ । ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿ ਤਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ ॥ ੨,੫.

'ਮੌਤ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਮਲਾਈ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਮਾਸੇ ਚੈਕਾਦਸ਼ੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਪੁਰਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੇਵ ਵਿਲਪਤੇ ਯਥਾ ਪृष੍ਠੇ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵਾਹਂ ਸਤੂਲੀਸ਼ਯਨੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਭਟਹਸ੍ਤਭ੍ਰष੍ਟਯष੍ਟਿਕृष੍ਟਪृष੍ਠਃ ਕ੍ਵ ਵਾ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੫.

'ਕਿੱਥੇ ਮੈਂ ਨਰਮ ਗੱਦੇ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪਾਸਾ ਬਦਲਦਾ ਸੀ? ਤੇ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਡਿੱਗੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?'

ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਦਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਦਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਪਯੋਵਰ੍षਣਮਿਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਾਮਕਂ ਪੁਰਮਣ੍ਡਜ ॥ ੨,੫.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਪਯੋਵਰਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਕੁਠਾਰੈਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤਾਡਿਤਃ । ਕ੍ਵ ਭृਤ੍ਯਕੋਮਲਕਰੈਰ੍ਗਨ੍ਧਤੈਲਾਵਸੇਚਨਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 'ਕਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇਲ ਦੀ ਮਲਾਈ?'

ਕ੍ਵ ਕੀਨਾਸ਼ਾਨੁਗੈਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਕੁਠਾਰੈਃ ਸ਼ਿਰਸਿ ਵ੍ਯਥਾ । ਊਨਾਬ੍ਦਿਕਞ੍ਚ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸੁਦੁਃ ਖਿਤਃ ॥ ੨,੫.

'ਕਿੱਥੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰ 'ਤੇ ਦਰਦ?' ਉਨ੍ਹਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰਾਦਧਾ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਤੁ ਤਤੋ ਵਰ੍षੇ ਸ਼ੀਤਾਢ੍ਯਂ ਨਗਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੇਵਂ ਛੁਰਿਕਯਾ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਜਿਹ੍ਵਸ੍ਤੁ ਰੋਦਿਤਿ ॥ ੨,੫.

ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਠੰਡੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਜੀਭ ਕੱਟੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਿਯਾਲਾਪੈਃ ਕ੍ਵ ਚ ਸਸਮਧੁਰਤ੍ਵਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਮ੍ । ਉਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇऽਸਿਪਤ੍ਰਾਦਿਜਿਹ੍ਵਾਚ੍ਛੇਦਃ ਕ੍ਵ ਚੈਵ ਹਿ ॥ ੨,੫.

'ਕਿੱਥੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਨਰਮ ਮਮਤਾ ਦਾ ਬਿਆਨ? ਤੇ ਕਿੱਥੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?'

ਵਾਰ੍षਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਦਿ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਬਹੁਭੀਤਿਕਰਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਪਿਣ੍ਡਜਂ ਦੇਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਪਿੰਡ ਆਦਿ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਡਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੀਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਪਾਪ੍ਪਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਵਿਨਿਨ੍ਦਤਿ । ਯੋषਿਦਪ੍ਯੇਵਮੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਵੈ ਪਰਿਦੇਵਤਿ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਪੀ ਪੀਣ-ਪਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਔਰਤ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਰੋਦੀ ਹੈ।

ਤਤੋ ਯਾਮ੍ਯਂ ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਨਗਰਂ ਸ ਹਿ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿਵਿਸ੍ਤृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਫਿਰ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰ ਵੈ । ਸ਼੍ਰਵਣਾਕਰ੍ਮਤਸ੍ਤੁष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਰੋਧਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਤੀਹ ਗੇਟ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰਵਣ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੁ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਚਯੋਪਮਮ੍ । ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲਾਨ੍ਤਕਾਦੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵੈ ਯਮਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ, ਜਲਦੀ, ਉਹ ਮੌਤ, ਸਮਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਵਦਨਂ ਭृਕੁਟੀਦਾਰੁਣਾਕृਤਿਮ੍ । ਵਿਰੂਪੈਰ੍ਭੋषਣੈਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵृਤਂ ਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ਤੈਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣਾ, ਭੰਨੇ ਭੰਨੇ ਭੌਂਵਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਸੈਂਕੜੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਗਹਣੇ-ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦਣ੍ਡਾਸਕ੍ਤਮਹਾਬਾਹੁਂ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਸੁਭੈਰਵਮ੍ । ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਂ ਤਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਗਤਿਂ ਯਾਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਡੰਡਾ ਤੇ ਫੰਨ੍ਹਾ ਫੜੇ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਜੀਵ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਪੀ ਪਾਪਾਂ ਗਤਿਂ ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਪੁਰਾ । ਛਤ੍ਰੋਪਾਨਹਦਾਤਾਰੋ ਯੇ ਚ ਵੇਸ਼੍ਮਪ੍ਰਦਾਯਕਾਃ ॥ ੨,੫.

ਜੋ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਜੋ ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਘਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਯੇ ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਕृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਮਂ ਤਦਾ । ਸੌਮ੍ਯਾਕृਤਿਂ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨਂ ਮੌਲਿਮਨ੍ਤਂ ਧृਤਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯਮ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ ਹਨ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਤ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ।

ਏਕਾਦਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਹਿ षਣ੍ਮਾਸੇ ਆਬ੍ਦਿਕੇ ਤਥਾ । ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਭੋਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਯਨ੍ਮਹਤੀ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ॥ ੨,੫.

ਗਿਆਰਵੇਂ ਜਾਂ ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਦਿਨ ਤੇ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜੀਵਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਕਲਤ੍ਰਾਦਿਪ੍ਰਦਿष੍ਟਮਿਤਰੈਃ ਖਗ । ਯੋ ਨ ਸਾਧਯਤਿ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਮੇਵਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਿਖਿਦ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੫.

ਹੇ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣਾ ਹੀ ਲਾਭ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਂਯਮਿਨ੍ਯਾਂ ਯਥਾਗਤਿ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਵਰ੍षਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ ੨,੫.

ਸੰਯਮਨੀ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਤਬ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?